Verilen görsel ve metin, Dünya'daki genel atmosfer dolaşımını, özellikle alizeler ve ters alizelerin (üst alizeler) hareketini açıklamaktadır.
- Adım 1: Alizelerin ve Ters Alizelerin Hareketini Anlama
Görselde ve metinde belirtildiği gibi, Ekvator'a doğru esen alizeler, Ekvatoral bölgede yükselerek bol yağış bırakır. Yükselen bu hava kütleleri, kutuplara doğru hareket ederken "ters alizeler" adını alır.
- Adım 2: Ters Alizelerin Dönenceler Üzerindeki Etkisini Belirleme
Metnin devamında "Ters alizeler dönenceler üzerinde alçalarak ........................ oluşturur." ifadesi yer almaktadır. Görselde 30°K (Kuzey) ve 30°G (Güney) enlemleri "Kurak" olarak işaretlenmiştir. Bu enlemler, dönenceler civarına denk gelir ve ters alizelerin alçaldığı bölgelerdir.
- Adım 3: Alçalan Havanın İklim Üzerindeki Etkisini Değerlendirme
Atmosferde alçalan hava kütleleri sıkışır ve ısınır. Isınan hava, nem taşıma kapasitesi arttığı için yoğuşma ve yağış oluşumunu engeller. Bu durum, alçalan havanın etkili olduğu bölgelerde kurak iklim koşullarının ortaya çıkmasına neden olur.
- Adım 4: Boşluğu Dolduracak En Uygun Seçeneği Bulma
30° enlemleri civarında, ters alizelerin alçalmasıyla oluşan kuraklık, Dünya üzerindeki büyük çöl alanlarının (örneğin Sahra Çölü, Arap Çölleri, Avustralya Çölleri) temel nedenlerinden biridir. Bu çöller genellikle "tropikal çöller" veya "dönence çölleri" olarak adlandırılır.
- A) karasal çölleri: Karasal çölleri de kapsar ancak daha genel bir ifadedir.
- B) bol yağışları: Yanlıştır, alçalan hava kuraklığa neden olur.
- C) ılıman okyanusal iklimi: Yanlıştır, bu iklim tipi daha çok orta enlemlerde görülür ve yağışlıdır.
- D) tropikal çölleri: Bu enlemlerde oluşan çöl tipini en doğru şekilde ifade eder.
- E) sıcak okyanus akıntılarını: Okyanus akıntıları iklimi etkiler ancak doğrudan ters alizelerin alçalmasıyla oluşmaz.
Bu nedenle, ters alizelerin dönenceler üzerinde alçalmasıyla oluşan iklim tipi tropikal çölleridir.
Cevap D seçeneğidir.