Sorunun Çözümü
Verilen soru, enlem-sıcaklık ilişkisini bozan etkenlerden olmayanı bulmamızı istiyor.
- Enlem-sıcaklık ilişkisi: Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe Güneş ışınlarının düşme açısı küçüldüğü için sıcaklık değerleri azalır. Bu, enlem-sıcaklık ilişkisinin temelini oluşturur.
- A) Yükselti: Yükseldikçe sıcaklık her 100 metrede ortalama $0.5^\circ C$ azalır. Bu durum, aynı enlemde farklı yükseltilere sahip yerlerin sıcaklıklarının farklı olmasına neden olarak enlem-sıcaklık ilişkisini bozar.
- B) Bakı: Bir yamacın Güneş'e dönük olup olmaması (bakı), o yamacın aldığı Güneş ışını miktarını etkiler. Aynı enlemde olsalar bile, Güneş'e dönük yamaçlar daha sıcak olur. Bu da ilişkiyi bozar.
- C) Güneş ışınlarının düşme açısı: Güneş ışınlarının düşme açısı, enlem-sıcaklık ilişkisinin nedenidir. Ekvator'dan kutuplara gidildikçe düşme açısı küçüldüğü için sıcaklık azalır. Dolayısıyla, bu etken ilişkiyi bozan değil, oluşturan temel faktördür.
- D) Karasallık: Deniz etkisinden uzak iç bölgeler (karasal alanlar) ile deniz kenarındaki bölgeler (denizel alanlar) arasında aynı enlemde olsalar bile sıcaklık farkları oluşur. Karasal yerler yazın çok sıcak, kışın çok soğuk olurken, denizel yerler daha ılımandır. Bu da ilişkiyi bozar.
- E) Okyanus akıntıları: Sıcak ve soğuk okyanus akıntıları, geçtikleri kıyı bölgelerinin sıcaklıklarını etkiler. Aynı enlemde bulunan iki kıyıdan biri sıcak, diğeri soğuk akıntıdan etkileniyorsa sıcaklıkları farklı olur. Bu da ilişkiyi bozar.
Sonuç olarak, Güneş ışınlarının düşme açısı, enlem-sıcaklık ilişkisini bozan değil, bu ilişkinin temelini oluşturan faktördür.
Cevap C seçeneğidir.