Merhaba sevgili 2. sınıf öğrencileri!

Bu ders notu, "Sayılarda Çözümleme, Basamak ve Basamak Değeri" konularını daha iyi anlamanız ve bu konulardaki soruları kolayca çözebilmeniz için hazırlandı. İki basamaklı sayıları tanıyacak, basamaklarını ve basamak değerlerini öğrenecek, sayıları onluk ve birliklerine ayıracak, farklı şekillerde modelleyecek ve bazı özel gruplamaları (deste, düzine) keşfedeceksiniz. Hazırsanız, sayıların eğlenceli dünyasına dalalım!

İki Basamaklı Sayılar ve Basamaklar

İki basamaklı sayılar, 10'dan başlayıp 99'a kadar devam eden sayılardır. Bu sayıların iki tane basamağı vardır:

• Birler Basamağı: Bir sayının en sağında bulunan basamaktır. Bu basamaktaki rakam, o sayıda kaç tane "birlik" olduğunu gösterir. Örneğin, 35 sayısındaki 5, birler basamağındadır ve 5 birlik anlamına gelir.
• Onlar Basamağı: Birler basamağının hemen solunda bulunan basamaktır. Bu basamaktaki rakam, o sayıda kaç tane "onluk" olduğunu gösterir. Örneğin, 35 sayısındaki 3, onlar basamağındadır ve 3 onluk anlamına gelir.

Örnek: 72 sayısında;

• 2, birler basamağındadır.
• 7, onlar basamağındadır.

⚠️ Dikkat: Basamakların yerini karıştırmamak çok önemlidir! Her zaman sağdan sola doğru "birler", "onlar" diye sayarız.

Basamak Değeri

Bir rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değere basamak değeri denir. Sayının kendisi ile karıştırılmamalıdır.

• Birler Basamağındaki Rakamın Değeri: Bu basamaktaki rakamın değeri, rakamın kendisidir. Örneğin, 7 birlik = 7.
• Onlar Basamağındaki Rakamın Değeri: Bu basamaktaki rakamın değeri, rakamın 10 katıdır. Yani, rakamın yanına bir sıfır eklenir. Örneğin, 4 onluk = 40.

Örnek: 68 sayısında;

• 8'in basamak değeri 8'dir (8 birlik).
• 6'nın basamak değeri 60'tır (6 onluk).

💡 İpucu: Basamak değeri, o rakamın sayıda ne kadar "güçlü" olduğunu gösterir. Birler basamağındaki 5 ile onlar basamağındaki 5 (yani 50) çok farklı değerlere sahiptir!

Sayıları Çözümleme (Onluk ve Birliklerine Ayırma)

Bir sayıyı, kaç onluk ve kaç birlikten oluştuğunu göstererek ayırmaya çözümleme denir. Bu, sayının yapısını anlamamıza yardımcı olur.

Örnek:

• 43 sayısı = 4 onluk ve 3 birlik demektir.
• Bu aynı zamanda 40 + 3 şeklinde de yazılabilir.

⚠️ Dikkat: Çözümleme yaparken onluk ve birliklerin yerini doğru belirlemelisin. "2 onluk 7 birlik" 27 sayısını ifade ederken, "7 onluk 2 birlik" 72 sayısını ifade eder. Bunlar farklı sayılardır!

Sayıları Modelleme

Sayıları daha iyi anlamak ve görselleştirmek için farklı materyallerle modelleyebiliriz:

• Abaküs: Abaküs, çubuklara dizilen boncuklarla sayıları göstermemizi sağlar. Genellikle sağdaki çubuk birler basamağını, soldaki çubuk ise onlar basamağını temsil eder. Her çubuktaki boncuk sayısı, o basamaktaki rakamı gösterir.
• Onluk Taban Blokları: Tek tek küçük küpler birlikleri temsil eder. On tane küp bir araya geldiğinde oluşan uzun çubuklar ise onlukları temsil eder. Bu bloklarla sayılar kolayca oluşturulabilir.
• Nesnelerle Modelleme: Toplar, kalemler veya başka nesneler kullanarak da sayıları modelleyebiliriz. Nesneleri onar onar gruplayarak onlukları, geriye kalanları da birlikleri oluştururuz.

💡 İpucu: Modelleme yaparken her on tane birliğin bir onluk yaptığını unutma! Eğer bir basamakta 9'dan fazla birlik varsa, 10 tanesini bir araya getirip bir onluk yapmalısın.

Sayıların Özellikleri ve Özel Gruplamalar

• En Küçük İki Basamaklı Sayı: 10'dur.
• En Büyük İki Basamaklı Sayı: 99'dur.
• Bir Sayıyı Arttırma veya Azaltma: Bir sayının birler basamağını arttırmak veya azaltmak, sayının kendisini o kadar değiştirir. Onlar basamağını arttırmak veya azaltmak ise sayıyı 10'un katları şeklinde değiştirir. Örneğin, 35 sayısının birler basamağını 5 arttırırsak 35+5=40 olur.
• Düzine: 12 adet nesneye "bir düzine" denir. Örneğin, 1 düzine yumurta 12 yumurta demektir. 2 düzine yumurta ise 24 yumurta demektir.
• Deste: 10 adet nesneye "bir deste" denir. Örneğin, 1 deste kalem 10 kalem demektir. 2 deste kalem ise 20 kalem demektir.

⚠️ Dikkat: Düzine ve desteyi birbirine karıştırmamalısın! Düzine 12, deste ise 10 demektir.

Bu ders notları, sayıları daha iyi anlamana ve testlerde başarılı olmana yardımcı olacaktır. Bol bol pratik yapmayı unutma!

Başarılar dilerim!