Bu deneyde, ampul parlaklığının hangi faktöre bağlı olduğunu anlamak için iki farklı devre kurulmuştur.
- 1. Devre: Özdeş pil ve ampul ile birlikte, dik kesit alanı 2S ve uzunluğu L olan bir gümüş çubuk kullanılmıştır.
- 2. Devre: Özdeş pil ve ampul ile birlikte, dik kesit alanı S ve uzunluğu L olan bir gümüş çubuk kullanılmıştır.
Deneyin sonucunda, 1. devredeki ampulün daha parlak yandığı gözlemlenmiştir.
Bir bilimsel deneyde:
- Bağımsız değişken: Deneyi yapan kişi tarafından değiştirilen, etkisi araştırılan değişkendir.
- Bağımlı değişken: Bağımsız değişkendeki değişime bağlı olarak değişen, gözlemlenen sonuçtur.
- Kontrol edilen değişkenler: Deney boyunca sabit tutulan, sonucun güvenilirliğini sağlayan değişkenlerdir.
Bu deneyde:
- Sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenler: Pilin cinsi, ampulün cinsi, iletkenin cinsi (gümüş çubuk), iletkenin uzunluğu (L).
- Değiştirilen (bağımsız) değişken: İletkenin dik kesit alanı (1. devrede 2S, 2. devrede S).
- Gözlemlenen (bağımlı) değişken: Ampulün parlaklığı.
Ampul parlaklığı, devreden geçen akım şiddetiyle doğru orantılıdır. Akım şiddeti ise devrenin toplam direncine bağlıdır. Bir iletkenin direnci ($R$) şu formülle hesaplanır:
$$R = \rho \frac{L}{A}$$
Burada $\rho$ özdirenç (iletkenin cinsine bağlı), $L$ iletkenin uzunluğu ve $A$ iletkenin dik kesit alanıdır.
Deneyde iletkenin cinsi ($\rho$) ve uzunluğu ($L$) sabit tutulmuş, sadece dik kesit alanı ($A$) değiştirilmiştir. 1. devredeki kesit alanı (2S) 2. devredeki kesit alanından (S) daha büyük olduğu için, 1. devredeki iletkenin direnci daha küçük olacak ve dolayısıyla ampul daha parlak yanacaktır. Bu da gözlemle uyumludur.
Bu nedenle, yapılan bu deneyin bağımsız değişkeni iletkenin dik kesit alanıdır.
Cevap A seçeneğidir.