Sorunun Çözümü
Bu deneyin araştırma sorusunu bulmak için, deneydeki değişen ve sabit tutulan değişkenleri belirlemeliyiz.
- Sabit Tutulan Değişkenler (Kontrollü Değişkenler):
- Ortam: "Aynı ortamda bulunan" ifadesi, başlangıç sıcaklıklarının aynı olduğunu gösterir.
- Kütle: "kütleleri eşit" olarak belirtilmiştir.
- İlk Boy: Her iki kaşık da 15 cm'dir.
- Isıtma Şekli/Miktarı: "özdeş ısıtıcılarla ısıtılıyor" ifadesi, kaşıklara verilen ısı enerjisinin aynı olduğunu gösterir.
- Bağımsız Değişken (Değiştirilen Değişken):
- Maddenin Cinsi: Bir kaşık altın, diğeri demirdir. Bu, deneyde farklı tutulan tek özelliktir.
- Bağımlı Değişken (Ölçülen/Gözlemlenen Değişken):
- Genleşme Miktarı: Altın kaşık 3 cm (18-15), demir kaşık ise 2 cm (17-15) genleşmiştir.
Deneyde sadece maddenin cinsi değiştirilerek genleşme miktarları karşılaştırıldığına göre, araştırılan soru maddelerin cinsinin genleşmeye etkisi olmalıdır.
Seçenekleri inceleyelim:
- A) Uzunluğun genleşmeye etkisi nedir? Her iki kaşığın da ilk boyu aynı (15 cm) olduğu için bu araştırma sorusu olamaz.
- B) Maddelerin cinsi, genleşmeye etki eder mi? Deneyde altın ve demir gibi farklı maddeler kullanılmış ve farklı genleşme miktarları gözlemlenmiştir. Bu, deneyin araştırdığı sorudur.
- C) Isı miktarının genleşmeye etkisi nedir? Kaşıklar "özdeş ısıtıcılarla" ısıtıldığı için verilen ısı miktarı aynı kabul edilir. Bu araştırma sorusu olamaz.
- D) Maddenin ilk sıcaklığı, genleşmeye etki eder mi? "Aynı ortamda bulunan" ifadesi, ilk sıcaklıkların aynı olduğunu gösterir. Bu araştırma sorusu olamaz.
Cevap B seçeneğidir.