🎓 7. Sınıf Ekonomiye Yön Veren Kuruluşlar (Biz de Varız) Test 2 - Ders Notu ve İpuçları

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, "Ekonomiye Yön Veren Kuruluşlar" konusundaki bilgilerinizi pekiştirmek ve sınavlarda başarılı olmanızı sağlamak için hazırlandı. Bu test, uluslararası ve bölgesel ekonomik iş birliği örgütlerini, Türkiye'nin bu kuruluşlardaki rolünü ve bu iş birliklerinin ülkemize ve dünyaya katkılarını kapsıyor. Haydi, ekonominin kalbine inelim! 🚀

🌍 Uluslararası ve Bölgesel Ekonomik Kuruluşlar

Dünya üzerindeki ülkeler, ekonomik, sosyal ve siyasi hedeflerine ulaşmak için bir araya gelerek çeşitli kuruluşlar oluştururlar. Bu kuruluşlar, ülkeler arasındaki iş birliğini artırır, ticareti geliştirir, ortak projeler yürütür ve küresel sorunlara çözüm arar.

1. G-20 (Yirmiler Grubu) 🤝

• Amacı: Uluslararası sistemde hem başlıca gelişmiş ülkeleri hem de gelişmekte olan ülkeleri bir araya getirerek küresel ekonomik sorunlara çözüm bulmak ve iş birliğini artırmak.
• Kuruluş Yılı: 1999
• Üyeleri: Dünyanın en büyük 20 ekonomisini oluşturan devletler ve Avrupa Birliği (AB) üyedir. Bu ülkeler, dünya ekonomisinin %90'ını, ticaretin %80'ini ve nüfusunun 2/3'ünü temsil eder.
• Türkiye'nin Rolü: Türkiye, G-20'nin önemli üyelerinden biridir ve 2015 yılında G-20 Zirvesi'ne ev sahipliği yapmıştır.
• 💡 İpucu: G-20, dünya ekonomisinin liderlerini bir araya getiren bir platformdur. Üye ülkeler genellikle ekonomik olarak güçlü ve küresel ticarette söz sahibi ülkelerdir. Somali veya Ukrayna gibi ülkeler bu grupta yer almaz çünkü ekonomik büyüklükleri G-20 kriterlerini karşılamaz.

2. Avrupa Birliği (AB) 🇪🇺

• Amacı: Avrupa devletleri arasında ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel alandaki iş birliklerini güçlendirmek, barış ve istikrarı sağlamak.
• Kuruluş Süreci: 1951 yılında Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak başladı, 1957'de Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) adını aldı ve zamanla Avrupa Birliği'ne dönüştü.
• Özellikleri: Kendi bayrağı, marşı ve ortak para birimi (Euro) olan, devletler arası bir örgüttür.
• Türkiye'nin AB Süreci: Türkiye, 1959 yılında üyelik başvurusunda bulunmuştur. 1963'te Ankara Antlaşması ile ortaklık anlaşması imzalanmış, 1999'da adaylık statüsü tanınmış ve 2005'te tam üyelik müzakereleri başlamıştır. Ancak süreç hala devam etmektedir ve çeşitli nedenlerle (örneğin demokratik uygulamalar) zaman zaman kesintiye uğramıştır.
• ⚠️ Dikkat: Türkiye'nin AB'ye üyelik süreci hala devam eden, sonuçlanmamış bir süreçtir.

3. Ekonomik İş Birliği Teşkilatı (EİT) 🇹🇷🇮🇷🇵🇰

• Amacı: Üye ülkelerin kalkınmalarına katkıda bulunmak, bölgesindeki ticari engelleri kaldırmak ve bölge içi ticareti geliştirmek.
• Kuruluş Yılı ve Yeri: 1985 yılında Tahran'da kurulmuştur.
• Üyeleri: Türkiye, İran, Pakistan, Afganistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan.
• Önemi: Türkiye'yi Orta Asya Cumhuriyetleri ve Güney Asya ülkeleriyle bir araya getiren önemli bir platformdur.
• 💡 İpucu: EİT, genellikle "Türk ve İslam dünyası" coğrafyasındaki ülkeleri kapsayan, bölgesel bir iş birliği örgütüdür.

4. Karadeniz Ekonomik İş Birliği Teşkilatı (KEİ) 🌊

• Amacı: Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin potansiyellerinden, coğrafi yakınlıklarından ve ekonomilerinden faydalanmalarını sağlamak. Üye devletler arasındaki ikili ve çok taraflı ekonomik, teknolojik ve sosyal ilişkileri geliştirerek Karadeniz Havzası'nın bir barış, istikrar ve refah bölgesi olmasını temin etmek.
• Kuruluş Yılı: 26 Haziran 1992
• Merkezi: İstanbul, Türkiye 🇹🇷
• Üyeleri: Karadeniz'e kıyısı olan ülkeler ve bazı komşu ülkeler (Türkiye, Rusya, Ukrayna, Gürcistan, Azerbaycan, Ermenistan, Moldova, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan, Arnavutluk, Sırbistan).
• 💡 İpucu: KEİ'nin merkezi İstanbul'da olması, Türkiye'nin bu bölgedeki önemini gösterir. Amacı, adından da anlaşılacağı gibi Karadeniz çevresindeki ülkeler arasında ekonomik iş birliğini artırmaktır.

5. TRACECA (Avrupa-Kafkasya-Asya Ulaştırma Koridoru) 🛣️🚂🚢

• Amacı: Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerini Kafkasya ve Karadeniz üzerinden Avrupa'ya bağlayan bir ulaştırma koridoru oluşturmak. Bu koridor, Avrupa, Kafkasya ve Asya arasında kesintisiz ve güvenilir demir yolu, kara yolu ve deniz yolu taşımacılığını sağlamayı hedefler.
• Önemli Projeler: Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Hattı, TRACECA'nın önemli bir parçasıdır. Bu hat, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye'yi birbirine bağlayarak Orta Asya'dan gelen ürünlerin (petrol, petrol ürünleri vb.) Türkiye'nin Akdeniz limanlarına, oradan da dünya pazarlarına ulaşmasını sağlar.
• Türkiye'ye Katkıları: Ulaşım ve ticari faaliyetleri geliştirerek ekonomik kalkınmaya katkı sağlar. Askeri bir katkısından bahsedilmez.
• 💡 İpucu: TRACECA, özellikle enerji ve ticaret yollarının güvenli ve hızlı akışını sağlamayı amaçlayan bir ulaşım koridorudur. Adı "Transport Corridor Europe-Caucasus-Asia" kelimelerinin baş harflerinden gelir.

6. TANAP (Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı) ⛽

• Amacı: Azerbaycan doğal gazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaştırmak. Bu, enerji güvenliği ve çeşitlendirilmesi açısından stratejik bir projedir.
• Ülkeler Arası İş Birliği: Türkiye ve Azerbaycan'ın ortaklaşa yürüttüğü büyük bir enerji projesidir.
• Katkıları:
  • Türkiye'nin enerji ihtiyacına katkı sağlar ve enerji koridoru konumunu güçlendirir.
  • Bölgesel iş birliğini artırır.
  • Ülkemizin iktisadi (ekonomik) olarak gelişmesine katkı sağlar.
• ⚠️ Dikkat: TANAP gibi projeler genellikle kültürel yakınlaşmadan ziyade ekonomik ve stratejik iş birliğine odaklanır.

7. Asya İşbirliği Diyaloğu (ACD) 🌏

• Amacı: Üye ülkelerin ortak kalkınma varlıklarının hayata geçirilmesi için diğer kuruluşları tamamlayıcı nitelikte faaliyet göstermek. Asya kıtasındaki iş birliğini ve entegrasyonu teşvik etmek.
• Kuruluş Yılı: 2002
• Faaliyet Alanları: Enerji, iletişim, tarım, turizm, eğitim, afet yönetimi gibi birçok alanda projeler hazırlar.
• Türkiye'nin Üyeliği: Türkiye, ACD'ye 2013 yılında üye olmuştur.
• 💡 İpucu: ACD, Asya kıtasının geniş coğrafyasında farklı alanlarda iş birliğini hedefleyen, tamamlayıcı bir platformdur.

⚠️ Genel Dikkat Edilmesi Gerekenler ve İpuçları:

• Kuruluş Amacı: Her kuruluşun temel amacını (ticaret, enerji, ulaşım, kalkınma vb.) iyi anlamak, soruları doğru yanıtlamanın anahtarıdır.
• Türkiye'nin Rolü: Türkiye'nin hangi kuruluşlara üye olduğu, hangi zirvelere ev sahipliği yaptığı veya hangi projelerde yer aldığına dikkat edin. Bu bilgiler genellikle önemli ipuçları taşır.
• Coğrafi Odak: Kuruluşların bölgesel mi (KEİ, EİT) yoksa küresel mi (G-20) olduğuna dikkat edin. Bu, üye ülkelerin belirlenmesinde yardımcı olur.
• Metin Analizi: Sorularda verilen metinleri dikkatlice okuyun ve sadece o metinden çıkarılabilecek bilgilere odaklanın. "Ulaşılamaz", "beklenemez" gibi olumsuz ifadeler içeren sorulara özellikle dikkat edin.
• Ekonomik Terimler: "İktisadi", "ticari", "kalkınma", "iş birliği" gibi terimlerin anlamlarını iyi bildiğinizden emin olun.

Bu ders notu ile "Ekonomiye Yön Veren Kuruluşlar" konusunu daha iyi anlayacağınızı ve sınavlarınızda başarılı olacağınızı umuyoruz. Başarılar dileriz! 🎉