Verilen metni adım adım inceleyerek seçenekleri değerlendirelim:

• Metin Analizi:
  • Divan'da devlet meseleleri görüşülüp karara bağlanırdı. (İdari işler)
  • Halk şikayetlerini Divan'a iletirdi. (Hukuki/idari işler, halkla ilişkiler)
  • Divan'da alınan kararlarda son söz padişaha aitti. (Danışma organı özelliği)
  • Fetihlerin artması sonucu (sınırların genişlemesi), Divan'daki vezir, kazasker ve defterdar sayısı artırıldı. (Üye sayısının artması)
• Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
  • A) Divan'ın danışma organı özelliği taşıdığının: Metinde "Divan'da alınan kararlarda son söz padişaha aitti" ifadesi, Divan'ın bir danışma organı olduğunu açıkça göstermektedir. Padişahın son sözü söylemesi, Divan'ın sadece görüş bildirdiğini veya karar taslağı hazırladığını, nihai onayın padişahta olduğunu belirtir. Bu bilgi metinde vardır.
  • B) İdari ve hukuki işlerin Divan'da yürütüldüğünün: Metinde "devlet meseleleri görüşülüp karara bağlanırdı" ifadesi idari işleri, "Halk, istediği zaman şikayetlerini Divan'a iletirdi" ifadesi ise hukuki veya halkla ilgili idari işleri göstermektedir. Bu bilgi metinde vardır.
  • C) Sınırların genişlemesi ile Divan üyelerinin sayısının arttığının: Metinde "Fetihlerin artması sonucu, Divan'daki vezir, kazasker ve defterdar sayısı da artırıldı" ifadesi, sınırların genişlemesi (fetihlerin artması) ile Divan üyelerinin (vezir, kazasker, defterdar) sayısının arttığını doğrudan belirtmektedir. Bu bilgi metinde vardır.
  • D) Sadrazamın belirlenmesinde halkın etkili olduğunun: Verilen metinde Divan'ın görevleri, yapısı, halkın şikayetleri ve üye sayısındaki artıştan bahsedilmektedir. Ancak, Sadrazamın nasıl belirlendiği veya halkın bu belirlemede herhangi bir rolü olup olmadığına dair hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Bu bilgi metinde yoktur.

Yukarıdaki bilgiler ışığında, metinde Sadrazamın belirlenmesinde halkın etkili olduğuna dair herhangi bir gösterge bulunmamaktadır.

Cevap D seçeneğidir.