Sorunun Çözümü
Verilen metni adım adım inceleyerek hangi yargıya ulaşılamayacağını belirleyelim:
"Eski Türk devletlerinde hakanlar, tanrıdan aldıkları yetkilere dayanarak devleti yönetirlerdi."
- Bu ifade, hakanların yönetim yetkisini ilahi bir kaynaktan aldığını gösterir. Bu durum, hakanların kutsal özelliklere sahip olduğu (A seçeneği) ve Eski Türk devletlerinde "kut" inancının benimsendiği (C seçeneği) yargılarını destekler.
- Ancak, hakanların "tanrıdan aldıkları yetkilerle" yönetime geldiği belirtilirken, halk oylaması gibi bir yöntemden bahsedilmemektedir. Aksine, ilahi yetki, halk oylaması ile çelişen bir durumdur.
"Bunlara 'töre' adı verilirdi. Ancak hakanın da uyması gereken bazı kurallar vardı."
- Bu ifade, törelerin hakanın yetkilerini sınırlayan kurallar olduğunu açıkça belirtir (D seçeneği).
Seçenekleri değerlendirdiğimizde:
- A) Hakanlar, kutsal özelliklere sahiptir. Metindeki "tanrıdan aldıkları yetkiler" ifadesiyle doğrudan ilişkilidir. Ulaşılabilir.
- B) Hakanlar devlet yönetimine halk oylaması ile getirilmiştir. Metinde halk oylamasına dair hiçbir bilgi yoktur; aksine, ilahi yetki vurgusu bu yargıyla çelişir. Ulaşılamaz.
- C) Eski Türk devletleri kut inanışını benimsemiştir. "Tanrıdan aldıkları yetkiler" ifadesi, Türklerdeki "kut" inancının temelini oluşturur. Ulaşılabilir.
- D) Töreler, hakanın yetkilerini sınırlamıştır. Metindeki "hakanın da uyması gereken bazı kurallar vardı" ifadesiyle doğrudan belirtilmiştir. Ulaşılabilir.
Bu bilgiler ışığında, metinden ulaşılamayacak yargı B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.