Sorunun Çözümü
Osmanlı Devleti'nde uygulanan dirlik sistemi, devletin toprak yönetiminde önemli bir yere sahipti. Verilen metinde bu sistemin temel işleyişi ve amaçları açıklanmaktadır. Şimdi maddeleri tek tek inceleyelim:
- I. tarımsal üretimi artırma: Metinde dirlik arazilerinin gelirlerinden bahsedilmektedir. Bu gelirlerin elde edilebilmesi için arazilerin sürekli olarak işlenmesi ve tarımsal üretimin yapılması gerekmektedir. Dirlik sahipleri, gelirlerini sürdürebilmek için üretimi teşvik eder, hatta toprağı boş bırakan köylüleri cezalandırırdı. Bu durum, tarımsal üretimin devamlılığını ve artışını sağlamayı amaçlar. Dolayısıyla bu madde doğrudur.
- II. beylerbeylerinin yönetime katılmalarını sağlama: Metin, dirliklerin "devlet memurlarına" verildiğini belirtmektedir. Beylerbeyleri de devlet memuru olmakla birlikte, dirlik sisteminin temel amacı tüm beylerbeylerini yönetime katmak değil, hizmet karşılığı gelir sağlamak ve askeri güç oluşturmaktır. Metinde beylerbeylerine veya onların yönetime katılımına dair özel bir vurgu yoktur. Bu madde, dirlik sisteminin doğrudan ve genel bir amacı olarak metinden çıkarılamaz.
- III. ordunun asker ihtiyacını karşılama: Metinde açıkça belirtildiği üzere, dirlik sahipleri "dirlik arazilerinin gelirlerinin bir bölümüyle de bir miktar asker beslemek zorundaydı." Bu ifade, dirlik sisteminin ordunun asker ihtiyacını karşılama amacını doğrudan ortaya koymaktadır. Dolayısıyla bu madde doğrudur.
Yukarıdaki analizler sonucunda, dirlik sisteminin metinde belirtilen amaçları I ve III numaralı maddelerle örtüşmektedir.
Cevap B seçeneğidir.