🎓 7. Sınıf Bilim, Teknoloji ve Toplum (Zaman İçinde Bilim) Ünite Değerlendirme Test 8 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, "Bilim, Teknoloji ve Toplum" ünitesinin "Zaman İçinde Bilim" bölümünü kapsayan önemli konuları özetlemektedir. Testteki sorular, bilimin tarihsel gelişimini, farklı medeniyetlerin bilime katkılarını, önemli bilim insanlarını ve buluşların toplumsal etkilerini anlamanızı gerektirmektedir. Bu notlar, sınav öncesi son tekrarınızı yapmanız için hazırlanmıştır. İyi çalışmalar! 💪

🌍 Bilimin Doğuşu ve İlk Çağ Uygarlıkları

• Yazının İcadı ve Gelişimi:
  • Yazı, MÖ 3200'lerde Mezopotamya'da yaşayan Sümerler tarafından icat edilen çivi yazısı ile başlamıştır. Bu, tarihi çağların başlangıcı kabul edilir.
  • Mısırlılar ise resimleri simgeleştirerek hiyeroglif adı verilen farklı bir yazı türü kullanmışlardır. Hiyeroglifler genellikle dini, kutsal ve anıtsal amaçlarla kullanılmış, herkes tarafından okunamadığı için ayrıcalıklı bir bilgi kaynağı olmuştur.
  • İlk Çağ'da yazının ortaya çıkışında tarımın gelişmesi ve buna bağlı olarak kayıt tutma zorunluluğu gibi ekonomik faaliyetler ve toplumsal ihtiyaçlar etkili olmuştur.
• Yazım Malzemeleri ve Mürekkep:
  • Mezopotamya'da kil tabletler kullanılırken, Mısır'da çizim zorluğu nedeniyle papirüs bitkisinden yapılan kağıtlar yaygınlaşmıştır.
  • Mürekkep, Çinliler ve Mısırlılar gibi uygarlıklar tarafından yağdan çıkan is, su ve bitki zamkları karıştırılarak bulunmuştur. Mısırlılar, renkli mineralleri toz haline getirip sıvıyla karıştırarak mürekkep elde etmişlerdir.
• Diğer İlk Çağ Buluşları:
  • Mısırlılar, iki tekerlekli araba gibi ulaşım araçları geliştirmiş ve mürekkebi ilk kullanan uygarlıklardan biri olmuşlardır.
• ⚠️ Dikkat: Yazının icadı Sümerlere aittir. Mısırlılar farklı bir yazı türü geliştirmiş olsalar da tarihi çağları başlatan icat Sümerlerin çivi yazısıdır.

☪️ İslam Medeniyetinde Bilim ve Önemli Bilim İnsanları

• Bilime Verilen Değer:
  • İslam devletlerinde bilim insanları, devlet başkanları tarafından desteklenmiş, saraylar bilimsel çalışmaların merkezi haline gelmiştir.
  • Saray kütüphaneleri zenginleştirilmiş, bilimsel çalışmalar yapmak ve bilim insanlarını desteklemek bir onur kaynağı olarak görülmüştür. Hatta savaş ganimetleri yerine kitap talep edildiği örnekler bile mevcuttur. Bu durum, İslam medeniyetinin askeri başarılardan çok kültürel ve bilimsel gelişime önem verdiğini gösterir.
• Türk ve Müslüman Bilim İnsanlarının Katkıları:
  • Türk ve Müslüman bilim insanları, yaptıkları çalışmalarla Avrupa'da tanınmış, bilimin gelişmesine önemli katkılar sağlamış ve günümüzde de geçerli olan bilimsel gerçeklere ulaşmışlardır. Bu çalışmalar, farklı coğrafyalarda takdir toplamıştır.
• Önemli Bilim Merkezleri:
  • Orta Çağ'da Buhara, Semerkant ve Bağdat gibi şehirler, İslam medeniyetinin önemli kültür ve bilim merkezleri arasında yer almıştır. Bu şehirler, bilimsel araştırmaların yapıldığı, kütüphanelerin ve eğitim kurumlarının bulunduğu yerlerdi.
• Bazı Önemli Bilim İnsanları ve Eserleri:
  • Ali Kuşçu: Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde İstanbul'daki Fatih Külliyesi'nde dersler vermiştir. Astronomi ve matematik alanında önemli çalışmalar yapmıştır.
  • İbn-i Sina: "El Kanun Fit-Tıb" adlı eseri altı yüz yıl boyunca Avrupa'daki Tıp Fakültelerinde okutulmuş, tıp alanında çığır açmıştır.
  • Biruni: Hintlilerin dillerini, örf ve adetlerini, ilim ve sanat eserlerini inceleyip "El-Hind" adlı eseri yazmıştır. Coğrafya, astronomi, matematik ve eczacılık gibi birçok alanda önemli eserler vermiştir. Farklı ülkelerde pullarının basılması, çalışmalarının evrensel düzeyde takdir gördüğünün bir göstergesidir.
• 💡 İpucu: Bilim insanlarının eserleri ve uzmanlık alanları genellikle eşleştirme sorularında karşınıza çıkabilir. Anahtar eserleri ve katkılarını öğrenmek önemlidir.

🖨️ Matbaanın İcadı ve Toplumsal Etkileri

• Matbaanın Yayılışı:
  • Matbaa, ilk olarak Çinliler tarafından icat edilmiştir.
  • Talas Savaşı (751) ile matbaa, Çin'den İslam toplumlarına geçmiştir.
  • Haçlı Seferleri ile de İslam dünyasından Avrupalılara yayılmıştır. Bu durum, savaşların kültürel aktarımda önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
• Matbaanın Bilimsel ve Toplumsal Sonuçları:
  • Matbaanın icadıyla kitaplar hızlı ve çok sayıda basılmaya başlanmıştır.
  • Basımcılık gelişmiş, Avrupa'da kısa sürede birçok matbaa kurulmuştur.
  • Daha önce pahalı olan kitaplar ucuzlamış, bilgiye ulaşım kolaylaşmıştır.
  • Fikirler hızlı bir şekilde yayılmış, insanların eğitim düzeyi yükselmiş ve bilimsel gelişmelerin önü açılmıştır.
  • Matbaa sayesinde bilimsel bilgi birikimi hızlanmış, Rönesans ve Reform gibi Avrupa'daki önemli değişimlere zemin hazırlamıştır.
• Matbaanın Meslekler Üzerindeki Etkisi:
  • Matbaanın yaygınlaşmasıyla birlikte el yazması kitapların üretimi azaldığı için hattatlık gibi el yazısıyla uğraşan meslekler zarar görmüştür.
• ⚠️ Dikkat: Matbaanın icadı, el yazması eserleri tamamen ortadan kaldırmamıştır, ancak onların yaygınlığını ve önemini azaltmıştır.

🔭 Antik Dönemden Günümüze Bilimsel Gözlemler

• Pisagor'un Katkıları:
  • MÖ 590'da yaşamış Pisagor, Dünya'nın yuvarlak olduğu düşüncesini dile getirmiş ve ilk kez Dünya'nın Güneş etrafında döndüğü fikrini ortaya atmıştır.
  • Matematiksel hesaplamalarla Güneş ve Ay ışığının düşüş açılarına göre Dünya'nın çevresini hesaplamayı denemiştir. Bu çalışmaları, Matematik, Astronomi ve Coğrafya alanlarındaki yetkinliğini göstermektedir.
• 💡 İpucu: Bilim insanlarının hangi alanlarda çalışmalar yaptığını ve bu çalışmaların ne anlama geldiğini kavramak, çoktan seçmeli sorularda doğru cevabı bulmanızı kolaylaştırır.

✨ Genel Değerlendirme ve İpuçları

• Buluşlar ve İhtiyaçlar: İcatlar genellikle toplumsal ihtiyaçlar ve ekonomik faaliyetlerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Örneğin, tarımın gelişmesi yazının doğuşunu tetiklemiştir.
• Bilginin Gelişimi: Buluşlar ve bilimsel bilgiler zaman içinde gelişme gösterir, farklı medeniyetlerin katkılarıyla ilerler. Hiçbir buluş veya bilgi tek bir medeniyetin tekelinde kalmaz, kültürel etkileşimlerle yayılır.
• Kültürel Aktarım: Savaşlar, ticaret yolları ve göçler gibi olaylar, farklı kültürler arasında bilginin ve teknolojinin aktarımında önemli rol oynar.
• Metin Analizi: Sorularda verilen metinleri dikkatlice okuyun ve sadece metinde verilen bilgilere dayanarak çıkarım yapmaya çalışın. Kendi ön bilgilerinizle metindeki bilgileri karıştırmayın.
• "Ulaşılamaz" veya "Söylenemez" İfadeleri: Bu tür sorularda metinde bahsedilmeyen veya metinle çelişen seçeneği bulmanız gerekir.