Merhaba Sevgili 7. Sınıf Öğrencileri,

Bu ders notu, "Nedenleriyle ve Sonuçlarıyla Göç" ünitesi kapsamında karşılaşabileceğiniz tüm temel konuları ve kavramları özetlemek amacıyla hazırlandı. Göç, insanlık tarihi boyunca var olmuş, hem bireylerin hem de toplumların yaşamını derinden etkileyen önemli bir olgudur. Bu notlar sayesinde, göçün farklı türlerini, nedenlerini, sonuçlarını ve Türkiye özelindeki yansımalarını daha iyi anlayacak, sınavlara daha hazırlıklı gireceksiniz.

1. Göç Nedir?

Göç, bireylerin veya toplulukların doğal, ekonomik, toplumsal veya siyasi sebeplerle yaşadıkları yerden başka bir yere, geçici veya kalıcı olarak yer değiştirmesidir.

2. Göç Türleri

• İç Göç: Bir ülke sınırları içinde gerçekleşen yer değiştirmelerdir. Genellikle kırsal bölgelerden kentlere doğru yaşanır.
• Dış Göç: Ülkeler arasında gerçekleşen yer değiştirmelerdir. Bir ülkeden başka bir ülkeye gitmeyi ifade eder.
• Mevsimlik Göç: Yılın belirli dönemlerinde, genellikle tarım (fındık, pamuk toplama gibi) veya turizm (otelcilik gibi) gibi işler için yapılan geçici göçlerdir. İş bitince geri dönülür.
• Beyin Göçü: İyi eğitim almış, nitelikli (bilim insanı, mühendis, doktor gibi) kişilerin kendi ülkelerindeki imkanların yetersizliği nedeniyle daha iyi araştırma, çalışma ve yaşam koşulları sunan başka ülkelere gitmesidir. Ülke için önemli bir nitelikli insan kaybıdır.
• İşçi Göçü: Çalışma amacıyla yapılan göçlerdir. Genellikle daha iyi iş ve gelir imkanları arayışıyla gerçekleşir (örneğin, 1960'lı yıllarda Türkiye'den Avrupa'ya yapılan göçler).
• Zorunlu Göç (Mülteci/Siyasi Göç): Savaş, iç karışıklıklar, siyasi baskılar, etnik temizlik veya doğal afetler gibi nedenlerle insanların kendi istekleri dışında yer değiştirmek zorunda kalmasıdır. Suriye'deki iç savaş nedeniyle Türkiye'ye gelenler bu tür göçlere örnektir.
• Gönüllü Göç: Bireylerin kendi isteğiyle, daha iyi yaşam koşulları, eğitim veya iş imkanları arayışıyla yaptığı göçlerdir.

⚠️ Dikkat: Göç türlerini birbirine karıştırmamak önemlidir. Bir olayın hangi tür göç olduğunu belirlerken nedenine ve süresine dikkat edin.

3. Göçün Nedenleri (İtici ve Çekici Faktörler)

Göç, genellikle hem insanların bulundukları yeri terk etmelerine neden olan "itici" faktörler hem de gitmek istedikleri yerin cazip gelmesini sağlayan "çekici" faktörlerin birleşimiyle gerçekleşir.

a) İtici Faktörler (Göç edilen yeri terk etme nedenleri):

• Ekonomik Nedenler: İşsizlik, düşük gelir, geçim sıkıntısı, tarımda makineleşmenin insan gücüne olan ihtiyacı azaltması, miras yoluyla tarım arazilerinin küçülmesi ve verimsizleşmesi.
• Sosyal Nedenler: Eğitim ve sağlık hizmetlerinin yetersizliği, sosyal ve kültürel yaşamın kısıtlılığı, aile içi sorunlar.
• Siyasi Nedenler: Savaşlar, iç çatışmalar, siyasi baskılar, can güvenliği endişesi.
• Doğal Nedenler: Doğal afetler (deprem, heyelan, sel, kuraklık), iklim koşullarının elverişsizliği, verimsiz topraklar, su kaynaklarının azalması.

b) Çekici Faktörler (Göç edilen yere gitme nedenleri):

• Ekonomik Nedenler: Daha fazla iş imkanı, yüksek gelir, daha iyi çalışma koşulları, kariyer fırsatları.
• Sosyal Nedenler: Eğitim ve sağlık hizmetlerinin gelişmişliği, zengin sosyal ve kültürel imkanlar, yüksek yaşam standardı, akraba veya arkadaş çevresinin bulunması.
• Siyasi Nedenler: Güvenlik, huzur ve istikrarlı bir yaşam ortamı.
• Doğal Nedenler: Elverişli iklim ve coğrafi koşullar.

💡 İpucu: Bir göç olayının temel nedenini belirlerken, olayın hangi faktörle doğrudan ilişkili olduğunu düşünün (örneğin, deprem doğal, savaş siyasi, iş arayışı ekonomik).

4. Göçün Sonuçları

Göç, hem göç veren hem de göç alan yerlerde çeşitli sonuçlar doğurur:

a) Göç Alan Yerlerdeki Sonuçlar:

• Olumlu Sonuçlar: İşgücü ihtiyacının karşılanması, kültürel çeşitliliğin artması, ekonomik canlılık.
• Olumsuz Sonuçlar:
  • Altyapı sorunları (su, elektrik, yol, kanalizasyon yetersizliği).
  • Çarpık kentleşme ve gecekondu bölgelerinin oluşumu.
  • Trafik yoğunluğu ve çevre kirliliği.
  • Eğitim ve sağlık hizmetlerinde aksaklıklar ve kalabalıklaşma.
  • İşsizlik oranının artması (nüfus artışına bağlı olarak).
  • Sosyal uyum sorunları ve kültürel çatışmalar.
  • Suç oranlarında artış.

b) Göç Veren Yerlerdeki Sonuçlar:

• Olumlu Sonuçlar: Nüfus yoğunluğunun azalması, işsizliğin bir miktar hafiflemesi (kırsal bölgelerde).
• Olumsuz Sonuçlar:
  • Genç ve dinamik nüfusun azalması, yaşlı nüfusun artması.
  • Tarım arazilerinin boş kalması ve üretimin düşmesi.
  • Kültürel ve sosyal yaşamın zayıflaması, geleneklerin kaybolması.
  • Nitelikli insan gücü kaybı (beyin göçü).
  • Okul, hastane gibi kamu hizmetlerinin atıl kalması.

5. Türkiye'de Göç Hareketleri

• Türkiye, hem iç hem de dış göçlerin yoğun yaşandığı bir ülkedir.
• Kırsaldan Kente Göç: Özellikle Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren sanayileşmenin ve hizmet sektörünün geliştiği Marmara Bölgesi (İstanbul, Kocaeli, Bursa) gibi bölgeler yoğun göç almıştır. Tarımda makineleşme, kırsal kesimdeki işgücü ihtiyacını azaltarak bu göçü hızlandırmıştır. Ancak engebeli arazilerde (Rize gibi) makineleşme zor olduğu için göç üzerindeki etkisi daha azdır.
• Doğal Afetler Sonrası Göçler: Deprem, heyelan, sel gibi doğal afetler sonrası insanlar güvenli bölgelere göç etmek zorunda kalmışlardır.
• Siyasi Nedenlerle Göçler: Yakın tarihte Suriye'deki iç savaş nedeniyle milyonlarca Suriyeli Türkiye'ye sığınmıştır. Ayrıca, geçmişte Bulgaristan'dan gelen Türklerin göçü de siyasi nedenli zorunlu göçe örnektir.
• İşçi Göçleri: 1960'lı yıllardan itibaren Avrupa ülkelerine (özellikle Almanya'ya) yoğun işçi göçü yaşanmıştır.

💡 İpucu: Türkiye haritası üzerinde hangi bölgelerin daha çok sanayi ve hizmet sektöründe iş imkanı sunduğunu bilmek, iç göçün yönünü anlamanıza yardımcı olur. Marmara Bölgesi bu konuda öne çıkar.

Bu ders notları, göç konusundaki bilgilerinizi pekiştirmeniz ve sınavda başarılı olmanız için size yol gösterecektir. Unutmayın, her konuyu dikkatlice okuyun ve örneklerle ilişkilendirmeye çalışın. Başarılar dilerim!