Verilen metni adım adım inceleyerek seçenekleri değerlendirelim:
- Metin Analizi:
- Metin, insanların tarıma bağlı olarak yerleşik yaşama geçtiğini belirtir. Bu, tarımın yerleşik hayatın temel nedeni olduğunu gösterir.
- İlk yerleşmelerin tarıma elverişli su kenarlarında kurulduğu vurgulanır ve birçok nehir örneği verilir.
- İnsanların tarımla birlikte hayvanları evcilleştirdiği ve evlerini dış saldırılara karşı korunmak için birbirine yakın kurduğu ifade edilir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Evlerin yapılaşmasında güvenlik ihtiyacı dikkate alınmıştır.
Metinde "dış saldırılara karşı korunmak için bu evleri birbirine yakın alanlara kurmuşlardır" ifadesi, güvenlik ihtiyacının dikkate alındığını açıkça göstermektedir. Bu değerlendirme yapılabilir.
- B) Su kaynaklarına yakınlık, yerleşmede önemli bir unsur olmuştur.
Metinde "ilk yerleşme yerleri tarıma elverişli su kenarları olmuştur" ve nehirlerin örnek verilmesi, su kaynaklarının önemini vurgulamaktadır. Bu değerlendirme yapılabilir.
- C) İnsanların temel geçim kaynakları hayvancılık olmuştur.
Metin, insanların yerleşik yaşama geçmesinin ana nedenini "tarıma bağlı olarak" şeklinde belirtir ve hayvancılığın "tarımla birlikte" geliştiğini ifade eder. Bu, tarımın yerleşik yaşamın ve dolayısıyla temel geçimin ana itici gücü olduğunu gösterir. Hayvancılığın temel geçim kaynağı olduğu çıkarımı, metindeki tarım vurgusuyla çelişir veya en azından metinden doğrudan yapılamaz.
- D) Beşerî faktörlerin etkisiyle yerleşik hayata geçilmiştir.
Tarıma geçiş, hayvanların evcilleştirilmesi ve güvenlik ihtiyacı gibi unsurlar, insan faaliyetleri (beşerî faktörler) sonucunda ortaya çıkan durumlardır. Bu faktörler yerleşik hayata geçişi sağlamıştır. Bu değerlendirme yapılabilir.
- A) Evlerin yapılaşmasında güvenlik ihtiyacı dikkate alınmıştır.
Metin, yerleşik hayatın temelini tarıma dayandırırken, hayvancılığın tarımla birlikte geliştiğini belirtir. Bu durumda, sadece hayvancılığın temel geçim kaynağı olduğunu söylemek metnin ana fikriyle uyuşmaz.
Cevap C seçeneğidir.