Türkiye'de nüfusun iç kesimlerden kıyılara, doğudan batıya doğru artmasının temel nedenleri genellikle iklim, tarım, sanayi, ticaret ve ulaşım gibi faktörlerdir. Şimdi seçenekleri değerlendirelim:

• A) İklim koşullarının daha elverişli olması: Türkiye'nin kıyı kesimleri ve batısı, iç ve doğu kesimlere göre daha ılıman ve yaşanabilir iklim koşullarına sahiptir (Akdeniz, Ege, Marmara iklimleri). Bu durum, yerleşimi teşvik eden önemli bir faktördür. Dolayısıyla, bu durumun etkili olduğu söylenebilir.
• B) Tarımsal verimliliğin daha fazla olması: Elverişli iklim koşulları, verimli ovalar ve sulama imkanları sayesinde kıyı ve batı bölgelerinde tarımsal üretim daha fazladır. Tarım, geçmişten günümüze nüfusun yoğunlaşmasında önemli bir rol oynamıştır. Dolayısıyla, bu durumun etkili olduğu söylenebilir.
• C) Ticari faaliyetlerin daha fazla olması: Kıyı bölgeleri ve batı illeri, limanları, sanayi merkezleri ve gelişmiş ulaşım ağları sayesinde ticari faaliyetlerin yoğunlaştığı yerlerdir. Ticaret ve sanayi, iş imkanları yaratarak nüfusu çeker. Dolayısıyla, bu durumun etkili olduğu söylenebilir.
• D) Yeraltı kaynaklarının daha çeşitli olması: Yeraltı kaynaklarının çeşitliliği veya zenginliği, Türkiye'deki nüfusun içten kıyıya veya doğudan batıya doğru artışını doğrudan ve genel olarak açıklayan bir faktör değildir. Hatta bazı yeraltı kaynakları bakımından zengin olan Doğu Anadolu gibi bölgeler, diğer olumsuz koşullar nedeniyle seyrek nüfusludur. Nüfus dağılımında yeraltı kaynakları belirli lokal alanlarda etkili olsa da, genel eğilimi açıklamak için ana bir sebep değildir.

Bu nedenle, verilen nüfuslanma eğiliminin görülmesinde yeraltı kaynaklarının çeşitliliğinin etkili olduğu söylenemez.

Cevap D seçeneğidir.