Verilen paragrafı adım adım inceleyerek Sanayi İnkılabı'nın Osmanlı'ya etkileri hakkında hangi ifadenin söylenemeyeceğini bulalım:

• Paragrafın Özeti: Sanayi İnkılabı Osmanlı'yı olumsuz etkilemiştir. Kapitülasyonlar sayesinde Avrupa'dan gelen ucuz ürünler Osmanlı pazarlarını doldurmuş, yerli esnaf rekabet edemeyip üretimini durdurmuştur. Bu durum ekonomiyi bozmuş, devlet bütçesi açık vermeye başlamıştır. Açığı kapatmak için yöneticiler vergileri artırmış veya yeni vergiler koymuştur, bu da halkın tepkisine neden olmuştur.

Şimdi seçenekleri değerlendirelim:

• A) İşsizlik artmıştır.
  • Paragrafta "malını satamayan yerli esnaf üretimini durdurdu" ifadesi geçmektedir. Üretimin durması, esnafın ve çalışanların işsiz kalması anlamına gelir. Dolayısıyla bu ifade söylenebilir.
• B) Açığı kapatmak için dış borç alınmıştır.
  • Paragrafta bütçe açığını kapatmak için "yöneticiler ya halktan toplanan vergilerin miktarlarını artırdılar ya da yeni vergiler koydular" denilmektedir. Dış borç alındığına dair herhangi bir bilgi verilmemiştir. Bu nedenle bu ifade söylenemez.
• C) Osmanlı toprakları uluslararası ortak pazara dönüşmüştür.
  • Paragrafta "Avrupalı devletler ürettikleri ürünleri kapitülasyonlar sayesinde Osmanlı ülkesine kolaylıkla ihraç ettiler. Osmanlı pazarları Avrupa'dan gelen ucuz ürünlerle doldu" ifadeleri, Osmanlı topraklarının Avrupalı ürünler için bir pazar haline geldiğini göstermektedir. Bu da uluslararası bir pazar niteliği taşır. Dolayısıyla bu ifade söylenebilir.
• D) Osmanlı sanayisi yavaş yavaş çökmüştür.
  • Paragrafta "malını satamayan yerli esnaf üretimini durdurdu" ifadesi, yerli üretimin ve dolayısıyla Osmanlı sanayisinin rekabet edemeyerek gerilediğini ve çökmeye başladığını açıkça göstermektedir. Dolayısıyla bu ifade söylenebilir.

Paragrafta bütçe açığını kapatmak için vergilerin artırıldığı belirtilirken, dış borç alındığına dair bir bilgi bulunmamaktadır.

Cevap B seçeneğidir.