🎓 7. Sınıf İnsanı Yaşat ki Devlet Yaşasın (Osmalı Devleti'nin Fetih Siyaseti) Test 2 - Ders Notu ve İpuçları

Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencileri! Bu ders notu, Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan yükseliş dönemine kadar uyguladığı fetih siyaseti, önemli padişahlar, kazanılan zaferler ve bu dönemdeki sosyal, kültürel ve idari yapıyı anlamanıza yardımcı olmak için hazırlandı. Testteki soruları analiz ederek, bu konuların en kritik noktalarını senin için özetledim. Sınav öncesi son tekrarını yaparken bu notlardan faydalanabilir, eksiklerini tamamlayabilirsin. Hadi başlayalım!

Osmanlı Devleti'nin Fetih Siyaseti ve Temel Politikaları

• İstimalet Politikası: Osmanlı Devleti'nin fethedilen topraklardaki halka uyguladığı hoşgörü ve adil yönetim anlayışıdır. Bu politika sayesinde, fethedilen yerlerdeki halkın din, dil, kültür ve mülkiyet hakları güvence altına alınır, böylece fetihlerin kalıcı olması sağlanırdı. Halkın devlete bağlılığı artar, isyanlar önlenirdi.
• Gaza ve Cihat Anlayışı: İslam dinini yayma ve koruma amacı taşıyan kutsal savaşlardır. Osmanlı'nın ilk dönem fetihlerinin önemli bir gerekçesiydi.
• İskân Politikası: Fethedilen bölgelere Anadolu'dan Türkmenlerin yerleştirilmesi politikasıdır. Bu sayede fethedilen yerler Türkleşir ve İslamlaşır, bölgenin güvenliği sağlanır ve Osmanlı egemenliği pekiştirilirdi.
• Millet Sistemi: Osmanlı Devleti'nin bünyesinde yaşayan farklı din ve etnik kökene sahip toplulukları, kendi inanç sistemlerine göre örgütleyip yönettiği sistemdir. Bu sistem sayesinde farklı inanç ve kültürler bir arada barış içinde yaşayabilmiştir.

⚠️ Dikkat: İstimalet politikası, sadece fetih sonrası değil, fetih öncesi hazırlıklarda da halkın gönlünü kazanmaya yönelik adımları içerir. Adil yönetim ve hoşgörü, Osmanlı'nın uzun ömürlü olmasının temel nedenlerindendir.

Önemli Padişahlar ve Dönemleri

1. Fatih Sultan Mehmet Dönemi (İstanbul'un Fethi)

• İstanbul'un Fethinin Nedenleri:
  • Dini Nedenler: Hz. Muhammed'in İstanbul'un fethiyle ilgili hadisi.
  • Siyasi Nedenler: Bizans'ın Osmanlı toprak bütünlüğünü bozması, Avrupa devletlerini Osmanlı'ya karşı kışkırtması.
  • Ekonomik Nedenler: İpek Yolu ve Karadeniz ticaret yollarının kontrolü.
  • Coğrafi Nedenler: İstanbul'un stratejik konumu.
• Feth İçin Yapılan Hazırlıklar:
  • Rumeli Hisarı'nın yapılması: Boğaz kontrolünü sağlamak için.
  • Şahi Topları'nın dökülmesi: Surları yıkmak için özel toplar.
  • Donanmanın güçlendirilmesi: Denizden kuşatma için.
  • Gemilerin karadan yürütülmesi: Haliç'e girerek Bizans savunmasını şaşırtmak için.
• Fethin Sonuçları:
  • Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğü sağlandı.
  • Osmanlı Devleti yükselme dönemine girdi.
  • II. Mehmet, "Fatih" unvanını aldı.
  • Orta Çağ sona erdi, Yeni Çağ başladı.
  • Bizans İmparatorluğu yıkıldı.
  • Ticaret yollarının kontrolü Osmanlı'ya geçti.
  • Fetihten sonra İstanbul'da halka din, dil ve mülkiyet özgürlüğü tanınarak istimalet politikası uygulandı.
• Denizcilik Faaliyetleri: Osmanlı'nın ilk tersanesi Fatih Sultan Mehmet döneminde kurulmuştur. Ege adalarının fethi de bu dönemde hız kazanmıştır.

2. Yavuz Sultan Selim Dönemi (Doğu ve Güney Siyaseti)

• Öncelik: Osmanlı'nın doğu ve güney sınırlarının güvenliği.
• Safevilerle Mücadele:
  • Çaldıran Savaşı (1514): Safevi Devleti'nin Anadolu üzerindeki baskısı kaldırıldı.
  • Sonuç: Anadolu Türk siyasi birliği büyük ölçüde sağlandı.
• Memlüklerle Mücadele:
  • Mercidabık Savaşı (1516): Suriye Osmanlı egemenliğine girdi.
  • Ridaniye Savaşı (1517): Mısır fethedildi.
  • Sonuçlar:
    • Halifelik makamı Osmanlı Devleti'ne geçti. Yavuz Sultan Selim, "Padişah + Halife" unvanını kullanan ilk Osmanlı padişahı oldu.
    • Kutsal Emanetler İstanbul'a getirildi.
    • Baharat Yolu Osmanlı kontrolüne geçti, bu da Osmanlı ekonomisine büyük katkı sağladı.
    • Osmanlı toprakları Afrika Kıtası'na kadar genişledi.
    • İslam dünyasının liderliği Osmanlı Devleti'ne geçti.

💡 İpucu: Yavuz Sultan Selim'in seferleri genellikle doğu ve güney yönlü olup, temel amacı Anadolu'daki Şii tehlikesini ortadan kaldırmak, İslam birliğini sağlamak ve önemli ticaret yollarını ele geçirmektir.

3. Kanuni Sultan Süleyman Dönemi (Batı ve Deniz Fetihleri, Hukuk ve Yönetim)

• Batı Fetihleri:
  • Belgrad'ın Fethi (1521): Orta Avrupa'nın kapıları Osmanlı'ya açıldı. Kanuni'nin ilk önemli Batı seferidir.
  • Mohaç Meydan Savaşı (1526): Macaristan kısa sürede fethedildi. Avrupa'nın en kısa süren meydan savaşlarından biridir.
  • I. Viyana Kuşatması (1529): Kış şartları ve lojistik sorunlar nedeniyle başarıya ulaşılamadı.
  • Zigetvar Seferi (1566): Kanuni'nin son seferidir, sefer sırasında vefat etmiştir.
• Deniz Fetihleri:
  • Rodos'un Fethi (1522): Akdeniz'deki Türk hâkimiyetini güçlendirdi, korsanlık faaliyetlerine son verdi.
  • Preveze Deniz Savaşı (1538): Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, Haçlı donanmasını yenerek Akdeniz'i bir Türk gölü haline getirdi.
  • Kıbrıs'ın Fethi (1571): Akdeniz'in doğusunun güvenliği için stratejik öneme sahipti. Venediklilerin elindeydi ve korsanlara yataklık ediyordu.
• Hukukî Düzenlemeler: Kanuni Sultan Süleyman, yaptığı kanunlar nedeniyle "Kanuni" unvanını almıştır. Bu dönemde birçok kanunname hazırlanarak devlet yönetimi ve toplum düzeni sağlamlaştırılmıştır.
• Ekonomik ve Siyasi Gelişmeler:
  • Fransa'ya Kapitülasyonlar Verilmesi: Akdeniz ticaretini canlandırmak ve Avrupa Hristiyan birliğini bozmak amacıyla Fransa'ya ticari ayrıcalıklar tanındı.

⚠️ Dikkat: Kanuni dönemi, Osmanlı'nın hem karada hem de denizde en güçlü olduğu, sınırlarının en geniş olduğu dönemdir. Ancak Viyana kuşatmalarındaki başarısızlıklar, Batı'daki ilerlemenin yavaşlamasının ilk işaretleridir.

Osmanlı Sosyal ve Kültürel Yapısı

• İmarethaneler: Şehirlerde kurulan, ihtiyaç sahibi her inanç ve milletten kimselere yiyecek temin eden, barınma ve sağlık hizmeti sunan sosyal tesislerdir. Osmanlı'nın sosyal devlet anlayışının önemli bir göstergesidir.
• Vakıf Sistemi: Cami, medrese, hastane, köprü, çeşme, imarethane gibi sosyal ve kültürel yapıların inşasını ve sürdürülmesini sağlayan kurumsal yapıdır. Osmanlı toplumunda dayanışma ve yardımlaşmanın temelini oluşturmuştur.

Erken Dönem Osmanlı Genişlemesi

• Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı'ya Katılması: Orhan Bey döneminde gerçekleşen bu olay, Osmanlı'nın deniz gücüne sahip olmasının ve Rumeli'ye geçişinin ilk adımlarından biridir.

💡 İpucu: Osmanlı'nın ilk dönem fetihleri ve beyliklerin katılımı, devletin büyüme stratejisinin önemli bir parçasıdır. Özellikle denizcilik alanındaki gelişmeler, sonraki büyük deniz fetihlerinin temelini atmıştır.

Bu ders notu, testteki soruların kapsadığı tüm ana konuları özetlemektedir. Unutma, tarihi olayları sadece ezberlemek yerine, neden-sonuç ilişkisi içinde ve birbirleriyle bağlantılı olarak anlamaya çalışmak çok daha kalıcı öğrenmeyi sağlar. Başarılar dilerim!