🎓 7. Sınıf Beylikten Cihan Devletine (Osmanlı Devleti'nin Kuruluşu) Test 10 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, "Beylikten Cihan Devletine (Osmanlı Devleti'nin Kuruluşu)" ünitesi kapsamında yer alan temel konuları özetlemektedir. Test sorularında geçen Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemi padişahları, askerî ve idari teşkilatlanması, uyguladığı politikalar ve önemli savaşlar gibi kritik bilgilere odaklanılmıştır. Bu notlar, sınav öncesi hızlı bir tekrar yapmanıza ve konuları pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

👑 Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Süreci ve İlk Padişahlar

• Ertuğrul Gazi ve Söğüt: Osmanlı Beyliği'nin temelleri, Ertuğrul Gazi liderliğindeki Kayı Boyu'nun Anadolu'ya gelişiyle atılmıştır. Türkiye Selçukluları'na Moğollara karşı verdikleri destek sayesinde Söğüt ve Domaniç bölgeleri yurt olarak verilmiştir. Söğüt, beyliğin ilk merkezi olmuştur. 💡 İpucu: Söğüt, küçük bir beylikten büyük bir devlete dönüşümün başlangıç noktasıdır.
• Osman Bey Dönemi (yaklaşık 1299-1324): Beyliğin bağımsızlığını ilan ettiği ve ilk fetih hareketlerinin başladığı dönemdir. Bilecik, Yarhisar, İnegöl gibi kaleler alınmıştır.
• Orhan Bey Dönemi (1324-1359): Osmanlı Devleti'nin gerçek anlamda devletleşme adımlarının atıldığı dönemdir.
  • Bursa fethedilerek başkent yapıldı. 🏰
  • İlk düzenli ordu olan Yaya ve Müsellemler kuruldu.
  • İlk Divan Teşkilatı oluşturuldu. (Devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı meclis)
  • İlk medrese İznik'te açıldı. (Eğitim alanındaki ilk önemli adım)
  • Karesioğulları Beyliği alınarak denizcilik faaliyetlerine başlandı. ⛵
  • Çimpe Kalesi'nin alınmasıyla Rumeli'ye geçiş sağlandı. Bu, Osmanlı'nın batı yönündeki fetihlerinin başlangıcı oldu.
• I. Murad Dönemi (1359-1389): Balkanlarda fetihlerin hız kazandığı dönemdir.
  • Edirne fethedilerek başkent yapıldı. (Rumeli fetihleri için önemli bir üs oldu.)
  • Bizans ve Bulgar orduları Sazlıdere Savaşı'nda mağlup edildi.
  • Haçlılara karşı Çirmen (1371) ve I. Kosova (1389) savaşları kazanıldı. Bu savaşlarla Balkanlardaki Osmanlı hakimiyeti pekişti. ⚔️
  • Devşirme Sistemi ve Kapıkulu Ordusu kuruldu. (Detaylar aşağıda)
• Yıldırım Bayezid Dönemi (1389-1402): Anadolu Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağladı.
  • İstanbul'u ilk kez kuşatan padişahtır. Kuşatmalar için Anadolu Hisarı'nı yaptırdı.
  • Haçlılara karşı Niğbolu Savaşı (1396) kazanıldı. (Bu zafer, Osmanlı'nın Avrupa'daki gücünü gösterdi.)
• I. Mehmet (Çelebi Mehmet) Dönemi (1413-1421): Fetret Devri'ne son vererek devleti yeniden toparladı. Bu nedenle "Osmanlı Devleti'nin İkinci Kurucusu" olarak anılır.
  • Kardeşleri arasındaki taht kavgalarını bitirerek merkezi otoriteyi yeniden sağladı.
  • Kaybedilen toprakların bir kısmını geri aldı.
  • Düzmece Mustafa İsyanı gibi iç karışıklıkları bastırdı.

🛡️ Osmanlı Devleti'nin Teşkilatlanması

• Askerî Teşkilat:
  • Yaya ve Müsellemler: Orhan Bey döneminde kurulan ilk düzenli ordudur. Yaya (piyade) ve Müsellem (atlı) askerlerden oluşur. 🐴
  • Devşirme Sistemi: Fethedilen Hristiyan topraklardaki erkek çocukların küçük yaşta alınarak eğitilmesi ve asker veya yönetici olarak yetiştirilmesidir. Amacı, devlete sadık ve yetenekli insan gücü sağlamaktır.
  • Kapıkulu Ordusu (Yeniçeriler): Devşirme sistemiyle oluşturulan, doğrudan padişaha bağlı, merkezde (başkentte) bulunan ve üç ayda bir "ulûfe" adı verilen maaş alan profesyonel askerlerdir. Savaş zamanı orduya katılır, barış zamanı başkentin güvenliğini sağlarlar. ⚠️ Dikkat: Yeniçeriler, Türklerden değil, devşirme sistemiyle yetiştirilen Hristiyan kökenli çocuklardan oluşur.
  • Eyalet Askerleri (Tımarlı Sipahiler): Osmanlı ordusunun en kalabalık kısmını oluşturan atlı birliklerdir. Merkez dışında, eyaletlerde (taşrada) yer alırlar. Geçimlerini tımar sistemi adı verilen toprak gelirleriyle temin ederler. Savaş zamanı orduya katılır, barış zamanı tımar topraklarındaki üretimi denetlerler. Türklerden oluşur. 💡 İpucu: Tımar sistemi, devletin asker besleme yükünü hafifletirken, aynı zamanda tarımsal üretimin devamlılığını da sağlar.
• Yönetim Teşkilatı:
  • Divan Teşkilatı: Orhan Bey döneminde kurulan ve devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı önemli bir yönetim organıdır.
• Eğitim Teşkilatı:
  • Medreseler: İlk medrese İznik'te açılmıştır. Medreseler, ilim ve eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü kurumlardır.

📜 Osmanlı Devleti'nin Önemli Politikaları

• İskân Siyaseti (Yerleştirme Politikası): Osmanlı Devleti'nin fethedilen topraklara Anadolu'dan Türkmen aileleri yerleştirmesidir.
  • Amaçları:
    • Fetihleri kalıcı hale getirmek. (Tıpkı bir ağacın kök salması gibi, yeni yerleşimcilerle fetihler sağlamlaşırdı.)
    • Doğudan gelen Türkmenlere yurt bulmak ve yerleşik hayata geçmelerini sağlamak.
    • Fethedilen yerlerde toplumsal barışı ve düzeni korumak.
    • Bölgenin Türkleşmesini ve İslamlaşmasını sağlamak.
  • Sonuçları (Kültürel ve Sosyal Etkiler):
    • Balkanlarda cami, hamam, medrese gibi Türk-İslam eserleri inşa edildi.
    • Balkan halklarının yaşam biçimleri ve gelenek göreneklerinde değişmeler yaşandı.
    • Bölge dillerine pek çok Türkçe kelime yerleşti. (Örneğin, "köprü", "cami" gibi kelimelerin Balkan dillerine geçmesi)
• Hoşgörü (İstimalet) Politikası: Osmanlı Devleti'nin fethedilen topraklardaki gayrimüslim halklara din, dil, inanç ve yaşam tarzı konularında serbestlik tanımasıdır.
  • Hristiyan ve Museviler gibi farklı dinlere mensup insanlar şehirlerde oturur, zanaat ve ticaretle uğraşırlardı.
  • Devlete haraç ve cizye gibi vergiler öderlerdi.
  • Dinî törenlerini ve ibadetlerini serbestçe yapabilirlerdi. 🕌⛪🕍
  • Bu politika, fethedilen bölgelerde halkın devlete bağlılığını artırmış ve isyanları engellemiştir.
  • ⚠️ Dikkat: Osmanlı Devleti hoşgörülü olsa da, genellikle gayrimüslimlere devlet yönetiminde üst düzey görevler verilmezdi. Ancak ülke ekonomisine katkıda bulunmalarına olanak sağlanırdı.

⚔️ Kritik Dönemler ve Önemli Savaşlar

• Haçlılarla Mücadeleler:
  • Sazlıdere Savaşı (I. Murad Dönemi): Bizans ve Bulgar ordularına karşı kazanıldı, Edirne'nin fethini sağladı.
  • Çirmen Savaşı (1371): Haçlılara karşı kazanıldı, Makedonya yolu Osmanlı'ya açıldı.
  • I. Kosova Savaşı (1389): Haçlılara karşı kazanıldı, Balkanlardaki Osmanlı hakimiyeti pekişti. I. Murad bu savaşta şehit oldu.
  • Niğbolu Savaşı (1396): Yıldırım Bayezid döneminde Haçlılara karşı kazanılan büyük bir zaferdir. Bu zafer, Osmanlı'nın Avrupa'daki gücünü gösterdi.
• Ankara Savaşı (1402): Osmanlı Sultanı Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapıldı.
  • Nedenleri: İki güçlü hükümdarın dünya hakimiyeti ideali, Anadolu beyliklerinin Timur'u kışkırtması, Timur'un Sivas'ı alması ve Osmanlı topraklarına girmesi.
  • Sonuçları:
    • Yıldırım Bayezid yenildi ve esir düştü. (Bu, Osmanlı tarihinde bir ilktir.)
    • Osmanlı Devleti, Fetret Devri adı verilen bir karışıklık dönemine girdi.
    • Anadolu Türk siyasi birliği parçalandı, daha önce Osmanlı'ya katılan Anadolu beylikleri yeniden bağımsız oldu.
    • Devletin merkezi otoritesi sarsıldı, taht kavgaları yaşandı. (Tıpkı bir ailede büyüklerin tartışması gibi, devlet de iç karışıklık yaşadı.)
    • Olumsuzluklara rağmen Osmanlı Devleti bu dönemde Balkanlardaki topraklarını korumayı başardı. (Balkanlardaki hoşgörü politikası sayesinde halk Osmanlı'ya bağlı kaldı.)
• Fetret Devri (1402-1413): Ankara Savaşı'nın ardından Yıldırım Bayezid'in oğulları (şehzadeler) arasında yaşanan taht kavgaları dönemidir.
  • Devletin yıkılma tehlikesi geçirmesine neden oldu.
  • Anadolu'da siyasi birlik bozuldu.
  • Merkezi otorite zayıfladı.
  • 💡 İpucu: Bu dönemde Osmanlı'nın Balkanlardaki topraklarını kaybetmemesi, uyguladığı hoşgörü politikasının ne kadar etkili olduğunu gösterir.

Umarım bu ders notu, Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemiyle ilgili bilgilerinizi pekiştirmenize yardımcı olur! Sınavlarınızda başarılar dilerim! 🚀