🎓 7. Sınıf Birey ve Toplum (İletişim ve İnsan İlişkileri) Ünite Değerlendirme Test 9 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, "Birey ve Toplum" ünitesinin "İletişim ve İnsan İlişkileri" bölümünü kapsayan konuları özetlemektedir. Testteki sorular ışığında, etkili iletişim kurma yolları, iletişim engelleri, kitle iletişim araçlarının toplumsal rolü, faydaları ve zararları, basın özgürlüğü ve e-devlet uygulamaları gibi önemli başlıklar üzerinde durulacaktır. Bu notlar, sınav öncesi konuları hızlıca tekrar etmenize ve önemli noktaları hatırlamanıza yardımcı olacaktır. 🚀

İletişimin Temelleri ve Süreci

• İletişim Nedir? İletişim, insanlar arasında duygu, düşünce, bilgi ve becerilerin çeşitli yollarla aktarılması sürecidir. Toplumsal bir süreçtir ve en az iki kişi arasında gerçekleşir.
• İletişim Sürecinin Öğeleri:
  • Gönderici (Kaynak): İletiyi başlatan, duygu veya düşüncelerini aktaran kişidir. (Örn: "Sınavda başarılı oldun, seninle gurur duyuyorum" diyen baba.)
  • Alıcı: Göndericiden gelen iletiyi alan ve yorumlayan kişidir. (Örn: Babanın sözünü duyan çocuk.)
  • İleti (Mesaj): Göndericinin alıcıya aktarmak istediği duygu, düşünce veya bilgidir. (Örn: "Seninle gurur duyuyorum" cümlesi.)
  • Geri Bildirim (Dönüt): Alıcının göndericiye verdiği yanıttır. İletişimin anlaşılıp anlaşılmadığını gösterir. Sözlü (cevap vermek) veya sözsüz (sarılmak, baş sallamak) olabilir. (Örn: Çocuğun babasına sarılması.)
  • Kanal: İletinin göndericiden alıcıya aktarıldığı yoldur. Ses, yazı, jest, mimik, telefon, internet gibi farklı kanallar olabilir. (Örn: Ses.)
• Sözlü ve Sözsüz İletişim: İletişim sadece konuşarak değil, beden dili (jestler, mimikler, göz teması), kıyafetler, duruş gibi sözsüz yollarla da gerçekleşir.
• 💡 İpucu: İletişim sürecindeki her bir öğenin ne anlama geldiğini ve günlük hayattan örneklerini iyi anlamak, bu konudaki soruları çözmenizi kolaylaştırır.

Etkili İletişim ve İletişim Engelleri

• Etkili İletişimi Kolaylaştıran Unsurlar:
  • Empati (Eş Duyum): Bir başkasının duygularını, içinde bulunduğu durumu veya davranışlarındaki motivasyonu anlamak ve içselleştirmektir. Kendinizi karşıdaki kişinin yerine koyarak onun gibi hissetmeye çalışmaktır. Empati, anlaşmazlıkları çözmede ve olumlu sonuçlara ulaşmada çok önemlidir. 🤗
  • Etkin Dinleme: Karşımızdaki kişiyi sadece duymak değil, söylediklerini anlamaya çalışmak, onun duygu ve düşüncelerine odaklanmaktır. Göz teması kurmak, sözünü kesmemek etkin dinlemenin işaretleridir.
  • Ben Dili: Kendi duygu ve düşüncelerimizi "ben" merkezli ifadelerle dile getirmektir. Karşıdaki kişiyi suçlamak yerine, kendi hislerimizi ifade ederiz. (Örn: "Geç kaldığında endişeleniyorum" yerine "Geç kaldığında beni endişelendiriyorsun" demek yerine "Geç kaldığında endişeleniyorum.")
  • Açık Fikirlilik: Farklı düşüncelere ve görüşlere saygı duymak, önyargılı olmamak, yeni fikirlere açık olmaktır.
• İletişim Engelleri ve Olumsuz Davranışlar:
  • Sen Dili: Karşıdaki kişiyi suçlayıcı, yargılayıcı ifadeler kullanmaktır. (Örn: "Hep geç kalıyorsun!" veya "Beni sinir ediyorsun!") Bu, çatışmayı artırır. 😠
  • Ön Yargılı Olmak: Bir kişi veya durum hakkında yeterli bilgiye sahip olmadan peşin hüküm vermek, kalıplaşmış düşüncelere sahip olmaktır.
  • Söz Kesmek: Karşımızdaki kişinin konuşmasını bitirmesine izin vermeden araya girmektir. Bu, dinlemediğimizi ve değer vermediğimizi gösterir.
  • Sorumluluktan Kaçmak: Kendi hatalarımızı veya sorumluluklarımızı kabul etmemek, başkalarını suçlamaktır.
  • Öfkesine Hâkim Olamama: Anlaşmazlık durumlarında sinirlenmek, bağırmak, suçlayıcı ve kaçamak sözler kullanmak iletişimi olumsuz etkiler.
  • ⚠️ Dikkat: "Sen dili" kullanmak, çatışmayı uzlaşmaya dönüştürmek için tercih edilmemesi gereken bir yöntemdir. Bunun yerine "ben dili" kullanmaya özen gösterin.

Çatışma Çözme Yöntemleri

• İletişimde yaşanan anlaşmazlıklar ve çatışmalar, doğru yaklaşımlarla uzlaşmaya dönüştürülebilir.
• Çatışmayı Uzlaşmaya Dönüştürmek İçin:
  • Empati kurmak.
  • Etkin dinlemek.
  • Farklı düşüncelere saygı göstermek.
  • Öfkeye hâkim olmak.
  • Suçlayıcı ifadelerden kaçınmak.
  • Duygu ve düşünceleri kibar, net bir şekilde dile getirmek (Ben dili kullanmak).
  • Sorunu görmezden gelmemek, yüzleşmek ve çözüm odaklı olmak.
• ⚠️ Dikkat: Medenice konuşma ve tartışma becerisinin gelişmediği toplumlarda, sorun çözme amaçlı iletişimler bile kısa sürede çatışmaya dönüşebilir, yeni sorunlar ekleyebilir veya iletişim hataları doğurabilir.

Kitle İletişim Araçları (Medya)

• Kitle İletişim Araçları Nedir? Geniş kitlelere bilgi, haber, eğlence ve düşünce aktaran araçlardır. Radyo, televizyon, gazete, dergi, internet (genel ağ) başlıcalarıdır.
• Toplumsal Rolü:
  • Kamuoyu Oluşturma: Toplumun belirli konularda genel bir düşünce veya fikir birliğine varmasına yardımcı olurlar. (Örn: Bir mahalledeki pazar yeri ihtiyacının haber yapılmasıyla kamuoyunun dikkatini çekmesi.)
  • Bilgilendirme ve Bilinçlendirme: Toplumu güncel olaylar, toplumsal sorunlar ve gelişmeler hakkında bilgilendirir, bilinçlendirirler.
  • Demokrasinin Gelişimi: Farklı görüşlerin dile getirilmesine olanak sağlayarak demokratik katılımı ve tartışma ortamını desteklerler.
• Televizyonun Faydaları ve Zararları:
  • Faydaları: Dünyadaki gelişmeleri evlere ulaştırmak, boş zamanları değerlendirmek (eğlence, belgesel izleme). 🌍
  • Zararları: Uzun süre takip edilmesiyle sosyal aktivitelerden uzak kalınabilir, yüz yüze etkileşimi ortadan kaldırabilir veya azaltabilir. 📵
• Kitle İletişim Araçlarının Sorumlulukları ve Etik İlkeler:
  • Tarafsız haber sunmak.
  • Halkı toplumsal konularda bilinçlendirmek.
  • Türkçe'yi doğru ve etkili kullanmak.
  • Halkı yanıltıcı ve taraflı haberlere yer vermemek.
  • Toplumda bölünmelere neden olacak yayınlar yapmamak.
  • Çocukları ve gençleri olumsuz içeriğe sahip yayınlardan korumak. (Şiddeti özendirici yayınlar yerine olumlu davranışlara yöneltici yayınlar yapmak.)
  • Programların eğitici olmasına dikkat etmek.
  • Belgesel içerikli yayınlara daha fazla yer vermek.
  • Kişilerin özel hayatlarına saygılı olmak.
  • Haberleri ve yorumları birbirinden ayırmak.
  • Kişi ve kuruluşların cevap haklarına saygılı olmak.
• ⚠️ Dikkat: Magazin programlarının sayısını artırmak veya toplumda bölünmelere neden olacak yayınlar yapmak, televizyon yayınlarının topluma karşı sorumlulukları arasında yer almaz; aksine olumsuz etkiler yaratır.

Basın Özgürlüğü ve Anayasal Haklar

• Basın Özgürlüğü: Anayasamızın 28. maddesi "Basın hürdür, sansür edilemez. Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır." der. Bu madde, kişilerin haber alma haklarının anayasa güvencesinde olduğunu ve devletin basın özgürlüğünü desteklediğini gösterir.
• Basın Özgürlüğünün Sınırları: Basın hürriyeti sınırsız değildir. Toplumun genel ahlakına, kamu düzenine, kişilerin özel hayatına ve ulusal güvenliğe aykırı yayınlar yapmak bu özgürlüğün kötüye kullanılması anlamına gelir.

Genel Ağ (İnternet) ve E-Devlet Uygulamaları

• Genel Ağın Hayatımızdaki Yeri ve Faydaları:
  • Kısa sürede bilgiye ulaşmayı kolaylaştırır. (Örn: Bir konuyu araştırmak.) 🔍
  • Vatandaşlara zaman tasarrufu sağlar. (Örn: Online işlemler.) ⏰
  • Vatandaş-devlet dayanışmasını artırır. (E-devlet uygulamalarıyla devlet hizmetlerine kolay erişim.)
• E-Devlet Uygulamaları: Devletin vatandaşlara sunduğu hizmetleri internet üzerinden kolayca ulaşılabilir hale getiren sistemlerdir.
  • MHRS (Merkezi Hekim Randevu Sistemi): Hastanelerden online randevu almayı sağlar.
  • E-Nabız: Kişisel sağlık bilgilerine (tahlil sonuçları, ilaçlar vb.) online erişimi sağlar.
• ⚠️ Dikkat: Genel ağın faydaları arasında "insanlar arasındaki etkileşimi artırma" doğrudan bir fayda olarak kabul edilmeyebilir. Aksine, bazı durumlarda yüz yüze etkileşimi azaltabilir.

Bu ders notları, "İletişim ve İnsan İlişkileri" ünitesinin temel kavramlarını ve önemli noktalarını özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için bu konuları iyi anlamanız ve günlük hayattan örneklerle pekiştirmeniz çok önemlidir. Başarılar dilerim! ✨