🎓 8. Sınıf Lgs 2. Dünya Savaşı ve Savaşın Türkiye'ye Etkileri Test 2 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili 8. sınıf öğrencileri,

Bu ders notu, "II. Dünya Savaşı ve Savaşın Türkiye'ye Etkileri" konusunda LGS'de karşılaşabileceğiniz temel bilgileri ve kritik noktaları kapsar. Testteki sorular, savaşın nedenleri, tarafları, Türkiye'nin savaş sırasındaki politikası ve savaşın Türkiye üzerindeki ekonomik, sosyal ve siyasi etkileri üzerine odaklanmaktadır. Bu notları dikkatlice okuyarak konuyu pekiştirebilir ve sınava daha hazırlıklı girebilirsiniz. 🚀

I. Dünya Savaşı Sonrası Dünya ve II. Dünya Savaşı'nın Nedenleri 🌍

• Versay Antlaşması ve Yarattığı Sorunlar: I. Dünya Savaşı'nı bitiren antlaşmalardan biri olan Versay Antlaşması, özellikle Almanya'ya çok ağır şartlar dayatmıştır. Bu durum, Almanya'da milliyetçi ve intikamcı duyguların yükselmesine zemin hazırlamış, Adolf Hitler gibi liderlerin iktidara gelmesini kolaylaştırmıştır.
• Milletler Cemiyeti'nin Başarısızlığı: Dünya barışını korumak ve olası savaşları engellemek amacıyla kurulan Milletler Cemiyeti, büyük devletlerin (özellikle İngiltere ve Fransa) çıkarlarını koruyan bir yapıya dönüşmüştür. Bu durum, cemiyetin uluslararası sorunlara etkili çözümler üretememesine ve yeni bir dünya savaşının çıkışını engelleyememesine neden olmuştur.
• Totaliter Rejimlerin Yükselişi: Almanya'da Nazizm (Hitler), İtalya'da Faşizm (Mussolini) ve Japonya'da militarizm gibi yayılmacı ve saldırgan politikalar izleyen diktatörlüklerin güçlenmesi, dünya barışını tehdit etmiştir. Bu rejimler, sınırlarını genişletme ve silahlanma yarışına girme eğilimindeydi.
• Sınırların Belirlenmesindeki Hatalar: I. Dünya Savaşı sonrasında çizilen sınırlarda milliyet ve din gibi unsurların yeterince dikkate alınmaması, farklı etnik gruplar arasında gerilimlere ve yeni çatışma potansiyellerine yol açmıştır.

💡 İpucu: Atatürk, Versay Antlaşması'nın getirdiği ağır şartların yeni bir savaşa yol açabileceğini öngörmüştür. Bu, onun ileri görüşlülüğünü gösterir. Geleceği tahmin edebilme yeteneği, ileri görüşlülüktür.

II. Dünya Savaşı'nın Tarafları ve Savaşın Genişlemesi ⚔️

• Mihver Devletler (Saldırgan Güçler): Almanya 🇩🇪, İtalya 🇮🇹, Japonya 🇯🇵. Bu devletler, yayılmacı ve saldırgan politikalar izlemişlerdir.
• Müttefik Devletler (Savunmacı Güçler): İngiltere 🇬🇧, Fransa 🇫🇷, ABD 🇺🇸, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) 🇷🇺 (Rusya). Bu devletler, Mihver Devletlerin yayılmacı politikalarına karşı birleşmişlerdir.
• Savaşın Genişlemesi: Başlangıçta Avrupa merkezli olan savaş, Japonya'nın Uzak Doğu'daki saldırgan politikaları ve ABD'nin savaşa girmesiyle (Pearl Harbor saldırısı sonrası) küresel bir boyut kazanmıştır. Bu durum, insan ve mal kayıplarının artmasına ve uluslararası ilişkilerin daha da gerginleşmesine neden olmuştur.

⚠️ Dikkat: II. Dünya Savaşı'nın genişlemesi, sömürgecilik faaliyetlerinin sona ermesinin *doğrudan* nedeni değildir. Sömürgeciliğin sona ermesi, savaş sonrası değişen dünya dengeleri ve ulusal bağımsızlık hareketlerinin güçlenmesiyle ilgili daha uzun vadeli bir süreçtir.

Türkiye'nin II. Dünya Savaşı Politikası ve Stratejik Konumu 🇹🇷

• Tarafsızlık ve Denge Politikası: Türkiye, II. Dünya Savaşı boyunca fiilen savaşa katılmamak için büyük çaba sarf etmiştir. Hem Mihver hem de Müttefik Devletlerle saldırmazlık antlaşmaları yaparak savaşın dışında kalmayı hedeflemiştir. Bu, Türkiye'nin kendi çıkarlarını korumak için uyguladığı akılcı bir denge politikasıdır.
• Stratejik Konumun Önemi: Türkiye'nin Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının kesişim noktasında, boğazlara ve enerji yollarına yakın bir konumda bulunması, onu jeopolitik açıdan çok önemli kılmaktadır. Bu nedenle hem Mihver hem de Müttefik Devletler, Türkiye'yi kendi yanlarında savaşa çekmeye çalışmışlardır.
• Atatürk'ün Barışçılık İlkesi: Atatürk'ün "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkesi, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı'ndaki dış politikasının temelini oluşturmuştur. Türkiye, bu ilke doğrultusunda barışçıl bir tutum sergileyerek savaştan uzak durmaya çalışmıştır.

II. Dünya Savaşı'nın Türkiye'ye Etkileri ve Alınan Önlemler 📉

Türkiye savaşa girmese de, savaşın olumsuz etkilerinden korunmak ve halkın temel ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli önlemler almıştır:

Ekonomik Etkiler ve Önlemler 💸

• Pahalılaşma (Enflasyon): Savaşın yarattığı belirsizlik, üretimdeki düşüş ve talep artışı nedeniyle temel gıda maddelerinin fiyatları hızla yükselmiştir. Örneğin, marketlerde şeker, un gibi ürünler bulunamaz hale gelmiş, olanlar da çok pahalıya satılmıştır.
• Karaborsacılık ve Stokçuluk: Bazı kötü niyetli kişiler, ürünleri piyasadan çekerek saklamış (stokçuluk) ve daha sonra yüksek fiyatlarla yasa dışı yollardan satmışlardır (karaborsacılık). Bu durum, halkın alım gücünü düşürmüş ve geçim sıkıntısını artırmıştır.
• Millî Korunma Kanunu (1940): Hükümet, bu kanunla ekonomiye doğrudan müdahale etme yetkisi kazanmıştır. Üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetleri devlet kontrolü altına alınmış, temel ürünlerin fiyatlarına narh (tavan fiyat) uygulanmıştır. Amaç, karaborsacılığı önlemek ve fiyat artışlarını kontrol altına almaktı.
• Varlık Vergisi (1942): Olağanüstü durumlarda devletin gelirlerini artırmak amacıyla çıkarılan bir vergiydi.
• Ekmek Karnesi Uygulaması: Halkın temel gıda maddelerine ulaşımını dengelemek amacıyla ekmek karnesi gibi uygulamalar getirilmiştir. Bu, her ailenin belirli miktarda ekmek alabilmesini sağlamıştır.

💡 İpucu: Günlük hayatta bir ürünün fiyatı aniden çok artarsa veya bulunamaz hale gelirse, bu durum savaş zamanındaki pahalılaşma ve karaborsacılık sorunlarına benzer bir etki yaratabilir. Devletin fiyatlara müdahale etmesi (narh) de bu durumu engellemeye yöneliktir.

Sosyal ve Askerî Etkiler ve Önlemler 🛡️

• Seferberlik İlanı: Savaş riski nedeniyle bir milyona yakın erkek silah altına alınmış, bu da iş gücü kaybına ve ailelerin geçim sıkıntısı çekmesine neden olmuştur.
• Hava Saldırılarına Karşı Önlemler: Şehirlerde hava saldırısı riskine karşı geceleri karartma uygulamaları yapılmış, evlerin ışıkları kapatılmıştır. Bu, düşman uçaklarının hedefleri kolayca bulmasını engellemek içindi.
• Sokağa Çıkma Yasakları: Güvenliği sağlamak amacıyla belli saatlerden sonra sokağa çıkma yasakları uygulanmıştır.

Temel Hak ve Özgürlüklerin Kısıtlanması 🤐

• Radyo Yayınlarında Kesintiler: Halkın bilgi alma hakkı, savaş dönemindeki hassasiyetler ve propaganda endişeleri nedeniyle kısıtlanmıştır. Radyo yayınlarında kesintiler yapılması veya belirli bilgilerin sansürlenmesi bu duruma örnektir.
• Ulaşım Kısıtlamaları: Halkın özel araçlarıyla sokağa çıkmalarının yasaklanması gibi uygulamalar, hem yakıt tasarrufu hem de güvenlik gerekçesiyle getirilmiş, bu da bireylerin seyahat özgürlüğünü etkilemiştir.

⚠️ Dikkat: Türkiye'nin savaş döneminde aldığı önlemler genellikle ekonomik, askerî ve sosyal alanlardadır. Eğitim alanı, doğrudan savaşın etkilerini azaltmaya yönelik bir önlem olarak öne çıkmamıştır; ancak eğitimin önemi her zaman devam etmiştir.

Bu ders notu, II. Dünya Savaşı ve Türkiye'ye etkileri konusundaki temel bilgileri derlemektedir. Konuyu daha iyi anlamak için haritalar ve döneme ait görsellerle destekleyici çalışmalar yapmayı unutmayın. Başarılar dilerim! ✨