🎓 8. Sınıf Lgs 2. Dünya Savaşı ve Savaşın Türkiye'ye Etkileri Test 1 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, 8. sınıf LGS müfredatının önemli konularından olan II. Dünya Savaşı'nın temel nedenlerini, savaşın genel sonuçlarını ve özellikle Türkiye'nin bu savaş döneminde izlediği politikaları ile savaşın ülkemize sosyal, ekonomik ve siyasi yansımalarını kapsamaktadır. Sınavda karşılaşabileceğiniz soru tiplerine yönelik kritik bilgileri ve ipuçlarını içerir. Bu notlarla konuyu pekiştirecek ve sınavda daha başarılı olacaksın! 💪

I. II. Dünya Savaşı'nın Başlangıcı ve Genel Nedenleri 🌍🔥

• I. Dünya Savaşı'nın Mirası ve Versay Antlaşması: I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan Versay Antlaşması, özellikle Almanya için çok ağır şartlar içeriyordu. Almanya, toprak kayıpları yaşadı, ordusu kısıtlandı ve ağır tazminatlar ödemek zorunda kaldı. Bu durum, Almanya'da intikam duygularının kabarmasına ve yeni bir savaşın tohumlarının atılmasına neden oldu.
• Yayılmacı Politikalar ve Totaliter Rejimler: Almanya'da Adolf Hitler liderliğindeki Nazizm, İtalya'da Benito Mussolini liderliğindeki Faşizm ve Japonya'daki militarist yönetimler, yayılmacı ve saldırgan politikalar izlediler. Bu rejimler, kendi ülkelerinin çıkarları doğrultusunda diğer devletlerin topraklarını ele geçirme ve dünya hakimiyeti kurma hedefleri güttüler. Örneğin, Almanya'nın "Hayat Sahası" (Lebensraum) politikası, Doğu Avrupa'da genişleme isteği anlamına geliyordu.
• Milletler Cemiyeti'nin Yetersizliği: I. Dünya Savaşı sonrası barışı korumak amacıyla kurulan Milletler Cemiyeti, büyük devletlerin saldırgan politikalarına engel olmada yetersiz kaldı.

⚠️ Dikkat: Versay Antlaşması'nın Almanya üzerindeki ağır etkileri, II. Dünya Savaşı'nın en önemli nedenlerinden biridir. Bu bağlantıyı unutma!

II. Türkiye'nin II. Dünya Savaşı Dönemi Dış Politikası 🇹🇷🛡️

• Tarafsızlık ve Denge Politikası: Türkiye, Mustafa Kemal Atatürk'ün "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkesi doğrultusunda, II. Dünya Savaşı'na girmemeyi temel politika olarak benimsedi. Savaşan taraflar arasında denge kurmaya çalıştı. Hem Mihver Devletleri (Almanya, İtalya) hem de Müttefik Devletleri (İngiltere, Fransa, ABD, SSCB) ile diplomatik ilişkilerini sürdürdü ve saldırmazlık anlaşmaları imzaladı.
• Diplomatik Adımlar ve Anlaşmalar:
  • İngiltere ve Fransa ile Dostluk ve İşbirliği Anlaşması imzalandı (1939).
  • Almanya ile Saldırmazlık Antlaşması imzalandı (1941).
  • Adana ve Kahire Konferansları gibi toplantılarda Müttefik Devlet temsilcileriyle bir araya gelindi.
• Askeri Hazırlıklar: Türkiye, savaşa girme ihtimaline karşı ciddi askeri hazırlıklar yaptı.
  • Genel seferberlik ilan edildi ve yaklaşık 1 milyon erkek silah altına alındı. Bu, büyük bir insan gücünün üretimden çekilmesi anlamına geliyordu.
  • Ordu, yeni silahlarla donatılmaya çalışıldı.
  • Özellikle Trakya gibi stratejik bölgelerde savunma hatları güçlendirildi.

💡 İpucu: Türkiye'nin bu dönemdeki politikası, "savaşın dışında kalma çabası" ve "her an savaşa girme ihtimaline karşı hazırlıklı olma" ikilemi üzerine kuruluydu. Bu iki yönlü strateji, denge politikasının bir parçasıydı.

III. II. Dünya Savaşı'nın Türkiye'ye Etkileri 📉🍞

Türkiye savaşa girmese de, savaşın olumsuz etkilerinden kaçamadı. Bu etkiler sosyal, ekonomik ve askeri alanlarda kendini gösterdi.

Ekonomik Etkiler:

• Üretimde Düşüş ve İş Gücü Kaybı: Seferberlik nedeniyle genç ve üretken nüfusun askere alınması, tarım ve sanayi üretiminde ciddi düşüşlere yol açtı. Tarlalar ekilemedi, fabrikalar tam kapasite çalışamadı.
• Enflasyon ve Fiyat Artışları: Üretimin azalması ve askeri harcamaların artması, enflasyonu körükledi. Temel tüketim maddelerinin fiyatları hızla yükseldi.
• Karaborsa: Temel ihtiyaç maddelerinin piyasada bulunamaması veya çok pahalı olması, karaborsa faaliyetlerini artırdı.
• Karne Uygulaması: Ekmek, şeker, un gibi temel gıda maddeleri karneyle, yani belirli bir kota dahilinde dağıtıldı. Amaç, kıtlığı denetim altına almak ve adil dağıtım sağlamaktı. (Örnek: Günlük ekmek fişleri)
• Varlık Vergisi: Savaş döneminde yüksek gelir elde edenlerden bir defaya mahsus olmak üzere alınan olağanüstü bir vergiydi.
• Narh Uygulaması: Devlet, temel tüketim ürünlerinin fiyatlarını kendisi belirleyerek fahiş fiyat artışlarının önüne geçmeye çalıştı. (Örnek: Bugün bir ürünün tavan fiyatının devlet tarafından belirlenmesi gibi.)
• Devletçilik Politikasının Güçlenmesi: Ekonomide devletin müdahalesi ve kontrolü arttı.

Sosyal Etkiler:

• Nüfus Artış Hızında Düşüş: Askerlik nedeniyle evliliklerin azalması ve doğum oranlarının düşmesi, nüfus artış hızını olumsuz etkiledi.
• Toplumsal Hoşnutsuzluklar: Kıtlık, pahalılık ve yaşam koşullarının zorlaşması halk arasında huzursuzluklara neden oldu.
• Kısıtlamalar: Hava saldırısı tehlikesine karşı şehirlerde geceleri sokağa çıkma yasakları ve karartma uygulamaları (ışıkların kapatılması) getirildi. Radyo yayınlarında kesintiler yapıldı, özel otomobillerin sokağa çıkması yasaklandı gibi temel hak ve özgürlüklerde kısıtlamalar yaşandı.

Siyasi ve Askeri Etkiler:

• Çok Partili Hayata Geçişin Gecikmesi: Savaş koşulları, Türkiye'de çok partili siyasi hayata geçiş sürecini erteledi.
• Askeri Harcamaların Artması: Savunma için yapılan harcamalar, ülke bütçesi üzerinde büyük bir yük oluşturdu.

⚠️ Dikkat: Türkiye'nin savaş dönemindeki ekonomik ve sosyal önlemleri (karne, varlık vergisi, narh, seferberlik), savaşın ülkeye etkilerinin somut göstergeleridir. Bu kavramları iyi bilmelisin!

IV. II. Dünya Savaşı'nın Sonuçları (Genel) 🕊️🤝

• Büyük Yıkım ve İnsan Kaybı: II. Dünya Savaşı, insanlık tarihindeki en yıkıcı savaşlardan biri oldu. Milyonlarca insan hayatını kaybetti, şehirler harabeye döndü (Japonya'ya atılan atom bombaları gibi).
• Yeni Dünya Düzeni ve Uluslararası Kuruluşlar: Savaş sonrası dünya siyasi haritası yeniden çizildi. Birleşmiş Milletler (BM) gibi uluslararası barışı ve güvenliği korumayı amaçlayan örgütler kuruldu.
• Değerlerin Yeniden Şekillenmesi: Savaşın getirdiği felaketler, insan hakları, demokrasi ve barış gibi evrensel değerlerin önemini bir kez daha ortaya koydu. Sömürgecilik gibi yayılmacı ve baskıcı anlayışlar sorgulanmaya başlandı.
• Soğuk Savaş Dönemi: Savaş sonrası ABD ve SSCB liderliğinde iki kutuplu bir dünya düzeni oluştu ve Soğuk Savaş dönemi başladı.

💡 İpucu: II. Dünya Savaşı'nın bitişi, Japonya'ya atılan atom bombaları ve Japonya'nın teslim olmasıyla hızlanmıştır. Bu olay, savaşın son büyük dönüm noktalarından biridir.

Bu ders notları, II. Dünya Savaşı ve Türkiye'ye etkileri konusundaki temel bilgileri özetlemektedir. Konuyu daha iyi anlamak için ders kitabındaki haritaları incelemeyi ve kronolojik sıralamayı gözden geçirmeyi unutma! Başarılar dilerim! 🌟