🎓 8. Sınıf Lgs Türkiye Cumhuriyeti'ne Yönelik Tehditler Test 2 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar karşılaştığı iç ve dış tehditleri, bu tehditlerin Cumhuriyetimizin temel nitelikleri üzerindeki etkilerini ve milletimizin bu tehditlere karşı gösterdiği milli duruşu kapsamaktadır. Özellikle LGS'de sıkça karşılaşılan Şeyh Sait İsyanı, Kubilay Olayı, 15 Temmuz Darbe Girişimi gibi önemli olaylar ve bu olaylar karşısında alınan önlemler üzerinde durulmuştur. Amacımız, bu konuları bütüncül bir bakış açısıyla anlamanızı sağlayarak sınavda başarılı olmanıza yardımcı olmaktır. 🇹🇷

I. Türkiye Cumhuriyeti'ne Yönelik İç Tehditler 💥

• Bölücü ve Yıkıcı Terör Örgütleri: Ülke bütünlüğünü, milli birliği ve beraberliği hedef alan, devletin egemenliğini zayıflatmaya çalışan örgütlerdir. Bu tür örgütler, toplumda kaos yaratarak devletin gücünü kırmaya çalışır.
• Gericilik ve İrticai Faaliyetler: Cumhuriyet'in temel niteliklerine (özellikle laiklik ilkesine) karşı çıkan, eski düzeni geri getirmeyi amaçlayan düşünce ve eylemlerdir. Bilim ve akıl dışı yöntemlerle toplumu etkilemeye çalışırlar.
• Şeyh Sait İsyanı (1925): Cumhuriyet rejimine ve inkılaplara karşı duyulan tepkiler, dini duyguların istismarı ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın (TCF) bazı söylemleriyle isyancıların cesaretlenmesi bu isyanın temel nedenleridir. İsyanın dış bağlantısı olarak İngiltere'nin Musul meselesi nedeniyle isyanı desteklediği düşünülmektedir. 🇬🇧 Sonuçları ise şunlardır: İsyan, Takrir-i Sükûn Kanunu ile bastırıldı; Doğu İstiklal Mahkemeleri kuruldu; Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı ve çok partili hayata geçiş denemesi kesintiye uğradı ❌; Musul meselesi Türkiye aleyhine sonuçlandı; demokrasi ve insan hakları kısıtlandı.
• Kubilay Olayı (Menemen Olayı - 1930): Gerici ve din istismarcısı grupların Cumhuriyet rejimine ve laiklik ilkesine karşı ayaklanması bu olayın nedenidir. Olayda Asteğmen Kubilay şehit edildi. Bu olay, Cumhuriyet'in laik ve çağdaş yapısına yönelik büyük bir tehdit olarak algılandı ve gericiliğe karşı devletin kararlılığını gösterdi.
• Atatürk'e Suikast Girişimi (İzmir - 1926): Gazi Mustafa Kemal'in şahsına yönelik bir girişim olsa da, aslında Cumhuriyet'i ve inkılapları hedef almıştır. Atatürk'ün olaya karşı "iş mahkemeye aktarılmıştır. Bunun sonucunu beklemek lazımdır. Bu işe karışmaya hakkım yoktur." diyerek hukuk devleti ilkesine vurgu yapması önemlidir. ⚖️
• 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi: Milli iradeyi ve demokrasiyi hedef alan hain bir kalkışmadır. Türk milleti, milli birlik ve beraberlik, vatanseverlik ve bağımsızlık ruhuyla meydanlara çıkarak darbe girişimini engellemiş, demokrasiye sahip çıkmıştır. 🇹🇷💪 Bu olay, milletin demokrasiye olan inancını ve bağlılığını tüm dünyaya göstermiştir.

II. Türkiye Cumhuriyeti'ne Yönelik Dış Tehditler 🌍

• Dış Güçlerin Amaçları: Türkiye'nin bölgesinde ve dünyada giderek güçlenmesinden rahatsız olan bazı devletler, ülkenin bütünlüğünü bozmayı, zayıf düşürmeyi, milli kimlikten ve kültürel değerlerden uzaklaştırmayı amaçlamışlardır. Bu amaçla anarşi ve terörü desteklemişlerdir.
• Musul Sorunu ve İngiltere: İngiltere, Musul'daki petrol yatakları ve bölgedeki stratejik çıkarları doğrultusunda Türkiye aleyhine faaliyetlerde bulunmuş, Şeyh Sait İsyanı gibi iç karışıklıkları desteklemiştir. ⛽ Bu durum, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin dış politikadaki en önemli sorunlarından biri olmuştur.
• İtalya'nın Yayılmacı Politikaları: Cumhuriyet'in ilk yıllarında İtalya'nın Akdeniz ve Ortadoğu'daki saldırgan ve yayılmacı politikaları, Türkiye için önemli bir dış tehdit oluşturmuştur. İtalya'nın bu politikaları, Türkiye'yi sınır güvenliği konusunda ek önlemler almaya itmiştir.
• Misyonerlik Faaliyetleri: Dış güçlerin, Türk milletini kendi kültüründen ve inancından uzaklaştırmayı, temel değerlerini yıpratmayı amaçlayan kültürel tehditlerdir. Bu faaliyetler, toplumun milli ve manevi değerlerini hedef alır. 📚
• Milli Mücadele Dönemi Mirası: Mondros Ateşkes Antlaşması, Sevr Antlaşması ve gizli antlaşmalarla Anadolu topraklarını paylaşma hayali kuran dış güçler, Cumhuriyet döneminde de benzer emellerini farklı yollarla sürdürmeye çalışmışlardır.

III. Tehditlere Karşı Milli Duruş ve Alınan Önlemler 🛡️

• Milli Birlik ve Beraberlik: İç ve dış tehditlere karşı en güçlü savunma mekanizmasıdır. Atatürk'ün de belirttiği gibi, kazanılan zaferler milletin kuvvetlerini birleştirmesinden gelmiştir. 🤝 Toplumun her kesiminin ortak bir amaç etrafında birleşmesi, tehditleri bertaraf etmenin anahtarıdır.
• Vatanseverlik ve Bağımsızlık Ruhu: Türk milleti, tarih boyunca vatanına ve bağımsızlığına sıkı sıkıya bağlı kalmış, hiçbir tehdide boyun eğmemiştir. Bu ruh, 15 Temmuz gibi kritik anlarda kendini göstermiştir.
• Hukuk Devleti İlkesine Bağlılık: Devletin tüm eylem ve işlemlerinde hukuka uygun hareket etmesi, adaletin sağlanması, iç karışıklıkların ve suikast girişimlerinin yargı yoluyla çözülmesi önemlidir. Atatürk'ün İzmir suikastı sonrası tutumu buna en güzel örnektir.
• Takrir-i Sükûn Kanunu (1925): Şeyh Sait İsyanı sonrası çıkarılan bu kanun, ülkenin toplumsal düzenini ve güvenliğini bozma amacı taşıyan örgütleri, tahrikleri ve yayınları yasaklayarak devlet otoritesini ve güvenliği sağlamayı amaçlamıştır. Bu kanunla birlikte sıkıyönetim ilan edilmiş ve İstiklal Mahkemeleri yeniden görevlendirilmiştir.
• Diplomatik Çabalar: Türkiye, dış tehditlere karşı komşu ülkelerle iş birliği yaparak sınırlarını güvence altına almış ve milli çıkarlarını korumak için barışçıl yollarla çözüm aramıştır. 🕊️ Uluslararası ilişkilerde denge ve barışçıl çözümler ön planda tutulmuştur.
• Tam Bağımsızlık: İç ve dış tehditlerin amaçlarını boşa çıkarmak için milli çıkarlardan asla ödün verilmemesi, siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda tam bağımsızlık ilkesinin korunması esastır.

IV. Demokrasi ve Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri 🗳️

• Çok Partili Hayatın Önemi: Demokrasinin vazgeçilmez unsurlarından biri olan çok partili hayat, farklı görüşlerin temsil edilmesini ve siyasi rekabeti sağlar. Bu, halkın yönetime katılımını artırır.
• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası: Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisidir. Ancak Şeyh Sait İsyanı ile ilişkilendirilerek kapatılması, çok partili hayata geçiş denemelerini olumsuz etkilemiş ve sürecin ertelenmesine neden olmuştur.
• Demokrasiye Yönelik Tehditler: Gerici isyanlar ve darbe girişimleri gibi olaylar, çok partili hayata geçiş süreçlerini sekteye uğratmış ve demokrasinin gelişimini yavaşlatmıştır. Ancak Türk milleti, demokrasiye olan bağlılığını her fırsatta göstermiştir.

💡 İpuçları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler 💡

• ⚠️ İç ve Dış Tehditleri Ayırt Et: Sorularda genellikle "iç" veya "dış" tehdit ayrımı yapılır. Olayın kaynağını ve etkilerini iyi analiz et. Örneğin, Şeyh Sait İsyanı iç bir isyan olsa da, dış bağlantıları (İngiltere) vardır.
• 💡 Olay-Sonuç İlişkisi: Her olayın (isyan, darbe girişimi vb.) birden fazla sonucu olabilir. Bu sonuçların iç politika, dış politika, demokrasi, ekonomi gibi farklı alanlara etkilerini düşün. Örneğin, Şeyh Sait İsyanı hem iç politikayı (TCF'nin kapatılması) hem de dış politikayı (Musul'un kaybı) etkilemiştir.
• ⚠️ Atatürk İlkeleri ile Bağlantı Kur: Tehditlerin hangi Atatürk ilkesine (laiklik, cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, inkılapçılık) aykırı olduğunu veya hangi ilkenin önemini vurguladığını anlamaya çalış. Örneğin, Kubilay Olayı laikliğe, 15 Temmuz demokrasiye (cumhuriyetçilik ve halkçılık) karşıdır.
• 💡 Metne Sadık Kal: Paragraf sorularında, verilen metinde yer alan bilgilere göre yorum yap. Kendi genel bilgin doğru olsa bile, metinde olmayan bir çıkarımı yapmaktan kaçın. Metin dışı yorumlar seni yanlış cevaba götürebilir.
• ⚠️ "Ulaşılamaz" veya "Söylenemez" İfadelerine Dikkat: Olumsuz soru köklerinde, doğru olan üç seçeneği eleyerek yanlış olanı bulmaya odaklan. Bu tür sorularda acele etme, tüm seçenekleri dikkatlice oku.
• 💡 Milli Birlik ve Beraberlik Her Zaman Önemli: Türkiye Cumhuriyeti'nin varlığını sürdürmesindeki en temel güç milli birlik ve beraberliktir. Bu kavramın geçtiği seçenekler genellikle doğru cevaba yakın olabilir.
• 💡 Hukuk Devleti Vurgusu: Atatürk'ün olaylar karşısındaki tutumu (örneğin suikast girişimi) genellikle hukuk devleti ilkesine vurgu yapar. Kanunlara ve yargıya olan inancı gösterir.

Unutma, bu konuları sadece ezberlemek yerine, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini ve Cumhuriyetimizin temel değerleriyle bağlantılarını anlayarak öğrenmek, LGS'de sana büyük avantaj sağlayacaktır. Başarılar! 🚀