🎓 8. Sınıf Lgs Türkiye Cumhuriyeti'ne Yönelik Tehditler Test 1 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili 8. sınıf öğrencileri,

Bu ders notu, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar karşılaştığı iç ve dış tehditleri, bu tehditlerin arkasındaki nedenleri ve Cumhuriyetin temel niteliklerine (laiklik, demokrasi, milli egemenlik, hukuk devleti) yönelik saldırıları kapsamaktadır. Ayrıca, Türk milletinin bu tehditler karşısındaki duruşunu ve milli birlik ve beraberliğin önemini de ele almaktadır. Bu konular, LGS Sosyal Bilgiler dersinin önemli bir bölümünü oluşturur ve sınavlarda sıkça karşınıza çıkar. Hazırlanın, çünkü Cumhuriyetimizi koruma bilinciyle bu konuları öğrenmek çok değerli! 🇹🇷

Cumhuriyetin Temel Nitelikleri ve Korunması

Türkiye Cumhuriyeti, Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde kurulmuş, çağdaş ve demokratik bir devlettir. Bu devletin bazı temel nitelikleri vardır ve bu nitelikler, karşılaşılan tehditlere rağmen korunması gereken değerlerdir:

• Hukuk Devleti İlkesi: Devletin tüm eylem ve işlemleri hukuka uygun olmalı, herkes kanun önünde eşit olmalıdır. Atatürk, yaşanan olaylarda bile kişisel intikamdan uzak durarak hukukun üstünlüğüne vurgu yapmıştır. ⚖️
• Laiklik: Devletin din ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alması, devlet işleri ile din işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Cumhuriyetin çağdaşlaşma yolundaki en önemli adımlarından biridir.
• Demokrasi ve Milli Egemenlik: Yönetimin halkın iradesine dayanması, halkın kendi temsilcilerini seçmesi ve yönetime katılmasıdır. Milli egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir. 🗳️
• İnkılapçılık: Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmak için yaptığı yenilikler ve değişimlerdir. Bu yenilikler, eski ve çağ dışı kalmış uygulamaların yerine modern ve bilimsel olanları getirmeyi amaçlar.
• Milli Birlik ve Beraberlik: Milletin ortak değerler etrafında kenetlenmesi, iç ve dış tehditlere karşı tek vücut olmasıdır. Atatürk'ün de vurguladığı gibi, kazanılan zaferlerin temelinde bu ruh yatar. 💪

⚠️ Dikkat: Cumhuriyetin ilk yıllarındaki tehditler genellikle bu temel nitelikleri (özellikle laiklik, demokrasi ve inkılapları) hedef almıştır. Sorularda bu bağlantıyı kurmak önemlidir.

Cumhuriyet Dönemi'ne Yönelik Önemli İç Tehditler ve Olaylar

Cumhuriyetin ilk yılları, yeni rejimin yerleşmesi ve inkılapların benimsenmesi sürecinde bazı önemli iç karışıklıklara sahne olmuştur:

• İzmir Suikastı Girişimi (1926):
  • Mustafa Kemal Atatürk'e yönelik bu girişim, aslında yeni kurulan Cumhuriyet rejimini hedef almıştır.
  • Atatürk, bu olay karşısında bile hukukun üstünlüğüne vurgu yaparak, olayın kişisel bir mesele olmaktan çıkarılıp adli süreçle çözülmesini istemiştir. Bu, onun hukuk devleti anlayışının bir göstergesidir.
  • 💡 İpucu: Atatürk'ün bu olaydaki duruşu, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk devleti olduğunu ve adaletin kişisel duyguların üzerinde olduğunu gösterir.
• Şeyh Sait İsyanı (1925):
  • Nedenleri: Cumhuriyet karşıtlarının (hilafet ve saltanat yanlıları) inkılaplara tepkisi, dini duyguların istismarı ve İngilizlerin Musul meselesi nedeniyle isyanı desteklemesi. İngiltere, Türkiye'nin iç işleriyle uğraşmasını sağlayarak Musul petrollerini kendi çıkarları doğrultusunda ele geçirmeyi amaçlamıştır. Bu durum, dış güçlerin iç tehditleri nasıl kullandığına iyi bir örnektir.
  • Sonuçları ve Alınan Önlemler: Cumhuriyet rejimini tehdit eden en büyük isyanlardan biridir. İsyanı bastırmak için Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmış ve İstiklal Mahkemeleri yeniden görevlendirilmiştir. Ayrıca, isyanla ilişkili olduğu gerekçesiyle ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmıştır. Bu isyan, Musul'un İngiltere'ye bırakılmasında da etkili olmuştur.
• Menemen (Kubilay) Olayı (1930):
  • Nedenleri: İzmir'in Menemen ilçesinde "Din elden gidiyor" sloganıyla ortaya çıkan, laik cumhuriyete ve inkılaplara karşı gerici bir isyandır. Asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay bu olayda şehit edilmiştir.
  • Sonuçları: Bu olay, Cumhuriyet ve laiklik karşıtı eylemlerin ne denli ciddi olduğunu göstermiştir. Çok partili hayata geçiş denemeleri üzerinde olumsuz bir etki yaratmış, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapanmasına ve bir süre daha çok partili hayata geçişin ertelenmesine neden olmuştur.
  • ⚠️ Dikkat: Şeyh Sait ve Menemen olayları, Cumhuriyetin temel niteliklerinden özellikle laikliğe ve inkılaplara yönelik tehditlerdir.

Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri ve Karşıt Tepkiler

Demokrasinin önemli bir unsuru olan çok partili hayata geçiş, Cumhuriyetin ilk yıllarında iki önemli deneme ile yaşanmıştır:

• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924): Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisidir. Ancak, kısa sürede Cumhuriyet karşıtlarının sığınma noktası haline gelmesi ve Şeyh Sait İsyanı ile ilişkilendirilmesi nedeniyle kapatılmıştır.
• Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930): Fethi Okyar tarafından kurulan ikinci muhalefet partisidir. Ancak, yine Cumhuriyet ve laiklik karşıtlarının partiye sızması üzerine, bizzat kurucusu tarafından feshedilmiştir. Bu olayın hemen ardından Menemen Olayı'nın yaşanması, demokrasinin tam anlamıyla yerleşmesinin zorluklarını göstermiştir.
• 💡 İpucu: Bu denemeler, demokrasinin gelişimine katkı sağlamayı amaçlasa da, iç tehditler nedeniyle başarılı olamamış ve çok partili hayata geçiş süreci ertelenmiştir.

Dış Tehditlerin İç Olaylara Etkisi

• Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında karşılaştığı iç isyanlarda (örneğin Şeyh Sait İsyanı), yabancı devletlerin (özellikle İngiltere'nin) Musul gibi kendi ekonomik çıkarları doğrultusunda isyanı teşvik ettiği görülmüştür. Bu durum, iç güvenliği sağlamakta zorlanan bir ülkenin dış ilişkilerde de zayıflayabileceğini göstermiştir. Petrol gibi stratejik kaynaklar, ülkelerin iç işlerine müdahale etme aracı olarak kullanılabilmiştir. 🌍💰

Günümüz Tehditleri ve Milli Duruş

• 15 Temmuz Darbe Girişimi (2016): Türkiye Cumhuriyeti'nin yakın tarihinde yaşadığı en büyük tehditlerden biridir. Anayasal devlet düzenini, TBMM'yi ve demokrasiyi ortadan kaldırmayı hedefleyen bu girişim, dış destekli terör odakları tarafından gerçekleştirilmiştir.
• Türk Milletinin Duruşu: Bu hain girişim karşısında Türk milleti, kadın, erkek, genç, yaşlı demeden bir araya gelmiş, milli egemenliğe, demokrasiye ve bağımsızlığa sahip çıkmıştır. Bu olay, milletin ortak değerler etrafında kenetlendiğinde ne kadar güçlü olabileceğini bir kez daha göstermiştir. 🇹🇷❤️

Unutmayın, Cumhuriyetimizi ve onun temel değerlerini korumak hepimizin görevidir. Tarihten ders çıkararak geleceğe daha güçlü adımlarla ilerleyebiliriz. Başarılar dilerim! 🚀