🎓 8. Sınıf Lgs Atatürk İlkeleri Test 1 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, LGS'ye hazırlanan 8. sınıf öğrencilerimiz için Atatürk İlkeleri konusunu kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Bu notlarda, Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve İnkılapçılık ilkelerinin temel özelliklerini, birbirleriyle ilişkilerini ve bu ilkeler doğrultusunda yapılan önemli inkılapları öğreneceksiniz. Konuyu pekiştirmenize ve sınavda başarılı olmanıza yardımcı olacak bu bilgilerle, Atatürk İlkeleri'ne dair sağlam bir temel oluşturacaksınız.

🇹🇷 Cumhuriyetçilik

• Tanım: Yönetimde milli egemenliği esas alan, halkın kendi kendini yönetme hakkına dayanan yönetim biçimidir. Seçimle iş başına gelen yöneticiler, belirli süreler için halka hizmet eder ve görevleri sona erdiğinde tekrar seçilebilirler veya görevden ayrılırlar.
• Temel Özellikleri:
• Milli egemenlik ve halkın yönetime katılımı esastır. Halk, yöneticilerini kendi seçer.
• Seçme ve seçilme hakkı ile temsil ilkesi vardır. Her vatandaşın oy hakkı bulunur.
• Yöneticiler halk tarafından belirlenir ve halka karşı sorumludur, hesap verebilir.
• Saltanat, monarşi gibi tek kişi egemenliğine dayalı yönetimleri reddeder.
• İlgili İnkılaplar ve Uygulamalar:
• Büyük Millet Meclisi'nin açılması (Milli egemenliğin ilk adımı ve temsilin başlangıcı)
• Saltanatın kaldırılması (Tek kişi egemenliğine son verilmesi)
• Cumhuriyetin ilanı (Yönetim şeklinin resmen belirlenmesi)
• Çok partili siyasi hayata geçiş denemeleri (Demokrasinin geliştirilmesi çabaları)
• Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi (Halkın yönetime katılımının genişletilmesi, eşitlik)
• 💡 İpucu: Cumhuriyetçilik, "seçim," "milli egemenlik," "halkın yönetimi," "demokrasi," "sandık" gibi anahtar kelimelerle doğrudan ilişkilidir. Yöneticilerin ömür boyu görevde kalması veya beğenilmeyen yöneticinin tekrar seçilememesi gibi durumlar cumhuriyetçilikle bağdaşmaz.

🇹🇷 Milliyetçilik

• Tanım: Ortak bir geçmişe, kültüre, dile ve geleceğe sahip olan bir milletin varlığını koruma, geliştirme ve yüceltme ülküsüdür. Irk, din, mezhep ayrımı yapmaksızın, kendini Türk hisseden herkesi Türk milleti içinde kabul eden kapsayıcı bir anlayıştır.
• Temel Özellikleri:
• Milli birlik ve beraberliği esas alır. Ülkenin her köşesinden insanları ortak bir paydada birleştirir.
• Ortak dil, tarih, kültür ve ülke sevgisi önemlidir. Örneğin, "Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu, Trakyalı ve Makedonyalı, hep aynı cevherin damarlarıdır." sözü bu birliği vurgular.
• Bağımsızlık ve tam bağımsızlık fikrini savunur. Kendi kaderini tayin etme hakkıdır.
• Yayılmacı değil, barışçıl bir milliyetçiliktir. Başka milletlerin haklarına saygı duyar.
• "Ne mutlu Türk'üm diyene!" sözü bu ilkenin özünü, yani aidiyet ve gurur duygusunu yansıtır.
• İlgili İnkılaplar ve Uygulamalar:
• Türk Tarih Kurumu'nun kurulması (Milli tarih bilincini geliştirmek ve ortak geçmişi araştırmak)
• Türk Dil Kurumu'nun kurulması (Milli dilin zenginliğini ortaya koymak ve yabancı etkilerden korumak)
• Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi (Denizlerde milli egemenliği ve ekonomik bağımsızlığı sağlamak)
• Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Eğitimde milli ve laik bir yapı oluşturmak, kültürel birliği pekiştirmek)
• Milli ekonominin oluşturulması çabaları ve yabancı şirketlerin millileştirilmesi.
• ⚠️ Dikkat: Atatürk Milliyetçiliği, ırkçılık veya şovenizm değildir. Kendi milletini sevmekle birlikte, diğer milletlere saygı duymayı da içerir. Farklı kökenlerden gelen vatandaşları bir bütün olarak görür.

🧑‍🤝‍🧑 Halkçılık

• Tanım: Toplumda hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa ayrıcalık tanımayan, herkesin kanun önünde eşit olduğunu savunan, sosyal adalet ve dayanışmayı hedefleyen ilkedir. Devletin halk için çalıştığı, halka hizmet ettiği anlayışıdır.
• Temel Özellikleri:
• Eşitlik, adalet ve sosyal devlet anlayışı vardır. Devlet, vatandaşlarının refahı için çalışır.
• Hiçbir ayrım gözetmeksizin (din, dil, ırk, cinsiyet, mezhep vb.) tüm vatandaşların eşit haklara sahip olduğunu vurgular.
• Toplumsal refahı ve dayanışmayı amaçlar. Gelir dağılımında adaleti sağlamaya çalışır.
• Ayrıcalıklı sınıfların ve unvanların kaldırılmasını öngörür. Örneğin, "Ağa, paşa, hoca" gibi unvanlar kaldırılmıştır.
• İlgili İnkılaplar ve Uygulamalar:
• Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi (Cinsiyet eşitliğini sağlamak ve siyasi hakları genişletmek)
• Okullarda kız ve erkek ayrımına son verilerek karma eğitime geçilmesi (Eğitimde fırsat eşitliği)
• Ağa, paşa, hoca gibi unvanların kaldırılması (Sınıfsal ayrımcılığın ve ayrıcalıkların önlenmesi)
• Soyadı Kanunu'nun kabulü (Toplumda eşitliği pekiştirmek, herkesin bir soyadı olması)
• Aşar vergisinin kaldırılması (Çiftçinin üzerindeki ağır vergi yükünü hafifletmek, sosyal adalet sağlamak)
• 💡 İpucu: Halkçılık, "eşitlik," "adalet," "ayrıcalıksız toplum," "sosyal devlet," "dayanışma" anahtar kelimeleriyle akılda tutulabilir. Tevhid-i Tedrisat Kanunu gibi eğitimde birliği sağlayan inkılaplar laiklik ve milliyetçilikle daha doğrudan ilişkilidir, halkçılıkla dolaylı bir bağlantısı vardır.

📈 Devletçilik

• Tanım: Özellikle ekonomik alanda, özel sektörün yetersiz kaldığı durumlarda veya ulusal çıkarlar gerektirdiğinde devletin ekonomiye müdahale etmesini ve yatırımlar yapmasını öngören ilkedir. Ancak özel teşebbüsü tamamen reddetmez, aksine onu destekler.
• Temel Özellikleri:
• Devletin ekonomik ve kültürel kalkınmada etkin rol alması.
• Özel sektörün tamamen reddedilmemesi, devletin özel teşebbüsü desteklemesi ve tamamlaması.
• Türkiye'nin o dönemdeki (Kurtuluş Savaşı sonrası) ekonomik koşulları ve sermaye yetersizliği nedeniyle ortaya çıkmıştır.
• 1929 Dünya Ekonomik Krizi gibi dış etkenler de bu ilkenin benimsenmesinde etkili olmuştur.
• Eğitim, sağlık, ulaşım, sanayi gibi alanlarda devletin sorumluluk üstlenmesi ve kamu hizmeti sunması.
• İlgili İnkılaplar ve Uygulamalar:
• Birinci ve İkinci Beş Yıllık Sanayi Planları (Devlet eliyle büyük sanayi yatırımları)
• Sümerbank, Etibank, Denizbank gibi kamu iktisadi teşekküllerinin kurulması.
• Demiryolu yapımı gibi büyük altyapı projelerinin devlet eliyle gerçekleştirilmesi.
• Yabancıların elindeki işletmelerin satın alınarak millileştirilmesi (Milli ekonomi oluşturma).
• ⚠️ Dikkat: Devletçilik, tamamen komünist veya sosyalist bir sistem değildir. Özel mülkiyeti ve özel teşebbüsü tamamen ortadan kaldırmaz, aksine onları destekler ve tamamlar. Batı'daki ekonomik modellerin aynısı değildir, Türkiye'nin kendine özgü koşullarından doğmuştur.

⚖️ Laiklik

• Tanım: Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, devletin tüm inançlara eşit mesafede durması ve vatandaşların vicdan, inanç ve ibadet özgürlüğünü güvence altına almasıdır. Kimsenin düşüncesine ve vicdanına baskı uygulanamaz.
• Temel Özellikleri:
• Din ve devlet işlerinin kesin olarak ayrılması. Devlet, dini kurallarla yönetilmez.
• Devletin dini inançlar karşısında tarafsız olması ve hiçbir dine ayrıcalık tanımaması.
• Vatandaşların vicdan, inanç ve kanaat özgürlüklerinin korunması. Herkes istediği dine inanabilir, inanmayabilir veya inancını değiştirebilir.
• Eğitimin bilimsel ve akılcı esaslara dayanması, dini eğitim ve öğretimin devlet kontrolünde olması.
• Hukuk kurallarının dine göre değil, akla ve bilime göre düzenlenmesi (Hukuk Birliği).
• Hiç kimsenin dini inançları nedeniyle kınanamaması, ibadet etmeye zorlanamaması veya engellenememesi.
• İlgili İnkılaplar ve Uygulamalar:
• Saltanatın kaldırılması (Dini ve siyasi otoritenin ayrılması yolunda ilk adım)
• Halifeliğin kaldırılması (Dini liderliğin siyasetten ayrılması)
• Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Eğitimde birliğin ve laikleşmenin sağlanması, medreselerin kapatılması)
• Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması (Dini işlerin devlet yönetiminden ayrılması, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulması)
• Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması (Din istismarının önlenmesi)
• Medeni Kanun'un kabulü (Hukukta laikleşme, aile hukukunda dini kuralların yerine modern kuralların getirilmesi)
• 💡 İpucu: Laiklik, "vicdan özgürlüğü," "din ve devlet işlerinin ayrılması," "akıl ve bilim," "eşitlik," "tarafsızlık" gibi kavramlarla yakından ilişkilidir. Haberleşme özgürlüğü gibi konularla doğrudan bir bağlantısı yoktur.

🚀 İnkılapçılık

• Tanım: Atatürk inkılaplarını korumak, çağdaşlaşmayı ve batılılaşmayı sağlamak, eski ve çağ dışı kurumları ortadan kaldırarak yerine yeni ve modern kurumlar getirmek, sürekli ilerlemeyi ve gelişmeyi hedefleyen ilkedir. Durağanlığa karşıdır.
• Temel Özellikleri:
• Dinamik ve ilerlemeci bir yapıya sahiptir. Sürekli değişime ve gelişime açıktır.
• Akıl ve bilimi rehber edinir. Geleneksel ve çağ dışı düşüncelerden uzaklaşır.
• Çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmayı ve onu aşmayı hedefler.
• Diğer ilkelerin yaşaması ve gelişmesi için bir güvencedir. Onları durağanlıktan korur.
• Eskiyi tamamen reddetmek yerine, milli kültürü de geliştirerek yenilikleri benimser.
• Toplumsal ve ekonomik gelişmeyi amaçlar.
• İlgili İnkılaplar ve Uygulamalar:
• Harf İnkılabı (Eğitim ve kültürde modernleşme, okuryazarlığı artırma)
• Uluslararası saat, takvim ve ölçü birimlerinin kabulü (Uluslararası standartlara uyum, günlük hayatı kolaylaştırma)
• Kılık kıyafet inkılabı (Toplumsal hayatta çağdaşlaşma ve batılılaşma)
• Tüm inkılapların temelinde yatan, değişime ve gelişime açık olma ruhu.
• ⚠️ Dikkat: İnkılapçılık sadece yapılan inkılapları korumak değil, aynı zamanda gelecekteki değişim ve gelişimlere de açık olmayı, durağanlığa karşı olmayı ifade eder. Diğer ilkelerin de sürekli güncel kalmasını sağlar.

🔗 Atatürk İlkelerinin Bütünlüğü ve Tamamlayıcılığı

• Atatürk İlkeleri, birbirinden bağımsız ve ayrı ayrı düşünülemez. Hepsi birbiriyle bağlantılıdır ve birbirini tamamlar. Bir bütünün parçaları gibidirler.
• Bu ilkeler bir bütün olarak, Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaş, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olmasını hedefler.
• Bir ilkenin eksikliği veya yanlış anlaşılması, tüm sistemin hedeflerine ulaşmasını aksatır. Örneğin, Cumhuriyetçilik milli egemenliği sağlarken, Halkçılık bu egemenliğin eşitlikçi bir şekilde kullanılmasını güvence altına alır. Laiklik ise vicdan özgürlüğünü korurken, İnkılapçılık bu değerlerin sürekli gelişmesini sağlar.
• Bu ilkeler, Türk toplumunun ihtiyaçlarından doğmuş ve milli gerçeklere dayanmıştır.

💡 Genel İpuçları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Anahtar Kelimeleri Ezberleyin: Her ilkenin kendine özgü anahtar kelimeleri vardır. Bu kelimeleri bilmek, soruları çözerken doğru ilkeyi bulmanızı kolaylaştırır. Örneğin, "seçim" denince Cumhuriyetçilik, "eşitlik" denince Halkçılık, "ekonomi" denince Devletçilik akla gelmelidir.
• İnkılap-İlke Eşleştirmelerini İyi Öğrenin: Hangi inkılabın hangi ilke veya ilkelerle ilgili olduğunu bilmek çok önemlidir. Bir inkılap birden fazla ilkeyle ilişkili olabilir (örneğin Tevhid-i Tedrisat hem Milliyetçilik hem de Laiklik ile ilgilidir).
• Tanımları Anlayın: Sadece ezberlemek yerine, her ilkenin ne anlama geldiğini ve neden ortaya çıktığını kavramaya çalışın. Bu, yorum sorularında size avantaj sağlar.
• Olumsuz İfadeler: Sorularda "ilişkili değildir," "bağdaşmaz," "söylenemez" gibi olumsuz ifadelere özellikle dikkat edin. Genellikle dört şıktan üçü doğru, biri yanlıştır.
• Metinleri Dikkatli Okuyun: Bazı sorular, uzun metinler veya diyaloglar içerir. Bu metinleri dikkatlice okuyarak ana fikri ve hangi ilkeye vurgu yapıldığını anlamaya çalışın.
• Örneklerle Pekiştirin: Günlük hayattan veya tarihten örneklerle ilkeleri zihninizde somutlaştırın. Örneğin, okula giderken gördüğünüz devlet okulları Devletçilik ilkesinin bir sonucudur.

Bu ders notları, Atatürk İlkeleri konusundaki bilginizi pekiştirmeniz için hazırlanmıştır. Unutmayın, düzenli tekrar ve soru çözümü ile bu konudaki başarınızı artırabilirsiniz. Başarılar dileriz! 🚀