🎓 8. Sınıf Lgs Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktalarından olan Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz'u, bu savaşların sonuçlarını ve diplomatik yansımalarını (Ankara Antlaşması, Mudanya Ateşkes Antlaşması) kapsamaktadır. Ayrıca, Mustafa Kemal Atatürk'ün liderlik vasıfları ve savaş stratejileri de ele alınmaktadır. Öğrencilerin bu kritik dönemleri daha iyi anlamaları ve LGS'ye hazırlanırken karşılaşabilecekleri soru tiplerine karşı donanımlı olmaları hedeflenmiştir.

1. Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921) ⚔️

• Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'ndeki en kritik savunma savaşıdır. Yunan ordusunun Ankara'ya ilerleyişini durdurmak amacıyla yapılmıştır.
• Mustafa Kemal Atatürk'ün Başkomutanlık Yetkisi: Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası ordunun başına geçerek Başkomutanlık yetkisini almıştır. Bu yetkiyle "Tekâlif-i Milliye Emirleri"ni yayımlayarak ordunun ihtiyaçlarını halktan karşılamıştır.
• "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh, bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz!" Emri: Mustafa Kemal'in bu emri, savaş tarihinde eşi benzeri görülmemiş, topyekûn bir savunma anlayışını ifade eder. Artık belirli bir hattı değil, vatanın her karış toprağını savunma prensibi benimsenmiştir. Bu, sadece askerlerin değil, tüm milletin savaşa katılımını vurgular. 🇹🇷
• Savaşın Zorlu Koşulları: Türk ordusu, asker sayısı, silah ve mühimmat açısından Yunan ordusuna göre daha zayıftı. Ancak stratejik deha, vatanseverlik ve kararlılıkla bu dezavantajlar aşıldı.
• Sakarya Meydan Muharebesi'nin Sonuçları: Türk ordusu büyük bir zafer kazanmış, Yunan ordusunun saldırı gücü kırılmış ve savunma durumuna geçmiştir. Mustafa Kemal'e TBMM tarafından "Gazi" unvanı ve "Mareşallik" rütbesi verilmiştir. İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları derinleşmiş, Fransa TBMM ile Ankara Antlaşması'nı imzalamıştır. Doğu Cephesi'ndeki Kars Antlaşması ile doğu sınırlarımız kesinleşmiştir. Güney Cephesi, Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile kapanmıştır. Bu zafer, Büyük Taarruz için uygun bir zemin hazırlamıştır.

2. Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) 🤝

• Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Fransa ile TBMM Hükümeti arasında imzalanmıştır.
• Ankara Antlaşması'nın Önemi: Fransa, TBMM Hükümeti'ni resmen tanımış ilk İtilaf Devleti olmuştur. Bu durum, TBMM'nin uluslararası alandaki prestijini artırmıştır. Güney Cephesi kapanmıştır; böylece Türk ordusu Batı Cephesi'ne daha fazla güç aktarabilmiştir. İtilaf Devletleri arasındaki birlik bozulmuştur. Hatay ve İskenderun, Suriye sınırları içerisinde kalmıştır. Bu durum, Misakımillî hedeflerinden bir taviz olarak kabul edilir; ancak bu taviz, o anki koşullarda stratejik bir zorunluluktu.
• ⚠️ Dikkat: Ankara Antlaşması ile güney sınırımız çizilmiş olsa da Hatay'ın dışarıda kalması nedeniyle günümüzdeki son halini almamıştır. Hatay, 1939'da Türkiye'ye katılmıştır.

3. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26 Ağustos - 9 Eylül 1922) 🚀

• Sakarya Zaferi'nden sonra Türk ordusu, Yunanlıları Anadolu'dan tamamen atmak için bir yıl kadar hazırlık yapmıştır. Bu süre, ordunun eksiklerini gidermek, eğitimlerini tamamlamak ve lojistik desteği sağlamak için hayati önem taşımıştır.
• Mustafa Kemal Atatürk'ün Liderliği: Taarruzun başlangıcında Mustafa Kemal, tarihi emrini vermiştir: "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, İleri!" Bu emir, Türk ordusunun hızlı ve kararlı ilerleyişinin sembolü olmuştur. 🌊
• Afyonkarahisar'ın Kurtarılması: Taarruzun ilk ve en önemli hedeflerinden biri Afyonkarahisar'ın kurtarılmasıydı. Bu başarı, halk arasında büyük sevinç yaratmıştır.
• Büyük Taarruz'un Sonuçları: Yunan ordusu tamamen dağıtılmış ve Anadolu'dan püskürtülmüştür. Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası kesin bir zaferle sonuçlanmıştır. Türk milletinin bağımsızlık inancı perçinlenmiştir. Diplomatik zaferlerin kapısı açılmıştır (Mudanya Ateşkesi ve Lozan Barış Antlaşması).

4. Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) 🕊️

• Büyük Taarruz'daki kesin Türk zaferinin ardından, İtilaf Devletleri ile TBMM Hükümeti arasında imzalanmıştır.
• Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın Önemi ve Maddeleri: Türk-Yunan çatışması sona ermiştir. Doğu Trakya (Meriç Nehri'ne kadar), İstanbul ve Boğazlar savaş yapılmadan TBMM'ye bırakılmıştır. Bu durum, diplomatik bir zaferdir ve Türk ordusunun askeri gücünün masada da etkili olduğunu göstermiştir.
• Osmanlı Devleti'nin Hukuken Sona Ermesi: İstanbul ve Boğazların TBMM yönetimine bırakılması, Osmanlı Devleti'nin başkentini kaybetmesi ve hukuken yok sayılması anlamına gelir. Bu madde, ilerleyen süreçte Saltanatın kaldırılmasına zemin hazırlamıştır. 👑➡️❌
• Yunanistan, görüşmelere doğrudan katılmamış, bir gemide beklemiştir. Bu durum, Yunanistan'ın Anadolu'daki yenilgisinin ve itibar kaybının bir göstergesidir.
• 💡 İpucu: Mudanya Ateşkes Antlaşması, Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasını bitiren ve Lozan Barış Antlaşması'na giden yolu açan önemli bir adımdır.

5. Genel Değerlendirme ve İpuçları 🧠

• Askeri Başarıların Diplomatik Sonuçları: Kurtuluş Savaşı'nda kazanılan her askeri zafer (Sakarya, Büyük Taarruz), diplomatik alanda önemli antlaşmaların (Ankara, Mudanya) imzalanmasına zemin hazırlamıştır. Bu, "cephede kazanılan zaferlerin masada taçlandırılması" ilkesini gösterir.
• Misakımillî ve Tavizler: Misakımillî, milli sınırlarımızı belirleyen bir belgedir. Ancak bazı antlaşmalarda (örneğin Ankara Antlaşması'nda Hatay'ın Suriye sınırında kalması) stratejik nedenlerle tavizler verilmek zorunda kalınmıştır. Bu tavizler, milli menfaatler doğrultusunda daha büyük hedeflere ulaşmak (cepheleri kapatmak, güçleri tek cephede toplamak) için yapılmıştır.
• Atatürk'ün Liderliği: Mustafa Kemal Atatürk'ün askeri dehası, ileri görüşlülüğü, kararlılığı ve vatanseverliği, Sakarya ve Büyük Taarruz gibi kritik savaşların kazanılmasında belirleyici rol oynamıştır. Özellikle "Hattı müdafaa..." ve "Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir..." emirleri, onun stratejik zekasını ve moral gücünü yansıtır.
• Topyekûn Mücadele: Sakarya Savaşı'nda uygulanan "sathı müdafaa" anlayışı, sadece ordunun değil, tüm milletin topyekûn bir mücadele içinde olduğunu gösterir. Halk, Tekâlif-i Milliye Emirleri ile orduya destek vererek bu mücadelenin ayrılmaz bir parçası olmuştur.
• Süreçleri Takip Et: Savaşların ve antlaşmaların kronolojik sırasını ve birbirleriyle olan bağlantılarını anlamak, olayların neden-sonuç ilişkisini kurmanı kolaylaştırır. Örneğin, Sakarya Zaferi -> Ankara Antlaşması -> Büyük Taarruz -> Mudanya Ateşkesi.

Bu ders notu, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz döneminin temel konularını özetleyerek LGS'ye hazırlanırken sana rehberlik edecektir. Başarılar dilerim! 🌟