🎓 8. Sınıf Lgs Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz Test 3 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, Kurtuluş Savaşı'mızın dönüm noktalarından olan Sakarya Meydan Muharebesi, Büyük Taarruz ve bu savaşlar sonrası imzalanan önemli antlaşmalar (Ankara, Kars, Mudanya) hakkındaki bilgilerinizi pekiştirmek için hazırlandı. Bu konular LGS'de sıkça karşınıza çıkacak kritik bilgiler içerir. Haydi, önemli noktaları birlikte inceleyelim! 🚀

Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921) 🇹🇷

• Nedenleri: Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası Türk ordusunun Sakarya Nehri gerisine çekilmesi, Yunanlıların Ankara'yı ele geçirerek TBMM'yi dağıtma ve Sevr Antlaşması'nı zorla kabul ettirme amacı.
• Mustafa Kemal Paşa'nın Rolü: Başkomutanlık yetkisiyle ordunun başına geçti. "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk edilemez!" emrini vererek topyekûn savunma stratejisini uyguladı. Bu, askeri dehasının ve liderliğinin en önemli göstergelerinden biridir. 💡
• Sonuçları:
  • Türk ordusunun kesin zaferiyle sonuçlandı. 🥳
  • Yunan ordusunun taarruz gücü kırıldı, savunmaya geçmek zorunda kaldı.
  • Türk milletinin orduya ve TBMM'ye olan inancı arttı, moral yükseldi.
  • Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından Mareşallik rütbesi ve Gazilik unvanı verildi.
  • Uluslararası alanda TBMM'nin saygınlığı arttı.
  • İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları derinleşti. Fransa ve İtalya gibi devletler Anadolu'dan çekilme eğilimine girdi.
  • 1683 II. Viyana Kuşatması'ndan beri süren Türk geri çekilişi sona erdi.
• ⚠️ Dikkat: Sakarya Savaşı, Kurtuluş Savaşı'nın son savunma savaşıdır. Bundan sonra Türk ordusu taarruz hazırlıklarına başlayacaktır.

Sakarya Meydan Muharebesi Sonrası Diplomatik Gelişmeler 🤝

• Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921 - Fransa ile):
  • Fransa, TBMM Hükümeti'ni resmen tanıyan ilk İtilaf Devleti oldu.
  • Güney Cephesi kesin olarak kapandı. Böylece Batı Cephesi'ne daha fazla asker kaydırılabildi.
  • Fransa, Anadolu'dan çekilirken TBMM Hükümeti'ne önemli miktarda silah ve mühimmat bıraktı. Bu dış yardım, Büyük Taarruz hazırlıklarına büyük katkı sağladı.
  • Bu durum, İtilaf Devletleri arasındaki birliği bozduğunu gösterir.
• Kars Antlaşması (13 Ekim 1921 - Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan ile):
  • Doğu sınırlarımız bugünkü şekliyle kesin olarak çizildi. Bu, diplomatik ve siyasi bir başarıdır.
  • Moskova Antlaşması'nın şartları Kafkas Cumhuriyetleri için de geçerli sayıldı.
  • Doğu Cephesi'nin tamamen kapanmasını sağladı ve buradaki birlikler Batı Cephesi'ne kaydırıldı.
  • ⚠️ Dikkat: Kars Antlaşması, İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi ilk kez tanıdığı antlaşma değildir (ilk tanıyan devlet Moskova Antlaşması ile Sovyet Rusya, ilk İtilaf devleti ise Ankara Antlaşması ile Fransa'dır).

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26 Ağustos - 9 Eylül 1922) ⚔️

• Hazırlıklar: Sakarya Zaferi sonrası yaklaşık bir yıl boyunca ordu, gizlice ve titizlikle taarruz için hazırlandı. Mustafa Kemal Paşa'nın planlaması ve yönetimiyle her aşaması düşünüldü.
• Mustafa Kemal Paşa'nın Liderliği: Başkomutan olarak taarruzu bizzat yönetti. "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emriyle Türk ordusuna yön verdi. Bu emir, askeri dehasını ve ileri görüşlülüğünü gösterir.
• Sonuçları:
  • Türk ordusunun kesin zaferiyle sonuçlandı. Yunan ordusu tamamen mağlup edildi ve Anadolu'dan atıldı. 🥳
  • Batı Anadolu'daki Yunan işgali sona erdi.
  • Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası kesin olarak tamamlandı.
  • Türk milletinin bağımsızlık ve hürriyet mücadelesinin ölümsüz bir abidesi oldu.
  • TBMM'nin uluslararası saygınlığı zirveye çıktı.
  • İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti'ne ateşkes ve barış teklifinde bulunmak zorunda kaldı.
  • 💡 İpucu: Büyük Taarruz, Misak-ı Millî hedeflerine ulaşma yolunda atılan en büyük askeri adımdır.
• ⚠️ Dikkat: Büyük Taarruz, doğrudan milli egemenlik düşüncesini güçlendirmekten ziyade, milli bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü sağlama yönünde bir adımdır. Milli egemenlik TBMM'nin açılmasıyla zaten güçlenmiştir.

Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) 🕊️

• Önemi: Büyük Taarruz'un askeri zaferlerini diplomatik alana taşıyan, Kurtuluş Savaşı'nın silahlı mücadele dönemini sona erdiren antlaşmadır.
• Temel Maddeleri ve Sonuçları:
  • Türk-Yunan Savaşı sona erdi.
  • Doğu Trakya (Edirne, Kırklareli, Tekirdağ) savaş yapılmadan, diplomatik yollarla kurtarıldı. Bu, büyük bir siyasi başarıdır. 🤩
  • İstanbul ve Boğazlar, TBMM yönetimine bırakıldı. Bu madde, Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin ve Türkiye'nin geleceği ile ilgili karar verme hakkını kaybettiğinin en önemli kanıtıdır.
  • İtilaf Devletleri, barış antlaşması imzalanana kadar İstanbul ve Boğazlar'da kalmaya devam edeceklerdi (ancak asker sayılarını artırmayacaklardı). Bu durum, Türk Hükümeti üzerinde siyasi baskı oluşturma amacı taşıyordu.
  • İtilaf Devletleri'nin Yunan ordusuna güveni tamamen sarsıldı.
  • Lozan Barış Konferansı'nın toplanmasına zemin hazırladı.
• ⚠️ Dikkat: Mudanya Ateşkes Antlaşması, Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasını bitirmiş, ancak resmen sona ermesini sağlayan antlaşma Lozan Barış Antlaşması'dır.

Genel Değerlendirme ve İpuçları 🧠

• Mustafa Kemal'in Liderliği: Hem Sakarya'da hem de Büyük Taarruz'da askeri dehası, stratejik düşünme yeteneği ve kararlılığı savaşların kazanılmasında kilit rol oynamıştır.
• Diplomatik Başarılar: Sakarya Zaferi sonrası imzalanan Ankara ve Kars Antlaşmaları ile Mudanya Ateşkes Antlaşması, askeri başarıların siyasi ve diplomatik zaferlere dönüştüğünü gösterir. TBMM'nin uluslararası alandaki saygınlığı artmıştır.
• Cephelerin Kapanması: Ankara Antlaşması ile Güney Cephesi, Kars Antlaşması ile Doğu Cephesi kapanmış, bu da Batı Cephesi'ne odaklanmayı sağlamıştır.
• Misak-ı Millî: Bu dönemdeki gelişmeler Misak-ı Millî hedeflerine ulaşma yolunda önemli adımlar olsa da, tüm hedeflerin tam olarak gerçekleştiği söylenemez (örneğin Musul meselesi).
• Savaşın Alanları: Savaşların sonuçları genellikle psikolojik (halkın moralinin yükselmesi), siyasi (antlaşmalar, tanınma), askeri (zaferler, işgalin bitmesi) ve diplomatik (uluslararası ilişkiler) alanlarda etkiler yaratır. Metinlerde ekonomik sonuçlardan bahsedilmiyorsa, bu alanda bir çıkarım yapmak yanıltıcı olabilir.

Bu notları tekrar ederek ve bol bol soru çözerek konuları iyice pekiştirebilirsiniz. Başarılar dilerim! 💪