🎓 8. Sınıf Lgs Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz Test 2 - Ders Notu ve İpuçları
Bu ders notu, Kurtuluş Savaşı'nın en kritik dönemeçlerinden olan Sakarya Meydan Muharebesi, Büyük Taarruz ve bu askeri başarıların ardından gelen Mudanya Ateşkes Antlaşması gibi konuları kapsamaktadır. Ayrıca Mustafa Kemal Atatürk'ün liderlik özelliklerini ve bu dönemdeki önemli diplomatik gelişmeleri de ele alarak LGS'ye hazırlanan siz değerli öğrencilerimize kapsamlı bir tekrar imkanı sunmayı amaçlamaktadır. 🚀
🇹🇷 Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921)
Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'nın en uzun ve en kanlı meydan muharebesidir. Türk ordusunun son savunma savaşıdır.
- Öncesi ve Hazırlıklar:
- Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndaki yenilgi sonrası Türk ordusu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi.
- TBMM, Mustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık yetkisini verdi. (Savaşın gidişatını değiştirecek kararlar alabilmesi için.)
- Mustafa Kemal, ordunun ihtiyaçlarını karşılamak ve halkı topyekûn mücadeleye katmak için Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımladı. Bu emirler, halktan ordunun giyim, yiyecek, silah, cephane gibi temel ihtiyaçlarını karşılamasını istedi.
- Mustafa Kemal, taarruz için acele edenlere karşı ordunun yeterli hazırlığı yapması gerektiğini savundu ve zaman istedi.
- Savaşın Seyri ve Mustafa Kemal'in Stratejisi:
- Yunan ordusunun saldırıları karşısında Mustafa Kemal, "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanıyla sulanmadıkça düşmana terk olunamaz." emrini verdi.
- Bu emir, düşman saldırısı karşısında belirli bir hattı savunmak yerine, tüm vatan toprağının her noktasında direniş gösterilmesini, gerekirse geri çekilip yeni savunma hatları kurulmasını ve düşmanın yıpratılmasını amaçlayan modern bir savaş stratejisiydi.
- Sonuçları:
- Askeri Sonuçlar: Türk ordusu kesin zafer kazandı. Yunan ordusunun taarruz gücü kırıldı ve savunmaya çekildi.
- Ulusal Sonuçlar:
- Türk halkının TBMM'ye ve düzenli orduya güveni arttı. Milli birlik ve beraberlik güçlendi.
- Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verildi.
- Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasında bir dönüm noktası oldu.
- Uluslararası (Diplomatik) Sonuçlar:
- Fransa ile Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921): Fransa, TBMM Hükümeti'ni resmen tanıdı ve işgal ettiği Güney Anadolu (Adana, Antep, Maraş, Urfa) topraklarından çekildi. Böylece Güney Cephesi kapandı. Bu durum, İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştirdi.
- Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması (13 Ekim 1921): Sovyet Rusya'ya bağlı Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan ile imzalandı. Doğu sınırımız kesinleşti.
- İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti'ne yeni barış tekliflerinde bulunmaya başladı.
⚠️ Dikkat: Sakarya Savaşı, Türk ordusunun son savunma savaşıdır. Bundan sonraki savaşlar taarruz niteliğindedir.
⚔️ Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı (26 Ağustos - 30 Ağustos 1922)
Sakarya Zaferi'nden sonra Türk ordusu, Yunan ordusunu Anadolu'dan tamamen atmak için bir yıl boyunca gizlice ve titizlikle hazırlandı. Bu, Kurtuluş Savaşı'nın ilk ve son taarruz harekatıdır.
- Hazırlıklar:
- Sakarya Savaşı'ndan sonra yaklaşık bir yıl süren yoğun hazırlıklar yapıldı. Ordunun taarruz gücüne ulaşması için Tekalif-i Milliye Emirleri'nin sağladığı kaynaklar da etkili oldu.
- Mustafa Kemal, hem orduyu hem de kamuoyunu savaşa hazırladı. Taarruzun planlı ve eksiksiz yapılmasını savundu.
- Türk milleti, çocuk, yaşlı, kadın, erkek demeden topyekûn bir mücadele örneği sergiledi.
- Amaç:
- Yunan ordusunu Anadolu'dan söküp atmak, kesin zaferi kazanmak ve bağımsızlığı tam olarak sağlamak.
- Savaşın Seyri:
- 26 Ağustos 1922'de Afyonkarahisar civarından başlayan taarruz, birkaç gün içinde Yunan mevzilerini aşarak hızlı bir ilerleyiş gösterdi.
- 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar'da Başkomutanlık Meydan Savaşı (ya da diğer adıyla Büyük Taarruz) ile Yunan ordusu kesin olarak mağlup edildi. Mustafa Kemal, bu savaşta "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emrini verdi.
- Sonuçları:
- Türk ordusu kesin askeri zafer kazandı.
- Yunan ordusu Anadolu'dan tamamen atıldı.
- Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası bu zaferle sona erdi ve diplomatik süreç başladı.
- Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasına zemin hazırlandı.
💡 İpucu: Büyük Taarruz'un amacı, Yunan ordusunu yıpratmak değil, Anadolu'dan tamamen atmaktır. Bu, tam bağımsızlık hedefinin bir göstergesidir.
🤝 Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922)
Büyük Taarruz'daki askeri başarının ardından İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti ile ateşkes görüşmeleri yapmak zorunda kaldı. Bu antlaşma, Milli Mücadele'nin savaş dönemini sona erdiren diplomatik bir belgedir.
- Önemi:
- Askeri başarıların diplomatik gelişmeleri beraberinde getirdiğinin en somut kanıtıdır.
- Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar, savaş yapılmadan, diplomatik yollarla işgalden kurtarıldı. Bu, büyük bir siyasi başarıdır.
- Başlıca Maddeleri ve Yorumları:
- Türklerle Yunanistan arasındaki çatışma sona erecek.
- Türk ordusu, barış antlaşması imzalanıncaya kadar Trakya'ya geçmeyecek, ancak iç güvenlikle ilgili olarak sayısı sekiz bini aşmayacak bir jandarma kuvveti gönderebilecek.
- ⚠️ Dikkat: Bu madde, Türk ordusunun Trakya'ya geçişini kısıtladığı için egemenlik haklarımızı kısıtlayıcı niteliktedir.
- İstanbul ve Boğazlar, TBMM Hükümeti yönetimine bırakılacak.
- 💡 İpucu: Bu madde ile Osmanlı Devleti hukuken yok sayılmış, başkenti ve önemli stratejik bölgeleri TBMM'ye devredilmiştir.
- İtilaf Devletlerine ait kuvvetler, barış antlaşması imzalanıncaya kadar İstanbul'da kalacak.
- ⚠️ Dikkat: Bu madde de barış antlaşmasına kadar İstanbul'da yabancı askerlerin bulunmasını öngördüğü için egemenlik haklarımızı kısıtlayıcı niteliktedir.
- İtilaf Devletleri Arasındaki Görüş Ayrılıkları:
- Mudanya görüşmelerinde İtilaf Devletleri arasında Trakya'nın TBMM'ye verilmesi gibi konularda görüş ayrılıkları yaşandı. Özellikle İngiltere ve Fransa'nın farklı tutumları, İtilaf Devletleri'nin ortak bir politika izleyemediğini gösterdi.
🌟 Mustafa Kemal Atatürk'ün Liderlik Özellikleri
Kurtuluş Savaşı'nın bu kritik dönemlerinde Mustafa Kemal Paşa'nın liderlik özellikleri büyük rol oynamıştır.
- Askeri Deha ve İleri Görüşlülük: Sakarya'daki "Hattı müdafaa yoktur..." emri ve Büyük Taarruz'u bir yıl erteleyerek orduyu hazırlaması, onun askeri stratejideki başarısını ve geleceği öngörme yeteneğini gösterir.
- Kararlılık ve Azim: Kütahya-Eskişehir yenilgisi sonrası dahi mücadeleden vazgeçmeyerek, yaralanmasına rağmen Sakarya Savaşı'nı cephede yönetmeye devam etmesi (fedakârlık ve özveri), onun kararlılığının en büyük kanıtıdır.
- Planlı ve Teşkilatçı Olması: Savaş öncesi hazırlıklara önem vermesi, Tekalif-i Milliye Emirleri ile orduyu desteklemesi ve halkı topyekûn mücadeleye katması, onun teşkilatçı yapısını gösterir.
- Millet Sevgisi ve Vatanseverlik: Vatanın her karış toprağını savunma anlayışı ve bağımsızlık için gösterdiği mücadele, onun milletine ve vatanına olan derin sevgisini ortaya koyar.
💡 İpucu: Mustafa Kemal'in kişilik özelliklerini değerlendirirken, verilen olay veya sözün hangi özelliği yansıttığını dikkatlice analiz etmelisin. Örneğin, "yaralanmasına rağmen savaşı yönetmesi" kararlılık, fedakârlık ve özveri özelliklerini ön plana çıkarır.
🌍 Kurtuluş Savaşı'nın Genel Değerlendirmesi
- Askeri Başarıların Diplomatik Etkileri: Kurtuluş Savaşı'nda kazanılan askeri zaferler (Sakarya, Büyük Taarruz), doğrudan siyasi ve diplomatik gelişmeleri (Ankara Antlaşması, Kars Antlaşması, Mudanya Ateşkesi) beraberinde getirmiştir. Bu durum, askeri gücün dış politikadaki önemini gösterir.
- Milli Birlik ve Beraberlik: Tekalif-i Milliye Emirleri'nin uygulanması ve Büyük Taarruz hazırlıklarında tüm milletin topyekûn mücadele etmesi, milli birlik ve beraberliğin en güzel örneklerindendir.
- Ulusal Egemenlik ve Bağımsızlık: Kurtuluş Savaşı'nın temel amacı, ulusal egemenliğe dayalı tam bağımsız bir devlet kurmaktır. Kazanılan her zafer ve imzalanan her antlaşma bu amaca hizmet etmiştir.
Bu ders notları, LGS'de karşılaşabileceğiniz Sakarya, Büyük Taarruz ve Mudanya konularındaki soruları daha iyi anlamanıza ve doğru cevaplamanıza yardımcı olacaktır. Başarılar dilerim! 💪