🎓 8. Sınıf Lgs Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz Test 1 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'ndeki kritik dönüm noktalarını, özellikle Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndan başlayarak Sakarya Meydan Muharebesi, Büyük Taarruz ve Mudanya Ateşkes Antlaşması'na kadar olan süreci kapsamaktadır. Mustafa Kemal'in liderliği, Türk milletinin fedakarlıkları ve kazanılan siyasi ve askeri zaferler üzerinde durulmuştur. Bu konular, LGS'de sıkça karşına çıkacak önemli bilgiler içerir. Haydi, bilgileri tazeleyelim! 🚀

🔥 Kütahya-Eskişehir Savaşları ve Sonuçları

• Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'nde düzenli ordumuzun Yunanlılara karşı verdiği en çetin ve ilk yenilgisidir.
• Bu savaşlar sonucunda Türk ordusu, daha fazla kayıp vermemek ve toparlanmak amacıyla Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmek zorunda kalmıştır. Bu stratejik bir geri çekilmedir.
• Kütahya, Eskişehir ve Afyon gibi önemli şehirlerimiz geçici olarak Yunan işgaline uğramıştır.
• ⚠️ Dikkat: Bu yenilgi, TBMM'de büyük tartışmalara yol açmış, Mustafa Kemal'e olan güvenin sorgulanmasına neden olmuştur. Ancak bu durum, daha büyük bir zafer için zemin hazırlamıştır.

👑 Mustafa Kemal'in Başkomutanlık Yetkisi ve Tekalif-i Milliye Emirleri

• Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndaki yenilgi sonrası ordunun durumu kritikleşince, TBMM, 5 Ağustos 1921'de Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisini verdi.
• Bu yetki, Mustafa Kemal'e yasama, yürütme ve yargı yetkilerini üç ay süreyle kullanma hakkı tanımıştır. Bu durum, hızlı ve etkin kararlar alabilmek için gerekliydi.
• Amacı: Türk ordusunun acil ihtiyaçlarını karşılamak ve savaş kararlarını daha hızlı alarak uygulamaktı. Yani, orduya zaman kazandırmak ve eksiklerini gidermek temel hedefti.
• Başkomutanlık yetkisiyle birlikte Mustafa Kemal, Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımladı.
• Tekalif-i Milliye Emirleri: Halktan, orduya giyim, yiyecek, ulaşım (kağnı, araba), silah, cephane gibi temel ihtiyaç maddelerini belirli oranlarda veya tamamen bağışlamasını/vermesini isteyen emirlerdir.
• 💡 İpucu: Tekalif-i Milliye Emirleri, Türk halkının vatanseverliğini, fedakarlığını ve topyekûn mücadele ruhunu en güzel şekilde gösteren bir örnektir. "Ben orduma üç çift çorap verdim," diyen teyzeden, "yiyeceklerimin yarısını verdim," diyen amcaya kadar herkes elinden geleni yapmıştır. Bu, milletin devlete ve orduya olan güveninin de bir göstergesidir.

⚔️ Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921)

• Bu savaş, Türk ordusunun Kurtuluş Savaşı'ndaki son savunma savaşıdır. "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz." emriyle Mustafa Kemal, savaşın seyrini değiştirmiştir.
• Ulusal Sonuçları:
• Mustafa Kemal'e TBMM tarafından Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi verildi. Bu, onun askeri dehasının ve liderliğinin resmen tesciliydi.
• Türk halkının TBMM'ye ve düzenli orduya olan güveni arttı.
• Türk ordusu, taarruz gücüne ulaşmak için zaman kazanmış oldu.
• Uluslararası Sonuçları:
• Fransa ile Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) imzalandı. Fransa, TBMM Hükümeti'ni tanıyan ilk İtilaf Devleti oldu ve Güney Cephesi kapandı. Hatay'a özel bir yönetim sistemi getirildi, resmi dili Türkçe oldu. Bu, Fransa'nın Hatay'ın kültürel olarak Türkiye'ye ait olduğunu dolaylı yoldan kabul etmesi anlamına geliyordu.
• Kafkas Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan) ile Kars Antlaşması (13 Ekim 1921) imzalandı. Doğu sınırımız kesinleşti.
• İtilaf Devletleri arasındaki birlik parçalandı ve TBMM Hükümeti'ne ateşkes teklifinde bulunmaya başladılar.
• Türklerin II. Viyana Kuşatması'ndan (1683) sonra başlayan geri çekilişi sona erdi. Bu, Türk tarihinde bir dönüm noktasıydı.
• 💡 İpucu: Sakarya Savaşı, sadece askeri bir zafer değil, aynı zamanda siyasi ve diplomatik alanda da önemli kazanımlar getiren bir dönüm noktasıdır.

🇹🇷 Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26 Ağustos - 9 Eylül 1922)

• Sakarya Zaferi'nden sonra ordunun taarruz gücüne ulaşması için bir yıl kadar hazırlık yapıldı.
• Hazırlıklar:
• Tamamen gizlilik içinde yürütüldü. Mustafa Kemal, düşmanı yanıltmak için çeşitli bahanelerle (spor müsabakası, çay ziyafeti vb.) Ankara'dan ayrılıp komutanlarla gizlice buluştu.
• Bu gizliliğin temel amacı, Yunan ordusunu hazırlıksız yakalamak ve taarruzun başarıyla sonuçlanmasını sağlamaktı.
• ⚠️ Dikkat: Mustafa Kemal'in bu davranışı, başarıyı kişiselleştirmek değil, tam tersine stratejik bir deha göstergesidir.
• Sonuçları:
• "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emriyle başlayan Büyük Taarruz, Türk ordusunun kesin zaferiyle sonuçlandı.
• Yunan ordusu Anadolu'dan tamamen çıkarıldı ve Anadolu'daki Yunan işgali sona erdi.
• İzmir'in kurtuluşuyla Milli Mücadele'nin askeri safhası büyük ölçüde tamamlandı.
• Mustafa Kemal'in İzmir'e girişi sırasında Yunan bayrağının yere serilmesine izin vermemesi, evrensel değerlere ve ulusların bağımsızlık sembollerine duyduğu saygının bir göstergesidir. Milliyetçilik duygusuyla birlikte evrensel ahlaki değerleri de taşıdığını gösterir.

🕊️ Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922)

• Büyük Taarruz'un başarısı üzerine İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti ile ateşkes yapmak zorunda kaldı.
• Önemi ve Sonuçları:
• Kurtuluş Savaşı'nın sıcak silahlı dönemi sona erdi. Artık diplomatik süreç başlayacaktı.
• İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya, savaş yapılmadan, diplomatik yollarla kurtarıldı. Bu, TBMM Hükümeti'nin askeri, siyasi ve diplomatik alanda kazandığı büyük bir zaferdir.
• İtilaf Devletleri, Mondros Ateşkes Antlaşması'nı uygulama planlarından vazgeçmek zorunda kaldı.
• İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti'ni resmen tanımış oldu.
• İtilaf Devletleri'nin Mudanya Ateşkesi'ni imzalamalarında ve TBMM Hükümeti'ni tanımalarında Türk halkının gösterdiği direniş, sömürgeci isteklerinin gerçekleşmeyeceğini anlamaları ve kendi kamuoylarından gördükleri desteği yitirmeye başlamaları etkili olmuştur. İstanbul Hükümeti ile TBMM Hükümeti'nin uzlaşması gibi bir durum söz konusu değildir, tam tersine İtilaf Devletleri TBMM'yi muhatap almıştır.
• 💡 İpucu: Mudanya Ateşkes Antlaşması, Türk diplomatik tarihinin en önemli başarılarından biridir. Askeri zaferlerin siyasi masada nasıl taçlandırıldığının en güzel örneğidir.