🎓 8. Sınıf Lgs Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri! Bu ders notu, Milli Mücadele Dönemi'nde özellikle Batı Cephesi'nde yaşanan kritik olayları, TBMM Hükümeti'nin iç ve dış politikadaki adımlarını, düzenli orduya geçiş sürecini ve bu dönemin önemli antlaşmalarını kapsayan bir tekrar ve pekiştirme kaynağıdır. Sınavlarınızda başarılı olmanız için bu konuları dikkatle incelemeniz büyük önem taşımaktadır.

Milli Mücadele'nin Örgütlenmesi ve Kuvayımilliye

• Kuvayımilliye'nin Doğuşu ve Halk Desteği: İşgallere karşı ilk direniş hareketleri olan Kuvayımilliye birlikleri, halkın vatanseverlik duygusuyla ortaya çıkmıştır. Halk, bu birliklerin yiyecek, giyecek, silah gibi her türlü ihtiyacını karşılayarak Milli Mücadele'ye topyekûn destek vermiştir. Bu durum, Türk halkının bağımsızlık düşüncesine sahip olduğunu ve işgallere karşı direndiğini gösterir.
• Kuvayımilliye'nin Eksiklikleri ve Düzenli Orduya Geçiş: Kuvayımilliye birlikleri bölgeseldi, disiplinsizdi, ihtiyaçlarını halktan zorla karşılama gibi olumsuz durumlar yaşayabiliyordu ve düşmanı yurttan atacak güce sahip değildi. Bu eksiklikler nedeniyle, daha düzenli, disiplinli ve merkeziyetçi bir orduya ihtiyaç duyulmuştur. Mustafa Kemal ve arkadaşları, bu gerekliliği görerek düzenli orduya geçiş kararı almış ve bu yönde çalışmalar yapmıştır.
• Doğu Cephesi'nde Farklı Durum: Batı ve Güney Cepheleri'nde Kuvayımilliye birlikleri etkinken, Doğu Cephesi'nde bu tür bir oluşuma ihtiyaç duyulmamıştır. Bunun temel nedeni, Doğu Cephesi'nde Osmanlı Devleti'nden kalan ve dağıtılmamış düzenli ordu birliklerinin bulunmasıdır. Bu ordu, Ermeni saldırılarına karşı başarılı mücadeleler vermiştir.

⚠️ Dikkat: Kuvayımilliye'nin halk tarafından desteklenmesi, İstanbul Hükümeti'ne veya manda yönetimine destek anlamına gelmez; aksine, bağımsızlık mücadelesine olan inancın bir göstergesidir.

Batı Cephesi Savaşları ve Önemli Gelişmeler

• I. İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921):
  • Nedenleri: Yunanlılar, Sevr Antlaşması'nı Türklere kabul ettirmek, Çerkez Ethem İsyanı'ndan faydalanmak ve Ankara'yı ele geçirerek TBMM'yi dağıtmak amacıyla saldırıya geçmiştir.
  • Sonuçları: Düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk zaferidir. Bu zafer, Türk milletinin moralini yükseltmiş, düzenli orduya olan güveni ve katılımı artırmıştır. Uluslararası alanda TBMM'nin saygınlığını artırmış, Londra Konferansı'na çağrılmasına yol açmıştır. Ayrıca, 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (ilk anayasa) kabul edilmiş ve İstiklal Marşı Milli Marş olarak kabul edilmiştir.
• Kütahya-Eskişehir Savaşları (10-24 Temmuz 1921):
  • Gelişmeler: Bu savaşlarda Türk ordusu ağır kayıplar vermiş ve Mustafa Kemal, ordunun daha fazla yıpranmasını önlemek ve Sakarya Nehri'nin doğusunda toparlanmasını sağlamak amacıyla taktiksel bir geri çekilme kararı almıştır. Bu karar, ordunun güçlenmesi ve daha elverişli şartlarda savaşması için stratejik bir hamleydi.
  • Eğitime Verilen Önem: Savaşın en çetin günlerinde bile Mustafa Kemal, "Cahillikle savaş düşmanla savaştan daha az önemli değildir." diyerek Maarif Kongresi'nin ertelenmesi talebini reddetmiş ve eğitime verdiği önemi göstermiştir. Bu durum, Milli Mücadele'nin sadece askeri değil, aynı zamanda kültürel bir mücadele olduğunu da ortaya koyar.
• Tekalif-i Milliye Emirleri (7-8 Ağustos 1921): Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çıkarılan bu emirlerle, halktan topyekûn bir fedakarlık istenmiştir. Halk, elindeki yiyecek, giyecek, ulaşım araçları ve silah gibi malzemeleri orduya bağışlayarak Milli Mücadele'ye olan inancını ve desteğini bir kez daha göstermiştir. Bu emirler, Sakarya Meydan Muharebesi öncesi ordunun eksiklerini gidermede hayati rol oynamıştır.

💡 İpucu: I. İnönü Zaferi'nin sonuçları hem iç politikada (anayasa, marş, moral) hem de dış politikada (tanınma, konferans) önemli etkiler yaratmıştır. Bu zaferin çok yönlü sonuçlarını iyi öğrenin.

TBMM Hükümetinin Diplomatik Başarıları ve İç Politikası

• Moskova Antlaşması (16 Mart 1921 - Sovyet Rusya ile):
  • Sovyet Rusya, Misakımillî'yi tanımıştır.
  • Kapitülasyonların kaldırılmasını kabul etmiştir (ekonomik bağımsızlık yolunda önemli bir adım).
  • TBMM Hükümeti'ni diplomatik olarak tanıyan ilk büyük Avrupa devleti olmuştur.
  • Osmanlı ve Çarlık Rusya arasında imzalanan antlaşmalar geçersiz sayılmıştır.
  • Birinin tanımadığı antlaşmayı diğerinin de tanımayacağı belirtilmiştir (Sevr Antlaşması'na karşı ortak duruş).
• Türk-Afgan Dostluk Antlaşması (1 Mart 1921 - Afganistan ile):
  • TBMM Hükümeti'ni tanıyan ilk Müslüman devlet Afganistan olmuştur.
  • İki devlet birbirinin bağımsızlığını tanımıştır.
  • Taraflar, birine yapılmış saldırıyı kendine yapılmış sayarak yardım etmeyi kabul etmişlerdir (askerî ve diplomatik iş birliği).
• TBMM'nin Uluslararası Saygınlığı: Kazanılan askeri zaferler ve imzalanan antlaşmalar, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki tanınırlığını ve saygınlığını artırmıştır. Bu durum, İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi muhatap almak zorunda kalmasına yol açmıştır.

⚠️ Dikkat: Moskova Antlaşması ile Sevr Antlaşması'nın ilk kez bir devlet tarafından reddedildiği çıkarımı yapılamaz. Sevr, daha önce de TBMM tarafından reddedilmişti. Moskova Antlaşması, Sevr'e karşı ortak bir duruş sergilenmesini sağlamıştır.

Milli Mücadele Dönemi'ndeki İç Ayaklanmalar ve Etkileri

• Çerkez Ethem İsyanı: Düzenli orduya geçiş sürecinde Kuvayımilliye liderlerinden Çerkez Ethem, TBMM'nin otoritesini tanımayarak isyan etmiştir. Bu durum, düzenli ordunun kurulması ve otoritesinin sağlanması konusunda görüş ayrılıkları ve iç çatışmalar yaşandığını göstermiştir.
• Yunanlıların Fırsatçılığı: İç karışıklıklar ve isyanlar, düşman devletler (özellikle Yunanlılar) tarafından Milli Mücadele'yi zayıflatmak ve Sevr Antlaşması'nı uygulama fırsatı olarak görülmüştür. Yunanlılar, bu isyanlardan faydalanarak Ankara'ya ilerleme ve TBMM'yi baskı altına alma girişimlerinde bulunmuşlardır.

💡 İpucu: İstanbul Hükümeti, Milli Mücadele'nin ve düzenli ordunun kurulmasını desteklememiş, aksine bu oluşumları kendi otoritesine tehdit olarak görmüştür. Bu nedenle, İstanbul Hükümeti'nin düzenli orduya destek verdiği yönündeki ifadeler genellikle yanlıştır.

Bu ders notu, Milli Mücadele Dönemi'nin Batı Cephesi'ndeki temel olayları ve kavramları özetlemektedir. Konuları tekrar ederken bu notlardan faydalanmanız, bilgilerinizi pekiştirmenize ve LGS'de başarılı olmanıza yardımcı olacaktır. Başarılar dilerim!