Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri!

LGS hazırlığınızda Milli Mücadele Dönemi'nin önemli bir aşaması olan Batı Cephesi'ni ve bu dönemdeki siyasi, askeri gelişmeleri anlamak büyük önem taşıyor. Bu ders notu, "8. Sınıf Lgs Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi Test 3" testindeki soruları temel alarak, konunun ana hatlarını ve dikkat etmeniz gereken kritik noktaları özetlemek amacıyla hazırlandı.

Bu notlar, özellikle Kuva-yi Milliye'den düzenli orduya geçiş süreci, I. İnönü Savaşı ve sonuçları, Londra Konferansı, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ve Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası yaşanan gelişmeleri kapsamaktadır. Haydi, bu önemli konuları birlikte tekrar edelim!

Kuva-yi Milliye'den Düzenli Orduya Geçiş

• Milli Mücadele'nin ilk dönemlerinde işgallere karşı halkın kendi imkanlarıyla oluşturduğu direniş birliklerine Kuva-yi Milliye denir.
• Kuva-yi Milliye, düşmanın ilerleyişini yavaşlatmış, halkın direniş ruhunu canlı tutmuş ancak düzenli bir ordu yapısına sahip olmadığı için düşmanı yurttan atacak güce sahip değildi.
• Yetersizlikleri:
  • Askeri bilgi, eğitim ve teknolojiden yoksun olmaları.
  • Ağır silahlarının olmaması.
  • Merkezi bir emir-komuta zincirinin bulunmaması, her şefin kendi başına buyruk hareket etmesi.
  • İhtiyaçlarını halktan zorla karşılamaları ve bazı bölgelerde asayiş sorunlarına yol açmaları.
• Bu yetersizlikler, düşmanı tamamen yurttan atmak ve düzenli bir savunma hattı oluşturmak için düzenli bir ordu kurmayı zorunlu hale getirmiştir.

I. İnönü Savaşı ve Sonuçları

Batı Cephesi'nde düzenli ordunun kazandığı ilk zaferdir.

Savaşın Nedenleri (Yunanistan'ın Amaçları)

• Yeni kurulan Türk ordusunu güçlenmeden yok etmek.
• Eskişehir ve Kütahya gibi stratejik şehirleri ele geçirerek Ankara'ya giden demiryollarını denetim altına almak.
• Sevr Antlaşması'nı Türklere zorla kabul ettirmek.
• Çerkez Ethem Ayaklanması'ndan faydalanarak Ankara Hükümeti'ni zor durumda bırakmak.

Savaşın Ulusal Sonuçları (Milat)

• Düzenli Orduya Güven Arttı: Halkın düzenli orduya katılımı hızlandı, askerden kaçmalar azaldı.
• TBMM'ye Güven Arttı: TBMM'nin otoritesi ve saygınlığı güçlendi.
• Çerkez Ethem Ayaklanması Bastırıldı: Düzenli ordunun ilk başarısı iç isyanların bastırılmasında da etkili oldu.
• Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) Kabul Edildi: Yeni Türk Devleti'nin ilk anayasası yürürlüğe girdi.
• İstiklal Marşı Kabul Edildi: Milli Mücadele'nin ruhunu yansıtan marşımız kabul edildi.

Savaşın Uluslararası Sonuçları

• Londra Konferansı'na Davet Edildi: İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti'ni resmen tanımak zorunda kaldı.
• Afganistan ile Dostluk Antlaşması İmzalandı: TBMM'nin ilk kez bir İslam devleti tarafından tanınması ve halifelik nedeniyle Türkiye'nin dinî liderliğinin kabulü.
• Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması İmzalandı: İtilaf Devletleri arasındaki birlikteliği bozan önemli bir siyasi başarı.

Londra Konferansı (21 Şubat - 12 Mart 1921)

• Toplanma Nedenleri:
  • I. İnönü Zaferi'nin ardından Türk ordusunun gücünü gören İtilaf Devletleri'nin Sevr'i küçük değişikliklerle kabul ettirme çabası.
  • "Türkler barış yanlısı değil, savaşı uzatıyor" propagandasını çürütmek.
  • İtilaf Devletleri'nin İstanbul Hükümeti ile TBMM arasında ikilik çıkararak kendi çıkarlarına uygun bir çözüm bulma isteği.
• TBMM'nin Katılım Nedenleri:
  • Türk milletinin yasal temsilcisinin TBMM olduğunu göstermek.
  • "Türkler barış yanlısı değil" propagandasını çürütmek.
  • Misakımillî esaslarını ve haklı davasını dünya kamuoyuna duyurmak.
  • Kapitülasyonların kaldırılması ve İzmir'in boşaltılması gibi talepleri dile getirmek.
• Sonuç: Konferanstan somut bir sonuç alınamasa da, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda tanınması ve haklı davasını dünyaya duyurması açısından önemlidir.

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası)

• Yeni Türk Devleti'nin ilk anayasasıdır.
• Temel İlkeleri:
  • Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. (Milli egemenlik ilkesi)
  • Yasama ve yürütme yetkileri milletin tek ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisi'nde toplanır. (Kuvvetler Birliği ilkesi)
  • Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisince yönetilir ve hükümeti Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti adını alır.
  • Büyük Millet Meclisi başkanı, hükümetin de başkanıdır.
  • Meclis seçimleri iki yılda bir yapılır.
• Önemi: Milli egemenliğe dayalı, demokratik bir devlet yapısının temellerini atmıştır. Olağanüstü şartlarda hazırlandığı için kısa ve özdür.

Kütahya-Eskişehir Savaşları ve Başkomutanlık Yasası

• I. İnönü ve II. İnönü Savaşları'ndan sonra Batı Cephesi'ndeki ilk ve tek yenilgimizdir.
• Türk ordusu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmek zorunda kalmıştır.
• Bu durum TBMM'de büyük tartışmalara yol açmış, "Ordu nereye gidiyor?", "Milli Mücadele kaybediliyor mu?" gibi endişeler ortaya çıkmıştır.
• Başkomutanlık Yasası:
  • Meclisteki tartışmalar üzerine Mustafa Kemal'in ordunun başına geçmesi talebiyle çıkarılmıştır.
  • 5 Ağustos 1921 tarihinde TBMM, Mustafa Kemal'e Başkomutanlık görevini vermiş ve Meclis'in tüm yetkilerini (yasama, yürütme ve yargı) üç aylığına kendisine devretmiştir.
  • Amacı: Hızlı ve etkin kararlar alarak ordunun toparlanmasını sağlamak ve savaşı kazanmaktır.
  • Mustafa Kemal, bu yasayla büyük bir sorumluluk almış, ancak bu sayede hızlı karar alma ve uygulama imkanına kavuşmuştur.

⚠️ Kritik Noktalar ve 💡 İpuçları

• ⚠️ I. İnönü Savaşı'nın Sonuçları "Milat" olarak kodlanabilir:
  • Moskova Antlaşması
  • İstiklal Marşı
  • Londra Konferansı
  • Afganistan ile Dostluk Antlaşması
  • Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
• 💡 Kuva-yi Milliye ile Düzenli Ordu Farkı: Kuva-yi Milliye bölgesel ve düzensizken, düzenli ordu merkeziyetçi, disiplinli ve tüm yurdu savunma amacı taşır. Düzenli ordu, Kuva-yi Milliye'nin yetersizliklerini gidermek için kurulmuştur.
• ⚠️ Londra Konferansı'nda İtilaf Devletleri'nin Amacı: TBMM'yi resmen tanımaktan ziyade, Sevr'i küçük değişikliklerle kabul ettirmek ve Türk tarafında ikilik çıkararak kendi çıkarlarına uygun bir çözüm bulmaktır. TBMM'nin amacı ise haklılığını dünyaya duyurmak ve yasal temsilci olduğunu göstermektir.
• 💡 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'ndaki "Kuvvetler Birliği": Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin TBMM'de toplanmasıdır. Bu, olağanüstü savaş şartlarında hızlı karar almayı ve uygulamayı sağlamak içindir. Normal demokratik bir yönetimde kuvvetler ayrılığı esastır.
• ⚠️ Başkomutanlık Yasası: Mustafa Kemal'e verilen yetkilerle, Meclis'in yetkilerinin geçici olarak tek kişide toplanması, savaş şartlarının gerektirdiği olağanüstü bir durumdur. Bu, Mustafa Kemal'in meclisin güvenini kazandığını ve zor bir sorumluluk aldığını gösterir.
• 💡 Antlaşmaların Önemi: Milli Mücadele dönemindeki antlaşmaların (Moskova, Kars, Gümrü, Ankara vb.) kimlerle yapıldığına ve ana maddelerine dikkat edin. Özellikle uluslararası alanda TBMM'nin tanınması ve siyasi başarılarını gösterirler.
• ⚠️ Savaşların Nedenleri ve Sonuçları: Her savaşın hem iç hem de dış politikadaki yansımalarını iyi analiz edin. Bir savaşın sonucu, bir sonraki siyasi veya askeri gelişmenin nedeni olabilir.

Bu ders notu, Batı Cephesi'ndeki önemli olayları ve kavramları pekiştirmenize yardımcı olacaktır. Başarılar dilerim!