Merhaba Sevgili 8. Sınıf Öğrencileri,

LGS maratonunda Milli Mücadele Dönemi, özellikle de Batı Cephesi, en çok soru gelen konulardan biridir. Bu ders notu, "8. Sınıf Lgs Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi Test 2" testindeki soruları temel alarak, bu dönemin kritik olaylarını, kavramlarını ve diplomatik gelişmelerini kapsamlı bir şekilde tekrar etmenizi sağlayacaktır.

Bu notlar sayesinde, Batı Cephesi'ndeki önemli savaşların sonuçlarını, TBMM'nin ilk anayasal adımlarını, milli ruhu güçlendiren sembolleri ve uluslararası alandaki diplomatik başarıları pekiştireceksiniz. Hazırsanız, Milli Mücadele'nin kalbine doğru bir yolculuğa çıkalım!

I. Kuvayımilliye'den Düzenli Orduya Geçiş ve Önemi

• Kuvayımilliye'nin Özellikleri:
  • Düzensiz, bölgesel ve milli direniş güçleridir.
  • Düşmanı yurttan atacak güce sahip değillerdi, sadece yavaşlatma ve oyalamada etkili oldular.
  • Askerî disiplinden yoksunlardı ve merkezi bir otoriteye bağlı değillerdi.
  • İhtiyaçlarını halktan zorla karşılama gibi olumsuz durumlar yaşanabiliyordu.
• Düzenli Orduya Geçişin Nedenleri:
  • Kuvayımilliye'nin yetersiz kalması ve düşman ilerleyişini durduramaması.
  • Disiplinsizlik ve merkezi otorite eksikliği.
  • Halktan gelen şikayetler ve asayiş sorunları.
  • Milli Mücadele'yi başarıya ulaştıracak güçlü ve disiplinli bir orduya duyulan ihtiyaç.
• Önemi: Düzenli ordunun kurulması, Milli Mücadele'nin kazanılmasında ve vatanın kurtarılmasında kritik bir dönüm noktası olmuştur.

⚠️ Dikkat: Kuvayımilliye başlangıçta önemli bir direniş gösterse de, savaşın ilerleyen aşamalarında yetersiz kalmış ve düzenli orduya geçiş zorunlu hale gelmiştir.

II. I. İnönü Savaşı ve Sonuçları

• Savaşın Önemi: Düzenli ordunun kazandığı ilk zaferdir. Bu zafer, hem içeride hem de dışarıda TBMM'nin gücünü artırmıştır.
• İç Politik Sonuçları:
  • TBMM'ye ve Türk Ordusu'na duyulan güven artmıştır.
  • Çerkez Ethem İsyanı gibi iç ayaklanmaların bastırılması kolaylaşmıştır.
  • Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) kabul edilmiştir.
  • İstiklal Marşı milli marş olarak kabul edilmiştir.
• Dış Politik Sonuçları:
  • İtilaf Devletleri, TBMM Hükümeti'ni Londra Konferansı'na davet etmiştir.
  • Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmıştır.
  • Afganistan ile Türk-Afgan Dostluk Antlaşması imzalanmıştır.

💡 İpucu: I. İnönü Savaşı'nın sonuçlarını akılda tutmak için "MİLLET" veya "MİLAT" şifresini kullanabilirsiniz: Moskova Antlaşması, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Eşkilat-ı Esasiye, Türk-Afgan Dostluk Antlaşması.

III. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası)

• Özellikleri:
  • Yeni Türk Devleti'nin ilk anayasasıdır.
  • Olağanüstü savaş koşullarında hazırlandığı için kısa ve öz maddelerden oluşur.
  • Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu vurgular. Bu, ulus egemenliği ilkesinin benimsendiğini gösterir.
  • Güçler Birliği prensibini benimsemiştir (yasama ve yürütme yetkileri TBMM'de toplanmıştır). Bu, hızlı karar alma ve uygulama ihtiyacından kaynaklanmıştır.
  • Meclis Hükümeti Sistemi'ni kabul etmiştir. Bu sistemde hükümet üyeleri tek tek meclis tarafından seçilir ve hükümetin başkanı aynı zamanda meclisin de başkanıdır.
  • Padişahlık ve halifeliği reddederek yeni bir devletin kurulduğunu hukuki ve siyasi yönden belgelemiştir.

⚠️ Dikkat: Teşkilat-ı Esasiye'de "kabine sistemi" değil, "meclis hükümeti sistemi" vardır. Ayrıca, "kişi egemenliği" değil, "ulus egemenliği" vurgusu yapılmıştır.

IV. İstiklal Marşı'nın Kabulü ve Anlamı

• Kabulü: I. İnönü Zaferi'nin ardından, milli mücadele ruhunu yansıtacak bir milli marş ihtiyacı doğmuş ve Mehmet Akif Ersoy'un şiiri 12 Mart 1921'de TBMM tarafından kabul edilmiştir.
• Yansıttığı Duygular:
  • Bağımsızlık: "Hakkıdır hür yaşamış bayrağımın hürriyet; Hakkıdır Hakk'a tapan milletimin istiklal!" dizelerinde en güçlü şekilde vurgulanır.
  • Özgürlük: Milletin hür yaşama arzusunu ifade eder.
  • Vatan Sevgisi ve Kararlılık: Vatanın bölünmez bütünlüğüne olan inancı ve mücadele azmini dile getirir.
  • Milli Birlik ve Beraberlik: Milletin ortak değerleri etrafında birleşmesini teşvik eder.

V. Londra Konferansı (21 Şubat - 12 Mart 1921)

• İtilaf Devletleri'nin Amaçları:
  • Sevr Antlaşması'nı küçük değişikliklerle TBMM'ye kabul ettirmek.
  • Yunan Ordusu'na toparlanması için zaman kazandırmak.
  • TBMM ile İstanbul Hükümeti arasındaki anlaşmazlıklardan faydalanarak Türk tarafını bölmek.
• TBMM Hükümeti'nin Amaçları:
  • Misakımillî'yi ve Türk davasının haklılığını dünya kamuoyuna duyurmak.
  • Türklerin barış yanlısı olduğunu göstermek.
  • İtilaf Devletleri'nin Sevr'i kabul ettirme girişimlerini boşa çıkarmak.
• Sonuçları:
  • İtilaf Devletleri, TBMM'nin varlığını resmen kabul etmiştir. Bu, TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır.
  • Türk davasının haklılığı dünya kamuoyuna duyurulmuştur.
  • Konferanstan bir anlaşma çıkmamış, İtilaf Devletleri'nin Sevr'i kabul ettirme amacı başarısız olmuştur.
  • Yunanlılar, konferanstan sonuç alamayınca yeniden taarruz hazırlıklarına başlamıştır.

💡 İpucu: Londra Konferansı'nda TBMM, Sevr'i kabul etmeyerek diplomatik bir zafer kazanmış, ancak Yunanlılara zaman kazandırmıştır.

VI. Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

• Taraflar: TBMM Hükümeti ile Sovyet Rusya.
• Önemli Maddeleri ve Anlamları:
  • "Taraflardan birinin tanımadığı bir antlaşmayı diğeri de tanımayacak." Bu madde ile Sovyet Rusya, Sevr Antlaşması'nı tanımadığını ve TBMM'nin uluslararası alandaki meşruiyetini kabul ettiğini belirtmiştir. Uluslararası ilişkilerde birlikte hareket etme amacı taşır.
  • Sovyet Rusya, Misakımillî'yi ve kapitülasyonların kaldırılmasını tanıyacak. Bu, TBMM'nin bağımsızlık ve egemenlik mücadelesine önemli bir destek olmuştur.
  • Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusyası arasında yapılan tüm antlaşmalar geçersiz sayılacak. Bu, yeni Türk Devleti'nin Osmanlı Devleti'nin mirasçısı olmadığını ve yeni bir siyasi kimliğe sahip olduğunu göstermiştir.
• Sonuçları:
  • Doğu sınırımız güvence altına alınmıştır.
  • TBMM uluslararası alanda ilk siyasi başarısını elde etmiştir.
  • Sovyet Rusya'dan askeri ve ekonomik destek alınmasının önü açılmıştır.
  • TBMM'nin uluslararası arenadaki yalnızlığı sona ermiştir.

VII. Türk-Afgan Dostluk Antlaşması (1 Mart 1921)

• Taraflar: TBMM Hükümeti ile Afganistan.
• Önemli Maddeleri:
  • Karşılıklı dostluk ve iş birliği.
  • Taraflardan biri saldırıya uğrarsa diğer taraf yardım edecektir (Askerî iş birliği).
  • TBMM Hükümeti, Afganistan'a subay ve öğretmen göndermeyi kabul etmiştir (Eğitim ve askeri alanda iş birliği).
• Sonuçları:
  • TBMM'nin uluslararası alandaki saygınlığı artmıştır.
  • İslam dünyasında TBMM'ye olan destek güçlenmiştir.
  • Siyasi, askeri ve eğitim alanlarında ilişkiler geliştirilmiştir.

VIII. II. İnönü Savaşı

• Nedenleri: Yunanlıların Londra Konferansı'nda istediklerini alamaması ve I. İnönü yenilgisinin intikamını almak istemesi.
• Sonuçları:
  • Türk ordusunun gücü ve azmi bir kez daha kanıtlanmıştır.
  • Ordunun moral ve motivasyonu artmıştır.
  • Bu savaş sürecinde Türk ordusunun subay, er, top gibi askeri gücünde önemli artışlar yaşanmıştır.

Bu ders notları, Batı Cephesi'nin kritik dönemlerini ve bu dönemdeki önemli gelişmeleri anlamanıza yardımcı olacaktır. Unutmayın, LGS'de başarılı olmak için sadece bilgiyi ezberlemek değil, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini ve kavramların anlamlarını da iyi kavramak önemlidir. Başarılar dilerim!