🎓 8. Sınıf Lgs Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi Test 1 - Ders Notu ve İpuçları
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu ders notu, Milli Mücadele Dönemi'nin en kritik aşamalarından biri olan Batı Cephesi'ndeki gelişmeleri ve bu dönemde yaşanan önemli olayları kapsamaktadır. Özellikle düzenli orduya geçiş, Batı Cephesi'ndeki ilk zaferler, uluslararası alandaki diplomatik çabalar ve yaşanan zorlu süreçler üzerinde duracağız. Bu konular, LGS'de sıkça karşınıza çıkacak temel bilgilerdir. Hazırsanız, Batı Cephesi'nin önemli duraklarına birlikte göz atalım!
1. Kuva-yi Milliye'den Düzenli Orduya Geçiş ve İsyanlar
- Kuva-yi Milliye'nin Özellikleri ve Eksiklikleri: Milli Mücadele'nin ilk dönemlerinde işgallere karşı halkın direnişini sağlayan Kuva-yi Milliye birlikleri, bölgesel nitelikteydi ve düzenli bir askeri disipline sahip değildi.
- İşgalleri tamamen durdurmada yetersiz kalmaları.
- Hukuk devleti anlayışına aykırı hareket ederek kendi yargılamalarını yapmaları.
- Halkın ihtiyaçlarını karşılamak için zaman zaman baskı yapmaları.
- Tek bir merkezden yönetilememeleri ve düzensiz yapıları.
- Düzenli Orduya İhtiyaç: Kuva-yi Milliye'nin bu eksiklikleri, düşmanı kesin olarak yurttan atabilecek, disiplinli ve merkeziyetçi bir düzenli orduya geçişi zorunlu kılmıştır.
- Düzenli Orduya Karşı Çıkan İsyanlar: Düzenli ordu kurulma sürecinde bazı Kuva-yi Milliyeciler, otoriteye girmek istemedikleri için isyan etmişlerdir.
- Çerkez Ethem İsyanı: Düzenli orduya katılmak istemeyen Çerkez Ethem'in çıkardığı bu isyan, I. İnönü Savaşı sırasında TBMM'yi iki cephede birden mücadele etmek zorunda bırakarak zor durumda bırakmıştır.
- Demirci Mehmet Efe İsyanı: Benzer şekilde düzenli orduya katılmak istemeyen bir başka Kuva-yi Milliye liderinin isyanıdır.
⚠️ Dikkat: Kuva-yi Milliye'nin kaldırılmasının temel nedeni, işgalleri durduramaması ve hukuki düzene aykırı hareket etmesidir. Düzenli orduya geçiş, merkezi otoriteyi güçlendirme ve vatanı kesin olarak kurtarma amacı taşır.
2. Batı Cephesi Savaşları ve Önemli Gelişmeler
2.1. I. İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921)
- Nedenleri: Yunanlıların Ankara'yı ele geçirerek TBMM'yi dağıtma ve Sevr Antlaşması'nı zorla kabul ettirme isteği.
- Sonuçları: Düzenli ordunun ilk zaferi olması nedeniyle hem iç hem de dış politikada önemli sonuçlar doğurmuştur.
- Askeri Sonuçlar:
- Düzenli ordunun ilk zaferi kazanıldı.
- Halkın düzenli orduya ve TBMM'ye olan güveni arttı.
- Çerkez Ethem İsyanı bastırıldı.
- Asker alım işlemleri hızlandı.
- Siyasi Sonuçlar (İç Politika):
- Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) kabul edildi: TBMM'nin hukuki ve siyasi gücünü pekiştirdi. Milli egemenlik ilkesini benimsedi.
- TBMM'nin otoritesi güçlendi.
- Siyasi Sonuçlar (Dış Politika):
- Londra Konferansı'na davet: İtilaf Devletleri, TBMM'yi resmen tanımak zorunda kaldı.
- Moskova Antlaşması (Rusya ile): Uluslararası alanda tanınırlık arttı.
- Afganistan ile Dostluk Antlaşması: İslam dünyasında TBMM'nin saygınlığı arttı.
- Psikolojik Sonuçlar:
- Türk milletinin moral ve motivasyonu yükseldi.
- Dayanışma duygusu arttı, yardım kampanyaları düzenlendi.
- Askeri Sonuçlar:
💡 İpucu: I. İnönü Savaşı'nın sonuçlarını "MİLAT" (Moskova, İstiklal Marşı, Londra, Afganistan, Teşkilat-ı Esasiye) şifresiyle hatırlayabilirsiniz. Bu şifre, savaşın önemli siyasi ve hukuki sonuçlarını özetler.
2.2. Londra Konferansı (21 Şubat - 12 Mart 1921)
- İtilaf Devletleri'nin Amaçları:
- Sevr Antlaşması'nı TBMM'ye kabul ettirmek.
- Osmanlı Hükümeti ile TBMM Hükümeti arasında ikilik çıkararak Milli Mücadele'yi zayıflatmak.
- Yunan ordusuna zaman kazandırmak.
- TBMM'nin Katılım Amaçları:
- TBMM'yi ve Misak-ı Millî'yi tüm dünyaya duyurmak.
- "Türkler barışa yanaşmıyor" propagandasını çürütmek.
- Türk milletinin haklı davasını uluslararası alanda savunmak.
- İtilaf Devletleri'nin Sevr'i dayatma girişimlerini boşa çıkarmak.
- Tevfik Paşa'nın Rolü: Osmanlı Hükümeti temsilcisi Tevfik Paşa, konferansta söz hakkını "Söz, milletin gerçek temsilcisi TBMM'nindir." diyerek TBMM temsilcisi Bekir Sami Bey'e bırakmıştır. Bu durum:
- İtilaf Devletleri'nin ikilik çıkarma planlarını bozmuştur.
- TBMM'nin uluslararası alandaki itibarını ve gücünü artırmıştır.
- Osmanlı Hükümeti'nin TBMM'yi resmen tanıdığını göstermiştir.
- TBMM'nin Teklifleri Kabul Etmeme Nedenleri: İtilaf Devletleri'nin sunduğu teklifler (İzmir'de Yunan kuvveti kalması, Doğu'da Ermeni devleti kurulması vb.):
- Bağımsız ve egemen devlet anlayışına aykırı maddeler içermesi.
- Misak-ı Millî ilkelerine ters düşmesi.
- Türk milletinin tam bağımsızlık hedefine ulaşmasını engellemesi.
⚠️ Dikkat: Londra Konferansı'nda TBMM, Misak-ı Millî'den taviz vermediği için İtilaf Devletleri'nin tekliflerini reddetmiştir. Ancak konferansa katılması, TBMM'nin uluslararası alanda tanınması açısından büyük önem taşır.
2.3. II. İnönü Savaşı (23-31 Mart 1921)
- Nedenleri: Yunanlıların I. İnönü yenilgisinin intikamını almak ve Ankara'ya ulaşmak istemesi.
- Sonuçları: Türk ordusu bir kez daha Yunanlıları yenilgiye uğrattı.
- Mustafa Kemal, Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü'ye "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz." diyerek kazanılan zaferin Türk milleti için ne kadar önemli olduğunu vurgulamıştır. Bu söz, savaşın askeri zaferin ötesinde, milletin kaderini değiştiren psikolojik ve moral bir dönüm noktası olduğunu ifade eder.
- İtalyanlar Anadolu'dan çekilme kararı aldı.
- Fransızlar TBMM ile görüşmelere başladı.
2.4. Kütahya-Eskişehir Savaşları (10-24 Temmuz 1921)
- Nedenleri: Yunanlıların İngiltere'nin de desteğiyle daha büyük bir saldırı hazırlaması ve Ankara'yı ele geçirme hedefi.
- Gelişmeler: Türk ordusu, şiddetli çatışmalar sonucunda Afyonkarahisar ve Kütahya'yı kaybederek Eskişehir-Seyitgazi hattına çekilmek zorunda kaldı.
- Bu savaşlar, Milli Mücadele dönemindeki tek yenilgimizdir.
- Mustafa Kemal, ordunun daha fazla kayıp vermemesi ve toparlanabilmesi için ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi emrini verdi. Bu, stratejik bir geri çekilme kararıydı.
- Bu yenilgi sonrası TBMM'de tartışmalar yaşanmış, Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisi verilmesi gündeme gelmiştir.
⚠️ Dikkat: Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda yaşanan toprak kayıpları ve geri çekilme, ordunun yeniden yapılandırılması ve Başkomutanlık Kanunu'nun çıkarılmasına zemin hazırlamıştır. Bu, bir yenilgi olmasına rağmen stratejik bir dönüşümün başlangıcı olmuştur.
Sevgili öğrenciler, Batı Cephesi'ndeki bu kritik dönem, Milli Mücadele'nin seyrini belirleyen önemli adımları içermektedir. Her bir olayın neden-sonuç ilişkisini, iç ve dış politikadaki yansımalarını iyi anlamanız, LGS'deki başarı anahtarınız olacaktır. Başarılar dilerim!