🎓 8. Sınıf Lgs Milli Mücadele Dönemi'nde Doğu ve Güney Cepheleri Test 3 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, Milli Mücadele Dönemi'nde Türk milletinin bağımsızlık ve vatan sevgisiyle verdiği kahramanca mücadeleyi, özellikle Doğu ve Güney Cepheleri'ndeki önemli olayları, kazanılan zaferleri ve bu zaferlerin siyasi, askeri ve diplomatik sonuçlarını kapsamaktadır. Ayrıca Kuva-yi Milliye'nin özellikleri ve Milli Mücadele'deki rolü de detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu konular, LGS'de sıkça karşılaşılan ve öğrencilerin iyi anlaması gereken kritik başlıklardır. İşte sınav öncesi son tekrarınız için kapsamlı bir özet:

🗺️ Güney Cephesi: Halkın Destansı Direnişi

• İşgalci Güçler: Güney Cephesi'nde başlangıçta İngilizler, daha sonra ise Fransızlar ve onlarla işbirliği yapan Ermeniler işgal faaliyetlerinde bulunmuştur.
• Halk Direnişi ve Kuva-yi Milliye: Bu cephede düzenli ordu birlikleri yerine, halkın kendi imkanlarıyla oluşturduğu Kuva-yi Milliye birlikleri ve yerel direniş örgütleri mücadele etmiştir. Bu direniş, vatanseverlik ve bağımsızlık ruhunun en güzel örneklerinden biridir. 🇹🇷
• Kahraman Şehirler ve Unvanları:
  • Antep: Fransız işgaline karşı gösterdiği direniş nedeniyle TBMM tarafından "Gazi" unvanı verilmiştir. Şahin Bey gibi kahramanlar direnişin sembolü olmuştur.
  • Maraş: İngiliz ve ardından Fransız işgaline karşı Sütçü İmam önderliğinde başlayan direnişle "Kahraman" unvanını almıştır.
  • Urfa: Fransız işgaline karşı gösterdiği mücadele sonucunda "Şanlı" unvanını kazanmıştır.
• Mücadelenin Ruhsal Boyutu: Halk, işgallere karşı teslimiyetçi bir tutum sergilememiş, canı pahasına vatan topraklarını savunmuştur. Bu durum, Türk milletinin bağımsızlığına ve vatanına verdiği önemi açıkça göstermektedir.
• ⚠️ Dikkat: Güney Cephesi'ndeki başarılar, düzenli ordu kurulmadan, tamamen halkın kendi direnişiyle kazanılmıştır. Bu durum, halkın vatanseverlik ve milliyetçilik duygularının ne kadar güçlü olduğunu gösterir.

⚔️ Kuva-yi Milliye: İlk Direniş Gücü

• Kuruluş Nedenleri:
  • İstanbul Hükümeti'nin işgallere karşı sessiz kalması ve halkın can ve mal güvenliğini sağlayamaması.
  • Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası Osmanlı ordusunun terhis edilmesi ve ülkenin savunmasız kalması.
  • İtilaf Devletleri'nin Anadolu'yu işgal etmeye başlaması ve halkın kendi topraklarını savunma ihtiyacı hissetmesi.
• Özellikleri:
  • Düzensiz Birlikler: Eli silah tutan herkesin katılabileceği, askeri disiplinden yoksun, küçük ve dağınık birliklerdir.
  • Yerel Nitelik: Genellikle kendi bölgelerini savunmak amacıyla kurulmuşlardır. "Bütün yurdu savunmak" gibi geniş bir amaçları yoktur.
  • Halk Tarafından Desteklenme: İhtiyaçları (yiyecek, mühimmat vb.) halk tarafından karşılanmıştır.
  • Çeşitli Üyeler: İçlerinde eski ordu mensupları, efeler, eşkıyalar ve halkın her kesiminden insanlar bulunmaktaydı.
• Sınırlılıkları:
  • Disiplinsiz olmaları ve merkezi bir komuta zincirine sahip olmamaları.
  • Büyük çaplı düşman ordularına karşı yetersiz kalmaları.
  • Yerel düşmanla mücadelede başarılı olsalar da, ülkenin genel kurtuluşu için düzenli bir orduya ihtiyaç duyulması.
• 💡 İpucu: Kuva-yi Milliye, Milli Mücadele'nin ilk aşamasında işgalcileri oyalayarak düzenli ordunun kurulması için zaman kazandırmıştır. Ancak ülkenin tam bağımsızlığı için yeterli olmamıştır.

🌄 Doğu Cephesi: Kazım Karabekir ve Gümrü Zaferi

• Komutan ve Ordu: Doğu Cephesi Komutanlığını Kazım Karabekir Paşa üstlenmiş ve 15. Kolordu ile mücadele etmiştir. Bu kolordu, Mondros Ateşkes Antlaşması'na rağmen terhis edilmeyen tek düzenli ordu birliğidir. 💪
• Düşman: Ermeniler, Doğu Anadolu'da toprak taleplerinde bulunmuş ve bölgedeki Müslüman halka karşı katliamlar gerçekleştirmiştir. Sevr Antlaşması'nda kendilerine tanınan haklara dayanarak bölgeyi işgal etmeye çalışmışlardır.
• Mücadelenin Nedenleri:
  • Ermenilerin bölgedeki Müslüman halka yönelik saldırılarını durdurmak.
  • Doğu Anadolu'yu işgalden kurtarmak ve Misak-ı Millî sınırlarını korumak.
  • Ermeni Devleti'nin kurulmasını engellemek.
• Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920): Kazım Karabekir Paşa komutasındaki 15. Kolordu, Ermenileri mağlup ederek barış istemek zorunda bırakmıştır. Bu zaferin ardından Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.
• Gümrü Antlaşması'nın Maddeleri ve Önemi:
  • Sınırların Belirlenmesi: Sarıkamış, Kars, Kağızman ve Iğdır TBMM Hükümeti'ne bırakılmış; Çıldır Gölü ve Aras Nehri, TBMM ile Ermenistan arasındaki sınır olarak kabul edilmiştir. Bu durum, Ermenilerin Doğu Anadolu'ya yönelik toprak taleplerinden vazgeçtiğinin en önemli göstergesidir.
  • Sevr Antlaşması'nın Reddi: Ermenistan Hükümeti, Sevr Antlaşması'nı tanımadığını kabul etmiştir. Bu, Sevr'i tanımayan ilk devletin Ermenistan olması anlamına gelir. 🚫
  • TBMM'nin Tanınması: Ermenistan, TBMM Hükümeti'ni ve Misak-ı Millî'yi tanıyan ilk devlet olmuştur. Bu, TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi ve diplomatik zaferdir.
• Gümrü Antlaşması'nın Sonuçları:
  • Askeri Başarı: Kurtuluş Savaşı'nda kazanılan ilk askeri zaferdir.
  • Siyasi ve Diplomatik Başarı: TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi ve diplomatik zaferdir.
  • Moral ve Prestij: Milli Mücadele'ye olan inancı artırmış, Anadolu İhtilali'nin prestijini yükseltmiştir.
  • Cephelerin Güçlenmesi: Doğu Cephesi'nin kapanmasıyla buradaki birlikler ve mühimmat Batı Cephesi'ne kaydırılarak Batı Cephesi'nin güçlenmesine destek sağlanmıştır.
  • Toprak Bütünlüğü: Ermenilerin Doğu Anadolu'daki toprak taleplerinden vazgeçmesiyle Misak-ı Millî sınırlarının bir kısmı kurtarılmıştır.
  • Uluslararası İlişkiler: Rusya'dan gelecek yardımlar için yol açılmış, diplomatik ilişkilerin gelişmesine zemin hazırlanmıştır.
• Kazım Karabekir Paşa'nın Diğer Faaliyetleri: Sadece askeri başarılarıyla değil, aynı zamanda bölgedeki yetim çocukları sahiplenerek "Gürbüzler Ordusu"nu kurması, onlara meslek eğitimi vermesi ve bölgenin kalkınması için çalışması gibi eğitim ve ekonomik alandaki insani faaliyetleriyle de öne çıkmıştır. 🧑‍🏫
• ⚠️ Dikkat: Gümrü Antlaşması ile Güney Cephesi kapanmamıştır. Güney Cephesi'ndeki mücadeleler Fransızlarla Sakarya Savaşı sonrası imzalanan Ankara Antlaşması ile sona ermiştir.

💡 Genel İpuçları ve Kavramlar

• Vatanseverlik ve Milliyetçilik: Milli Mücadele'nin temel itici güçleridir. Şahin Bey'in mektubu ve Sütçü İmam olayı gibi örnekler bu duyguların somut göstergeleridir.
• Misak-ı Millî: Türk vatanının sınırlarını çizen ve tam bağımsızlığı hedefleyen ulusal ant. Gümrü Antlaşması, Ermenilerin Misak-ı Millî'yi kabul etmelerine ortam hazırlamıştır.
• Sevr Antlaşması: Osmanlı Devleti'ne dayatılan, Türk milletinin bağımsızlığını yok sayan bir antlaşmadır. Milli Mücadele'nin temel hedeflerinden biri Sevr'i geçersiz kılmaktır. Ermenistan'ın Sevr'i tanımaması bu açıdan büyük önem taşır.
• Okuduğunu Anlama ve Yorumlama: LGS sorularında genellikle metinler verilir ve bu metinlerden çıkarım yapmanız istenir. Metindeki ana fikirleri, neden-sonuç ilişkilerini ve vurgulanan duyguları doğru tespit etmek başarının anahtarıdır.
• Kavram Bilgisi: Askeri, siyasi, diplomatik, ekonomik, psikolojik gibi kavramların ne anlama geldiğini ve bir olayın bu alanlardaki sonuçlarını ayırt edebilmek önemlidir. Örneğin, Gümrü Antlaşması hem askeri bir zafer hem de siyasi ve diplomatik bir başarıdır.

Unutmayın, her bir zafer, her bir direniş, Türk milletinin bağımsızlık aşkının ve vatanına olan bağlılığının bir göstergesidir. Bu bilgileri iyi kavrayarak sınavda başarıya ulaşabilirsiniz! Başarılar dilerim! 🚀