Sorunun Çözümü
Mustafa Kemal'in Sevr Antlaşması'nı eleştirirken kullandığı "mali istiklalimizi yok etmeye" ifadesi, antlaşmanın Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını tamamen ortadan kaldırmaya yönelik hükümlerine işaret etmektedir. Bu hükümlerin başında kapitülasyonlar gelmekteydi.
- Sevr Antlaşması ve Mali Bağımsızlık: Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin maliyesini uluslararası bir komisyonun denetimine bırakarak, gümrük gelirleri, bütçe ve dış borçlar üzerinde tam kontrol sağlamayı amaçlıyordu. Bu durum, devletin kendi ekonomik politikalarını belirleme yetkisini elinden alarak mali bağımsızlığını yok ediyordu.
- Kapitülasyonların Rolü: Kapitülasyonlar, yabancılara tanınan ekonomik, hukuki ve idari ayrıcalıklar bütünüydü. Bu ayrıcalıklar, Osmanlı Devleti'nin gümrük vergilerini artırmasını engelliyor, yabancı tüccarlara vergi muafiyetleri sağlıyor ve ülke ekonomisi üzerinde dış denetimi meşrulaştırıyordu. Dolayısıyla, kapitülasyonlar mali bağımsızlığın önündeki en büyük engellerden biriydi.
- Lozan Antlaşması'nın Kazanımı: Lozan Barış Antlaşması'nın en önemli kazanımlarından biri, kapitülasyonların kesin olarak kaldırılması olmuştur. Bu karar, Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik bağımsızlığını yeniden kazanmasını, kendi gümrük tarifelerini belirlemesini ve maliyesi üzerinde tam egemenlik kurmasını sağlamıştır.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- B) Türkiye-Yunanistan sınırı, Meriç Nehri olacaktır: Bu, toprak bütünlüğü ile ilgili bir maddedir, mali bağımsızlıkla doğrudan ilişkili değildir.
- C) Karaağaç savaş tazminatı olarak verilecektir: Bu, bir savaş tazminatı meselesidir ve mali bir konu olsa da, ülkenin genel mali bağımsızlığını sürekli olarak kısıtlayan bir sistemin kaldırılmasıyla aynı kapsamda değildir.
- D) Azınlıklar Türk vatandaşı olarak kabul edilecektir: Bu, vatandaşlık ve iç hukukla ilgili bir maddedir, mali bağımsızlıkla doğrudan ilişkili değildir.
Bu nedenle, Sevr'in "mali istiklalimizi yok etmeye" yönelik maddesi, Lozan Antlaşması'nda kapitülasyonların kesin olarak kaldırılmasıyla geçersiz kılınmıştır.
Cevap A seçeneğidir.