Bu ders notu, Kurtuluş Savaşı'nın Doğu, Güney ve Batı cephelerindeki önemli askeri ve siyasi gelişmeleri, Gümrü, Mudanya ve Lozan Antlaşmaları'nın kritik hükümlerini ve Milli Mücadele'nin temel ruhunu (bağımsızlık, vatanseverlik, topyekûn mücadele) kapsamaktadır. Öğrencilerin bu döneme ait olayları, antlaşmaları ve kahramanlıkları daha iyi anlamalarına yardımcı olacak temel bilgileri ve sınav stratejilerini sunar.

🇹🇷 Kurtuluş Savaşı Cepheleri ve Önemli Gelişmeler

• Doğu Cephesi ve Gümrü Antlaşması: TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk askeri ve siyasi başarısıdır. 🏆
• Gümrü Antlaşması ile Sevr Antlaşması'nın geçersizliği ilk kez uluslararası bir antlaşmayla onaylanmıştır. Bu, Sevr'in artık kağıt üzerinde kaldığının önemli bir göstergesidir.
• Ermeni sorunu çözüme kavuşturulmuş, Ermenistan TBMM'yi ve Misakımillî'yi tanımıştır.
• Doğu Cephesi'nin kapanmasıyla buradaki askeri güçlerin büyük bir kısmı Batı Cephesi'ne kaydırılarak Batı Cephesi'nin güçlenmesi sağlanmıştır. 💪
• ⚠️ Dikkat: Gümrü Antlaşması, Batı Cephesi'nin kazanılmasını sağlamamıştır, sadece oraya asker takviyesi imkanı sunmuştur. Batı Cephesi'nin kazanılması, cephedeki zaferler ve Büyük Taarruz ile gerçekleşmiştir.
• Güney Cephesi'nde Kahramanlık Destanları: Bu cephede düzenli ordu yerine Kuva-yi Milliye birlikleri ve halkın kendi imkanlarıyla oluşturduğu direniş örgütleri mücadele etmiştir. 👨‍👩‍👧‍👦
• Fransız ve Ermeni işgaline karşı Antep (Gaziantep), Maraş (Kahramanmaraş) ve Urfa (Şanlıurfa) gibi şehirlerde büyük bir bağımsızlık mücadelesi verilmiştir.
• Karayılan, Şahin Bey gibi yöresel kahramanlar, vatanseverlikleri ve cesaretleriyle sembolleşmişlerdir. Örneğin, Şahin Bey'in Fransız komutana yazdığı mektup, hürriyete düşkünlüğün, cesaretin ve vatanseverliğin en güzel örneklerindendir. "Namus ve hürriyet için ölüme atılmak bize ağustos sıcağında soğuk su içmekten daha tatlı gelir." sözü bunun kanıtıdır. 💌
• 💡 İpucu: Güney Cephesi'ndeki mücadele, halkın işgallere karşı kayıtsız kalmadığını, uzlaşmacı değil, topyekûn mücadeleci bir tavır sergilediğini gösterir.
• Batı Cephesi'nde Büyük Zaferler:
• I. ve II. İnönü Savaşları: Düzenli ordunun ilk askeri zaferleridir. Bu zaferler, hem ordunun moralini yükseltmiş hem de TBMM'ye olan güveni artırmıştır. Mustafa Kemal, II. İnönü Zaferi sonrası İsmet Paşa'ya gönderdiği telgrafta "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz." diyerek zaferin büyüklüğünü vurgulamıştır. 🎖️
• Sakarya Meydan Muharebesi Sonrası Durum: Bu zafer, Türk ordusunun son savunma savaşıdır ve "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emriyle topyekûn bir direniş sergilenmiştir.
• Fethi Okyar'ın Raporu: Sakarya Zaferi sonrası İtilaf Devletleriyle yapılan görüşmelerde Fethi Okyar, millî hedeflere ulaşmanın ancak askerî harekâtlarla mümkün olabileceğini belirtmiştir. Bu, diplomasinin tek başına yeterli olmadığını, askeri gücün de vazgeçilmez olduğunu gösterir. ⚔️
• Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi: Kurtuluş Savaşı'nın son ve kesin zaferidir. Hazırlıkları büyük bir gizlilik içinde yürütülmüştür. Mustafa Kemal, taarruz emrini vermek için cepheye hareket ettiğinde, gazetelere ertesi gün Ankara'da çay ziyafeti vereceğini yazdırarak düşmanı yanıltmıştır. Bu, stratejik zekânın ve düşmanı oyalamanın güzel bir örneğidir. 🤫

🤝 Milli Mücadele'nin Diplomatik Aşaması

• Mudanya Ateşkes Antlaşması: Kurtuluş Savaşı'nın ilk diplomatik başarısıdır ve Doğu Trakya savaşsız kurtarılmıştır. 🕊️
• İtilaf Devletleri, Sevr Antlaşması'nın yürürlüğe giremeyeceğini bu antlaşma ile kabul etmiştir. Bu, Sevr'in fiilen geçersiz olduğunun uluslararası alanda tescilidir.
• Batı emperyalizminin ve sömürgeci devletlerin Anadolu'daki emelleri sona ermiştir.
• 💡 İpucu: Mudanya, askeri zaferlerin masadaki diplomatik başarıya dönüştüğü kritik bir dönüm noktasıdır.
• Lozan Barış Antlaşması: Tam Bağımsızlığın Tescili: Yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve Misakımillî hedeflerinin büyük ölçüde gerçekleştiği antlaşmadır. 🌍
• Kapitülasyonlar kaldırılmıştır. Bu madde, ekonomik bağımsızlığımızın sağlanmasında en kritik adımdır. Sevr Antlaşması'nın "mali istiklalimizi yok etmeye" yönelik maddesi Lozan'daki bu kazanımla geçersiz olmuştur. 💰
• Tüm azınlıklar Türk vatandaşı kabul edilmiştir. Bu, yabancı devletlerin iç işlerimize karışmasını engellemiş, ulusal egemenliğimizi pekiştirmiştir.
• Yunanistan, Karaağaç ve çevresini savaş tazminatı olarak Türkiye'ye vermiştir. Bu, Yunanistan'ın savaşın sorumluluğunu üstlendiğini gösterir.
• ⚠️ Dikkat: Lozan, tam bağımsızlık yolunda atılmış en büyük adımdır. Kapitülasyonların kaldırılması hem ekonomik hem de siyasi bağımsızlık için hayati öneme sahiptir.

💖 Milli Mücadele'nin Ruh ve Karakteri

• Halkın Topyekûn Katılımı ve Vatanseverlik: Milli Mücadele, sadece ordunun değil, tüm milletin katılımıyla kazanılmıştır. Denizli Müftüsü Ahmet Hulusi Efendi'nin "Hiçbir müdafaa vasıtası olmayan bir Müslüman dahi yerden üç taş alarak düşmana atmaya mecburdur." fetvası, halkın işgallere karşı kayıtsız kalmamasını ve topyekûn mücadele etmesini vurgulamıştır. 🕌
• Vatanseverlik, hürriyet ve bağımsızlık duyguları, mücadeleyi ayakta tutan temel güç olmuştur. İzmir'in işgaline karşı Yüzbaşı Şerafettin Bey gibi kahramanların bağımsızlık ruhuyla hareket etmesi, bu vatanseverliğin en somut örneklerindendir.
• Kadınlarımızın Rolü: Milli Mücadele'de kadınlar cephede ve cephe gerisinde aktif rol oynamışlardır. 👩‍👧‍👦
• Nezahat Onbaşı gibi kahramanlar, henüz çocuk yaşta babalarıyla birlikte cephelerde savaşmış, rütbe ve madalya alarak mücadelenin sembol isimlerinden olmuşlardır. Nezahat Onbaşı, İstiklal Madalyası alan ilk kişilerden biridir. Bu, kadınların mücadeleye ne denli büyük bir adanmışlıkla katıldığını gösterir.
• Askeri ve Siyasi Liderlik: Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliği, stratejik dehası ve milletine olan güveni, zaferin kazanılmasında belirleyici olmuştur.
• İsmet İnönü gibi komutanların askeri başarıları, ordunun gücünü ve disiplinini ortaya koymuştur.