🎓 Milli Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm Ünite Değerlendirme Test 1 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, Kurtuluş Savaşı'nın son dönemlerindeki askeri ve diplomatik başarıları, yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecindeki kritik antlaşmaları ve bu dönemin temel değerlerini kapsamaktadır. Özellikle cephelerdeki mücadeleler, uluslararası antlaşmaların önemi, Misakımillî'den verilen tavizler ve bağımsızlık ruhunun yansımaları üzerinde durulmuştur. Sınavda başarılı olmak için bu konulara hakim olmanız büyük önem taşımaktadır. 🚀

⚔️ Kurtuluş Savaşı'nın Cepheleri ve Önemli Antlaşmalar

• Doğu Cephesi ve Gümrü Antlaşması:
  • Komutanlığını Kâzım Karabekir Paşa'nın yaptığı Doğu Cephesi, Ermenistan'a karşı kazanılan zaferle kapanmıştır.
  • 2-3 Aralık 1920'de Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi ve askeri başarısıdır.
  • Bu antlaşma ile Ermenistan, Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul etmiş ve TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuştur.
  • Doğu Cephesi'ndeki başarılar, bölgedeki askeri gücün Batı Cephesi'ne kaydırılmasını sağlamıştır. 🚚
  • 💡 İpucu: Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası arenada attığı ilk önemli adımdır.
• Güney Cephesi ve Ankara Antlaşması:
  • Güney Cephesi'nde Fransız işgaline karşı Kuva-yi Milliye ve ardından düzenli ordu mücadele etmiştir.
  • Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Fransa, TBMM Hükümeti ile 20 Ekim 1921'de Ankara Antlaşması'nı imzalamıştır.
  • Fransa, Hatay hariç işgal ettiği bölgelerden çekilmiş ve TBMM Hükümeti'ni resmen tanımıştır.
  • Bu antlaşma, İtilaf Devletleri arasındaki birliğin bozulduğunun önemli bir göstergesidir.
  • Güney Cephesi'ndeki askerler Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.
  • ⚠️ Dikkat: Ankara Antlaşması ile Misakımillî sınırlarından (Hatay'ın Suriye'ye bırakılması) ilk taviz verilmiştir.
• Batı Cephesi: Sakarya ve Başkomutanlık Meydan Muharebeleri:
  • Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921):
    • Türk ordusunun II. Viyana Kuşatması'ndan sonra başlayan geri çekilişini durduran son savunma savaşıdır.
    • Çok sayıda subayın şehit düşmesi nedeniyle "Subay Muharebesi" olarak da bilinir. 🎖️
    • Mustafa Kemal Paşa'ya bu zaferin ardından Mareşallik rütbesi ve Gazilik unvanı verilmiştir.
    • Mustafa Kemal'in "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emriyle topyekûn savunma yapılmıştır. Ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, düşmanı yorgun düşürme ve ikmal hatlarını uzatma stratejisinin bir parçasıydı.
    • Bu zafer, Türk ordusunun taarruz gücüne ulaşması için zemin hazırlamıştır.
  • Başkomutanlık Meydan Muharebesi (Büyük Taarruz) (26-30 Ağustos 1922):
    • Kurtuluş Savaşı'nın son ve kesin askeri zaferidir. Türk ordusu, savunmadan taarruza geçerek düşmanı Anadolu'dan tamamen atmıştır.
    • Mustafa Kemal'in zafere olan inancı tamdı ve savaş gizlice, titizlikle planlanmıştır. 🇹🇷

🇹🇷 Milli Mücadele'nin Genel Özellikleri ve Değerleri

• Mücadelenin Zorlukları ve Karakteri:
  • Milli Mücadele, ekonomik yokluklar, göçmen sorunları ve askeri yetersizliklere rağmen büyük bir azim ve inançla kazanılmış bir varoluş destanıdır.
  • Bu mücadele, sadece askeri bir zafer değil, aynı zamanda bir milletin yeniden doğuş hikayesidir.
• Türk Kadınının Rolü:
  • Türk kadını, cephe gerisinde mühimmat taşıma, üretim yapma, yaralılara bakma gibi hayati görevler üstlenerek bağımsızlık mücadelesine büyük katkı sağlamıştır. 👩‍🌾
  • Vatanseverlik, sorumluluk bilinci ve fedakârlık, Türk kadınının bu dönemdeki en belirgin özellikleridir.
• Eğitime Verilen Önem:
  • Mustafa Kemal, "Cahillikle, ilkellikle savaş, düşmanla savaştan daha az önemli değildir." sözleriyle eğitimin önemine dikkat çekmiştir.
  • Bu ifade, yeni kurulacak devletin sadece askeri değil, aynı zamanda kültürel ve sosyal alanda da ilerlemeyi hedeflediğini gösterir. 📚

🤝 Bağımsızlığa Giden Yol: Mudanya ve Lozan Antlaşmaları

• Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922):
  • Türk-Yunan Savaşı'nı sona erdiren önemli bir diplomatik başarıdır.
  • İstanbul ve Boğazlar, barış antlaşması imzalanıncaya kadar İtilaf Devletleri'nin denetiminde kalsa da, idaresi TBMM Hükümeti'ne bırakılmıştır.
  • ⚠️ Dikkat: Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir. Çünkü başkent İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM'ye devredilmiştir.
• Lozan Barış Konferansı ve Antlaşması (24 Temmuz 1923):
  • Yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve Sevr Antlaşması'nı tamamen ortadan kaldıran nihai barış antlaşmasıdır.
  • Konferansta Kapitülasyonlar, Ermeni meselesi, dış borçlar, sınırlar, azınlıklar ve Boğazlar gibi konular görüşülmüştür.
  • Mustafa Kemal, özellikle kapitülasyonlar ve Ermeni meselesinde kesinlikle taviz verilmemesi talimatını vermiştir.
  • Sevr Antlaşması ile Karşılaştırma:
    • Sevr: Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar İdaresi) genişletilerek Osmanlı'nın tüm gelirleri üzerinde İtilaf Devletleri'ne denetim hakkı tanımış, bu da ekonomik ve siyasi bağımsızlığımıza aykırıydı.
    • Lozan: Duyun-u Umumiye kaldırılmıştır. Osmanlı borçları, Osmanlı'dan ayrılan devletler arasında paylaştırılmış ve Türkiye'ye düşen kısım ödenmeyi kabul etmiştir. Bu durum, tam bağımsızlık anlayışımızı güçlendirmiş ve iç işlerimize karışılmasının önüne geçmiştir. 💸
  • Misakımillî'den Tavizler: Hatay ve Musul, Misakımillî sınırları dışında kalmıştır. Bu durum, Lozan'ın tam bir zafer olmasına rağmen bazı ödünler verildiğini gösterir.

💡 Kritik Noktalar ve İpuçları

• ⚠️ **Dikkat:** Antlaşmaların hangi devletlerle imzalandığını ve temel sonuçlarını karıştırmayın (Gümrü-Ermenistan, Ankara-Fransa, Mudanya-İtilaf Devletleri, Lozan-İtilaf Devletleri).
• 💡 **İpucu:** "Misakımillî'den taviz" ifadesi genellikle Hatay (Ankara Antlaşması) ve Musul (Lozan Antlaşması) ile ilişkilidir. Harita sorularında bu bölgelerin günümüz Türkiye sınırları dışında olup olmadığına dikkat edin. Harita okuma becerilerinizi geliştirin! 🗺️
• ⚠️ **Dikkat:** Osmanlı Devleti'nin hukuken sona ermesi Mudanya Ateşkes Antlaşması ile gerçekleşirken, resmen sona ermesi Saltanatın kaldırılmasıyla olmuştur. Bu ayrımı iyi öğrenin.
• 💡 **İpucu:** Kurtuluş Savaşı'ndaki "savunma" ve "taarruz" savaşlarını ayırt edin. Sakarya Meydan Muharebesi son savunma, Büyük Taarruz ise ilk ve son taarruz savaşıdır.
• 💡 **İpucu:** Bağımsızlık ve egemenlik kavramları, özellikle kapitülasyonların kaldırılması ve Duyun-u Umumiye'nin sona ermesi gibi ekonomik konularla yakından ilişkilidir. Bir devletin kendi ekonomik kararlarını alabilmesi, tam bağımsızlığının göstergesidir. Kendi kararlarını kendi veren bir kişi gibi düşünün, bu tam bağımsızlıktır.
• ⚠️ **Dikkat:** Metin tabanlı sorularda, sadece verilen bilgilerden yola çıkarak çıkarım yapmaya özen gösterin. Kendi bilginizi eklemek yerine, metnin size sunduğu argümanları değerlendirin. Metnin dışına çıkmayın!