Sorunun Çözümü
Verilen soru, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın hangi maddesinin, İtilaf Devletleri'nin I. Dünya Savaşı sırasında kendi aralarında yaptıkları gizli paylaşım antlaşmalarının uygulanmasına zemin hazırladığını sormaktadır.
- Gizli Paylaşım Antlaşmaları: İtilaf Devletleri, savaş sırasında Osmanlı topraklarını kendi aralarında paylaşmak için gizli antlaşmalar (Sykes-Picot, St. Jean de Maurienne vb.) yapmışlardı.
- Mondros Ateşkes Antlaşması: Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin fiilen sona ermesinin başlangıcı kabul edilir ve İtilaf Devletleri'ne Osmanlı toprakları üzerinde geniş yetkiler tanır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Boğazlar İtilaf Devletleri'ne teslim edilecek. Bu madde, stratejik bir bölge olan Boğazlar üzerinde İtilaf kontrolünü sağlasa da, genel bir işgal ve paylaşım zemini oluşturmaktan ziyade belirli bir bölgeyi kapsar.
- B) İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıktığında herhangi stratejik bir bölgeyi işgal edebilecek. Bu madde, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesidir. Bu madde, İtilaf Devletleri'ne güvenliklerini bahane ederek istedikleri herhangi bir Osmanlı toprağını işgal etme hakkı tanımıştır. Bu madde, gizli antlaşmalarla belirlenen paylaşım planlarını hayata geçirmek için yasal bir dayanak sağlamış, işgallere açık kapı bırakmıştır. Bu madde, Osmanlı topraklarının fiilen işgal edilmesinin ve paylaşılmasının önünü açan en kritik maddedir.
- C) Osmanlı Devleti, İtilaf Devletleri'nin esirlerini serbest bırakacak. Bu madde, savaş esirleriyle ilgili olup, toprak paylaşımıyla doğrudan bir ilgisi yoktur.
- D) Hükûmet haberleşmeleri dışındaki bütün haberleşme istasyonları İtilaf Devletleri'nin kontrolünde olacak. Bu madde, Osmanlı Devleti'nin iletişimini kontrol altına almayı amaçlar ve direnişi engellemeye yöneliktir, ancak doğrudan toprak işgali ve paylaşımına zemin hazırlamaz.
Dolayısıyla, İtilaf Devletleri'ne istedikleri zaman, istedikleri yeri işgal etme yetkisi veren 7. madde, gizli paylaşım antlaşmalarının uygulanması için en uygun zemini hazırlamıştır.
Cevap B seçeneğidir.