Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar 🇹🇷

Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Bugün, tarihimizin en kritik dönemlerinden birine, vatanımızın bağımsızlık mücadelesine ve bu yolda atılan cesur adımlara yakından bakacağız. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu zor durumdan, yepyeni bir devletin doğuşuna uzanan bu destansı yolculuk, hepimiz için ilham verici bir ders niteliğindedir. Hazırsanız, milli uyanışın kapılarını aralayalım! 🚀

Birinci Dünya Savaşı Sonrası Osmanlı Devleti ve Mondros Ateşkes Antlaşması 😔

Birinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı Devleti, oldukça ağır şartlar içeren Mondros Ateşkes Antlaşması'nı (30 Ekim 1918) imzalamak zorunda kaldı. Bu antlaşma, aslında bir teslimiyet belgesiydi ve vatanımızın işgaline zemin hazırladı.

• Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı ordusu terhis edildi, silahları ve cephaneleri itilaf devletlerine teslim edildi. 🛡️❌
• Ülkenin stratejik noktaları, demiryolları, telgraf hatları gibi önemli altyapılar itilaf devletlerinin kontrolüne geçti.
• Antlaşmanın en tehlikeli maddeleri 7. ve 24. maddelerdi. 7. madde, itilaf devletlerine güvenliklerini tehdit eden herhangi bir durumda istedikleri stratejik noktayı işgal etme hakkı veriyordu. 24. madde ise Doğu Anadolu'da karışıklık çıkarsa, bu bölgelerin işgal edilebileceğini belirtiyordu ki bu, Ermeni devleti kurma hayallerine zemin hazırlıyordu.
• Antlaşma sonrası Anadolu'nun dört bir yanı işgallerle sarsıldı. İngilizler, Fransızlar, İtalyanlar ve Yunanlılar, vatan topraklarını kendi aralarında paylaşmaya başladı. 🌍➡️ تقسيم

Düşünsenize, evinizin kapısı çalınıyor ve size "Burada artık ben söz sahibiyim!" deniyor. İşte Mondros sonrası Anadolu'nun durumu buydu. Ancak Türk milleti bu duruma sessiz kalmayacaktı! 😠

Milli Mücadele'nin Başlangıcı: Kuvâ-yi Milliye ve İlk Direnişler 💪

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ağır şartları ve başlayan işgaller karşısında, Osmanlı Hükümeti'nin çaresiz kalması ve işgallere karşı etkili bir direniş gösterememesi üzerine, Türk milleti kendi kaderini tayin etmek için harekete geçti.

• İşgaller karşısında halk, bölgesel direniş örgütleri kurmaya başladı. İşte bu örgütlere Kuvâ-yi Milliye (Milli Kuvvetler) adı verildi. 🏹
• Kuvâ-yi Milliye, düzenli bir ordu değildi. Halktan oluşan, gönüllü, vatansever ve yerel direniş güçleriydi.
• Kuvâ-yi Milliye'nin Özellikleri:
  • Vatanseverlik duygusuyla hareket ettiler. ❤️
  • Bölgesel nitelikliydiler, yani her bölge kendi işgalcisine karşı mücadele ediyordu.
  • Düzensiz birliklerdi, askeri eğitimleri ve disiplinleri yeterli değildi.
  • İşgalcileri yavaşlattılar, halkın direniş ruhunu canlı tuttular ve düzenli ordunun kurulmasına zaman kazandırdılar.
• Ancak, Kuvâ-yi Milliye'nin disiplinsiz yapısı, ihtiyaçlarını halktan zorla karşılaması ve büyük işgalci ordulara karşı yeterli gelememesi, düzenli bir orduya geçişin kaçınılmaz olduğunu gösterdi. Tıpkı bir mahalle maçında herkesin kendi kurallarına göre oynaması gibi, büyük bir turnuva için disiplinli bir takıma ihtiyaç vardı. ⚽️➡️🏆

Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı ve Milli Mücadele'nin Teşkilatlanması 🧭

Milli Mücadele'nin lideri Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak bağımsızlık meşalesini yaktı. Bu tarih, milli uyanışın ve bağımsızlık yolunda atılan adımların başlangıcı kabul edilir. 🌟

• Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): Milli Mücadele'nin yol haritası çizildi. En önemli maddeleri şunlardı:
  • "Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir." 🚨
  • "İstanbul Hükümeti, üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş göstermektedir." 😥
  • "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." Bu madde, ilk kez milli egemenlik ilkesinden bahsedildiğini gösterir! 🗣️
  • Her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurul oluşturulması ve Sivas'ta ulusal bir kongre toplanması kararlaştırıldı.
• Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Bölgesel nitelikte toplanmasına rağmen, aldığı kararlar açısından ulusal bir kongreydi.
  • "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." 🇹🇷
  • "Kuvâ-yi Milliye'yi etkin, milli iradeyi hâkim kılmak esastır." Bu da milli egemenliğe vurgudur.
  • "Manda ve himaye kabul edilemez." Yani, başka bir devletin koruyuculuğu altına girme fikri kesinlikle reddedildi. 🙅‍♀️
  • Geçici bir hükümet kurulması gerektiği belirtildi.
• Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Bütün yurdu temsil eden delegelerin katılımıyla toplanan ulusal bir kongreydi.
  • Erzurum Kongresi kararları genişletilerek ulusal düzeyde onaylandı.
  • Anadolu'daki tüm direniş cemiyetleri "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirildi. Bu, milli birlik ve beraberliğin en güzel örneğidir. 🤝
  • Manda ve himaye fikri kesin olarak reddedildi. Bir daha hiç gündeme gelmeyecek şekilde kapandı bu defter!
  • Temsil Heyeti, tüm yurdu temsil eder hale geldi.
• Misak-ı Millî (Milli Ant): Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen ve milli mücadelenin hedeflerini belirleyen önemli bir belgeydi.
  • "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." 🗺️
  • "Tam bağımsızlık sağlanmalıdır." Bu, ekonomik, siyasi, hukuki ve mali her alanda bağımsızlık demekti. Kapitülasyonların kaldırılması da bu kapsamdaydı.
  • Azınlıklara, komşu ülkelerdeki Müslümanlara tanınan haklar kadar hak tanınacağı belirtildi.
  • Boğazların dünya ticaretine açılması, ancak İstanbul ve Marmara'nın güvenliğinin sağlanması şartıyla kabul edildi.

Misak-ı Millî, Türk milletinin bağımsızlık ve toprak bütünlüğü konusundaki kırmızı çizgilerini dünyaya ilan etti. Bu, "Benim sınırım burası ve ben tam bağımsız yaşayacağım!" demenin en resmi yoluydu. 🚩

Büyük Millet Meclisi'nin Açılması ve İlk Adımları 🏛️

İstanbul'un işgal edilmesi ve Osmanlı Mebusan Meclisi'nin dağıtılması üzerine, Mustafa Kemal Paşa Ankara'da olağanüstü yetkilere sahip yeni bir meclis topladı.

• 23 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi (BMM) açıldı. Bu, Türk milletinin kendi kaderini kendi ellerine aldığı, egemenliğin millete ait olduğunu gösteren tarihi bir adımdı. 🥳
• BMM'nin İlk Dönem Özellikleri ve Aldığı Kararlar:
  • Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. 👑
  • Yasama, yürütme ve yargı yetkileri (kuvvetler birliği ilkesi) BMM'de toplandı. Bu, hızlı karar alıp uygulayabilmek içindi, çünkü savaş zamanıydı.
  • Meclis hükümeti sistemi benimsendi (başkanlık sistemi değil).
  • BMM, ülkenin içinde bulunduğu zor şartlar nedeniyle hızlı ve etkili kararlar almak zorundaydı. Bu doğrultuda önemli yasalar çıkardı:
  • Hıyanet-i Vataniye Kanunu (29 Nisan 1920): BMM'nin otoritesini ve ülkenin birliğini korumak amacıyla çıkarıldı. Meclise karşı çıkan, bozgunculuk yapanlar vatan haini sayıldı ve cezalandırıldı. Bu yasa, yeni kurulan devletin iç güvenliğini sağlamak için hayati öneme sahipti. Tıpkı bir geminin fırtınalı denizde rotasını kaybetmemesi için kaptanın aldığı sert önlemler gibiydi. 🚢💨
  • İstiklal Mahkemeleri kuruldu. Bu mahkemeler, Hıyanet-i Vataniye Kanunu'na göre suç işleyenleri yargılamak için görevlendirildi.
  • İç Ayaklanmaların Bastırılması: BMM'ye karşı çıkan, İstanbul Hükümeti ve itilaf devletleri tarafından desteklenen birçok ayaklanma çıktı. BMM, çıkardığı kanunlar ve kurduğu düzenli ordu ile bu ayaklanmaları bastırarak otoritesini güçlendirdi.
  • Düzenli Orduya Geçiş: Kuvâ-yi Milliye'nin yetersiz kalması üzerine, BMM düzenli orduyu kurma kararı aldı. Bu, büyük ve organize düşman ordularına karşı zafer kazanmanın tek yoluydu.

Sevr Barış Antlaşması ve Reddi 📜❌

Birinci Dünya Savaşı'nı bitiren antlaşmalar arasında en ağırı ve haksızı olan Sevr Barış Antlaşması (10 Ağustos 1920), Osmanlı Devleti ile itilaf devletleri arasında imzalandı.

• Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'ni fiilen yok sayan, Türk milletini küçük bir Anadolu toprak parçasına hapseden ve bağımsızlığını tamamen ortadan kaldıran bir antlaşmaydı. 💔
• Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan, Güneydoğu'da ise özerk bir Kürt devleti kurulması öngörülüyordu.
• Boğazlar uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılıyordu.
• Osmanlı ordusu çok küçük bir kuvvetle sınırlandırılıyor, maliyesi itilaf devletlerinin kontrolüne geçiyordu.
• Osmanlı Hükümeti bu antlaşmayı imzalamış olsa da, Türk milleti ve Büyük Millet Meclisi bu antlaşmayı tanımadı ve kesinlikle reddetti. Neden mi? Çünkü bu antlaşma, milli bağımsızlık ve toprak bütünlüğü ilkelerine tamamen aykırıydı! 🇹🇷💪
• Sevr Antlaşması, hukuken hiçbir zaman yürürlüğe girmedi, çünkü BMM tarafından onaylanmadı ve Türk milleti bağımsızlık mücadelesini sürdürerek bu antlaşmayı yırtıp attı.

Kurtuluş Savaşı Cepheleri (Genel Bakış) ⚔️

Büyük Millet Meclisi, Sevr Antlaşması'nı reddederek tam bağımsızlık için askeri mücadeleye devam etti. Bu mücadele üç ana cephede yürütüldü:

• Doğu Cephesi: Kazım Karabekir Paşa komutasındaki düzenli ordumuz, Ermenilere karşı büyük bir zafer kazandı ve Gümrü Antlaşması ile bu cephe kapandı. Bu, BMM'nin uluslararası alandaki ilk askeri ve siyasi başarısıydı. 🥳
• Güney Cephesi: Fransız ve Ermenilere karşı Kuvâ-yi Milliye ruhuyla, yerel halkın direnişiyle mücadele edildi. Antep, Maraş ve Urfa gibi şehirlerimiz destansı savunmalarla "Gazi", "Kahraman", "Şanlı" unvanlarını aldı. Bu cephe, Ankara Antlaşması ile kapandı. 🛡️
• Batı Cephesi: Yunan işgaline karşı en çetin ve en uzun süren mücadele Batı Cephesi'nde verildi. Düzenli ordumuz burada kuruldu ve İsmet İnönü komutasında önemli zaferler kazandı. I. İnönü, II. İnönü, Kütahya-Eskişehir (tek yenilgi), Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz gibi destansı savaşlar bu cephede yaşandı. Bu cephedeki zaferler, Kurtuluş Savaşı'nın seyrini değiştirdi ve bağımsızlığa giden yolu açtı. 🌟

Özet ve Önemli Noktalar 🎯

Sevgili öğrenciler, "Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar" ünitesinde öğrendiklerimizi kısaca özetleyelim:

• Mondros Ateşkes Antlaşması, işgallerin başlangıcı oldu.
• Türk milleti, işgallere karşı önce Kuvâ-yi Milliye ile direndi, ardından Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğinde örgütlenmeye başladı.
• Amasya Genelgesi ile milli egemenlik fikri ilk kez dile getirildi.
• Erzurum ve Sivas Kongreleri ile milli birlik sağlandı ve manda-himaye kesin olarak reddedildi.
• Misak-ı Millî, milli bağımsızlık ve sınırlarımızın ilanıydı.
• 23 Nisan 1920'de açılan Büyük Millet Meclisi, egemenliğin millete ait olduğunu ilan etti ve yeni Türk devletinin temellerini attı.
• BMM, Hıyanet-i Vataniye Kanunu gibi yasalarla otoritesini sağladı ve iç ayaklanmaları bastırdı.
• Sevr Antlaşması, Türk milletinin bağımsızlık idealine tamamen aykırı olduğu için reddedildi ve uygulanmadı.
• Kurtuluş Savaşı, Doğu, Güney ve Batı cephelerinde verilen mücadelelerle zaferle sonuçlandı.

Unutmayın, bu dönemde atılan her adım, Türk milletinin bağımsızlık aşkının, vatan sevgisinin ve azminin bir göstergesidir. Bu ders notu, bu önemli dönemi anlamanız için bir rehber olsun. Başarılar dilerim! 📚✨