🎓 8. Sınıf Lgs Misaki Milli'nin Kabulü ve Büyük Millet Meclisinin Açılışı Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, LGS'de karşınıza çıkabilecek önemli konular olan Misakımillî'nin Kabulü, Son Osmanlı Mebusan Meclisi, İstanbul'un İşgali, Ankara'nın Milli Mücadele Merkezi Oluşu ve Büyük Millet Meclisi'nin Açılışı ile ilgili temel bilgileri ve kritik noktaları kapsamaktadır. Bu konuları iyi anladığınızda, Milli Mücadele döneminin bu önemli aşamalarını daha kolay kavrayacak ve soruları daha doğru yanıtlayabileceksiniz. Hadi başlayalım! 🚀

1. Misakımillî (Milli Yemin) 🇹🇷

• Tanımı ve Önemi: Misakımillî, Milli Mücadele'nin siyasi manifestosu ve Türk vatanının sınırlarını çizen, tam bağımsızlık ülküsünü ilan eden bir belgedir. Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından 28 Ocak 1920'de kabul edilmiştir.
• Temel Hedefleri: Misakımillî'nin öncelikli hedefi tam bağımsızlığı sağlamaktır. Ayrıca vatanın bölünmez bütünlüğünü korumak, ekonomik bağımsızlığı temin etmek (kapitülasyonların kaldırılması) ve uluslararası eşitliği sağlamak da hedefleri arasındadır.
• Başlıca Maddeleri ve Anlamları:
• Türk ve Müslüman halkın çoğunlukta olduğu yerler (Mondros Ateşkesi imzalandığında işgal edilmemiş bölgeler) ayrılmaz bir bütündür. Bu madde vatanın bütünlüğünü ve milli sınırları vurgular.
• Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selase) ile Batı Trakya'nın geleceği, halk oylaması (plebisit) ile belirlenmelidir. Bu, halkın iradesine saygı duyulduğunu gösterir.
• Azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanların hakları kadar tanınacak ve sağlanacaktır. Bu, uluslararası eşitlik ilkesini ve mütekabiliyet (karşılıklılık) esasını yansıtır.
• Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen her türlü sınırlama (kapitülasyonlar) kaldırılmalıdır. Bu madde ekonomik bağımsızlığı hedefler.
• İstanbul'un güvenliği sağlandığı takdirde Boğazlar'ın dünya ticaretine açılması kabul edilebilir.
• ⚠️ Dikkat: Misakımillî, Milli Mücadele'nin siyasi hedeflerini ortaya koyan son derece önemli bir belgedir. Bu kararlar, Sevr Antlaşması'nı asla kabul etmeyeceğimizin de bir göstergesidir.
• 💡 İpucu: Misakımillî'nin her maddesini ve hangi anlama geldiğini iyi öğrenin. Özellikle tam bağımsızlık, vatan bütünlüğü, uluslararası eşitlik ve ekonomik bağımsızlık kavramlarını maddelerle ilişkilendirin.

2. Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve İstanbul'un İşgali 🏛️

• Amasya Görüşmeleri'nde alınan karar gereği, Milli Mücadele'nin geleceği için Mebusan Meclisi'nin toplanması kararlaştırılmıştı. Mustafa Kemal, bu meclisin İstanbul dışında, Anadolu'da toplanması gerektiğini ileri görüşlülüğü sayesinde savunmuştu.
• Ancak Osmanlı Hükümeti'nin ısrarı ve İtilaf Devletleri'nin baskısıyla meclis İstanbul'da toplandı.
• İstanbul'da toplanan Mebusan Meclisi, Anadolu'daki Milli Mücadele ruhuna uygun olarak 28 Ocak 1920'de Misakımillî Kararları'nı kabul etti. Bu kararlar, İtilaf Devletleri'ni çok kızdırdı.
• Misakımillî'nin kabul edilmesi üzerine İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etti ve Mebusan Meclisi'ni dağıttı. Bazı milletvekilleri tutuklanarak Malta'ya sürgün edildi.
• İstanbul'un işgali, Milli Mücadele'ye katılımı artırmış, halkın direniş ruhunu güçlendirmiştir. Mustafa Kemal'in "Mebusan Meclisi İstanbul'da toplanmamalı" demesindeki haklılığı ortaya çıkmıştır.
• 💡 İpucu: İstanbul'un işgali, Milli Mücadele'nin yeni bir aşamaya geçmesine neden olmuş ve Ankara'da yeni bir meclisin açılması zorunluluğunu doğurmuştur. Kronolojik sıralamayı unutmayın: Mebusan Meclisi'nin toplanması → Misakımillî'nin kabulü → İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisi'nin dağıtılması.

3. Ankara'nın Milli Mücadele Merkezi Olması 📍

• Mustafa Kemal ve Temsil Heyeti, Sivas Kongresi'nden sonra 27 Aralık 1919'da Ankara'ya geldi ve Ankara'yı Milli Mücadele'nin merkezi olarak seçti.
• Tercih Edilmesinde Etkili Olan Nedenler:
• Coğrafi Konum: Anadolu'nun ortasında yer alması, güvenli bir konumda bulunması.
• Ulaşım: Demir yolu ve telgraf hatlarının bulunması, hem cephelere hem de diğer şehirlere ulaşımı ve iletişimi kolaylaştırması.
• Haberleşme: Telgraf hatları sayesinde ülkenin her yeriyle kolayca iletişim kurulabilmesi.
• Batı Cephesi'ne Yakınlık: Yunan işgalinin yoğunlaştığı Batı Cephesi'ne yakın olması, cephedeki gelişmeleri daha yakından takip etme imkanı sağlaması.
• Halkın Desteği: Ankara halkının Milli Mücadele'ye olan inancı ve desteği.
• ⚠️ Dikkat: Ankara'nın tercih edilmesinde ekonomik bir avantajdan bahsedilmez. Genellikle coğrafi, stratejik, ulaşım ve iletişim avantajları ön plandadır.

4. Büyük Millet Meclisi'nin (BMM) Açılışı ve Özellikleri 🇹🇷

• Açılış Süreci: İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisi'nin dağıtılması üzerine Mustafa Kemal, 19 Mart 1920'de yayımladığı genelge ile yeni bir meclis için seçimlerin yapılmasını istedi. Bu seçimlerin amacı, Milli Mücadele'yi Türk halkına mal etmek ve milli iradeyi yönetime yansıtmaktı.
• Açılış Tarihi: 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da Büyük Millet Meclisi açıldı. Bu tarih, Türk milletinin tarihinde yeni bir dönemin başlangıcıdır.
• BMM'nin Temel Özellikleri:
• Milli Egemenlik: Milletvekillerinin seçimle belirlenmesi sayesinde milli irade yönetime hakim olmuştur. "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesi benimsenmiştir.
• Kurucu Meclis: Yeni bir devletin temellerini atmış, anayasa hazırlamış ve yeni yasalar çıkarmıştır.
• Olağanüstü Yetkili Meclis: Savaş koşulları nedeniyle hızlı ve etkili kararlar alabilmek için yasama, yürütme ve yargı güçlerini kendi bünyesinde toplamıştır (güçler birliği ilkesi). Bu durum, demokratik bir özellikten çok, savaş şartlarının bir gereğidir.
• Demokratik Yapı: Farklı düşüncelere sahip milletvekillerini bir araya getirmiş, çok sesliliği sağlamıştır.
• Savaş Meclisi: Milli Mücadele'yi başarıya ulaştırmak için kurulmuş bir meclistir.
• Padişah ve Halifeye Karşı Tutum: İlk dönemde padişah ve halife karşıtı kararlar alınmamasının temel nedeni, birlik ve beraberliği bozmamak, halkın dini duygularını istismar etmeye çalışan düşmanlara fırsat vermemekti.
• 💡 İpucu: BMM'nin açılışıyla birlikte Türk tarihinde yeni bir dönem başlamış, milli egemenliğe dayalı yeni Türk devleti kurulmuştur. BMM'nin "kurucu" ve "olağanüstü yetkili" nitelikleri çok önemlidir.

5. TBMM'ye Karşı Ayaklanmalar ve Alınan Önlemler ⚔️

• TBMM'nin açılmasından sonra Anadolu'nun çeşitli yerlerinde meclise karşı ayaklanmalar çıkmıştır. Bu ayaklanmaların temel nedenleri:
• İstanbul Hükümeti'nin ve İtilaf Devletleri'nin kışkırtmaları ve destekleri.
• Bazı Kuvâ-yi Milliye liderlerinin düzenli orduya katılmak istememesi.
• Halkın dini duygularının istismar edilmesi.
• Alınan Önlemler:
• Hıyanet-i Vataniye Kanunu: Meclise karşı çıkan isyanları bastırmak ve otoriteyi sağlamak amacıyla çıkarılmıştır (29 Nisan 1920). Bu kanunla vatan hainliği suçu işleyenler cezalandırılmıştır.
• İstiklal Mahkemeleri: Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun uygulanması için kurulmuştur. Bu mahkemeler hızlı ve yerinde kararlar alarak isyanların bastırılmasında etkili olmuştur.
• Anadolu Ajansı'nın Kurulması: Halkı doğru bilgilendirmek ve Milli Mücadele'nin haklılığını anlatmak amacıyla kurulmuştur.
• Fetva Yayınlanması: İstanbul Hükümeti'nin Şeyhülislam'a hazırlattığı fetvaya karşılık, Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi ve 153 müftü tarafından karşı fetva yayımlanmıştır.
• ⚠️ Dikkat: Bu önlemlerin tamamı TBMM'nin otoritesini güçlendirmek ve asayişi sağlamak amacıyla alınmıştır.

6. Milli Varlığı Savunan Cemiyetler (Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri) 🛡️

• Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası Anadolu'nun işgal edilmesi üzerine, halk tarafından kurulan bölgesel direniş örgütleridir.
• Ortak Özellikleri:
• Bölgesel Kurtuluş: Başlangıçta kendi bölgelerinin işgalini engellemeyi ve bölgesel kurtuluşu hedeflemişlerdir.
• Milli Bilinç ve Milliyetçilik: Türk halkında milli bilinci uyandırmaya çalışmış, milliyetçilik fikriyle hareket etmişlerdir.
• Basın-Yayın Yoluyla Mücadele: Kongreler düzenleyerek, gazete ve dergiler çıkararak işgallerin haksızlığını duyurmaya çalışmışlardır.
• Sivil Direniş: Genellikle silahlı mücadeleye doğrudan katılmamışlar, daha çok siyasi ve kültürel faaliyetlerle direnişi örgütlemişlerdir. (Kuvâ-yi Milliye ise silahlı direniş örgütleridir.)
• Sivas Kongresi'nde "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında tek çatı altında birleştirilmişlerdir.
• ⚠️ Dikkat: Milli varlığı savunan cemiyetler ile Kuvâ-yi Milliye arasındaki temel fark, cemiyetlerin daha çok siyasi ve sivil direniş odaklı olması, Kuvâ-yi Milliye'nin ise silahlı direniş yapmasıdır. Ancak her ikisi de Milli Mücadele'ye katkı sağlamıştır.