Verilen soruda, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında kurulan İngiliz Muhipleri Cemiyeti ve Wilson Prensipleri Cemiyeti'nin temel görüşleri ile Erzurum Kongresi'nin maddeleri karşılaştırılmaktadır. Bu cemiyetler, Osmanlı Devleti'nin varlığını sürdürebilmesi için sırasıyla İngiliz veya Amerikan mandası altına girilmesi gerektiğini savunmuşlardır. Yani, her iki cemiyet de tam bağımsızlıktan vazgeçerek yabancı bir devletin himayesini kabul etme eğilimindedir.
Şimdi Erzurum Kongresi'nin maddelerini inceleyelim:
- I. Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez.
Bu madde, ülkenin toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını vurgulayarak, herhangi bir yabancı gücün himayesi altına girme veya ülkenin parçalanması fikrine karşı çıkar. Bu, mandacılık fikrine bir itiraz niteliğindedir.
- II. Kuvayımilliye'yi tek kuvvet olarak tanımak ve millî iradeyi hâkim kılmak esastır.
Bu madde, ulusal egemenliği ve halkın kendi kaderini tayin etme hakkını ön plana çıkarır. Millî iradenin hâkim kılınması, yabancı bir gücün (manda veya himaye) yönetimini kabul etme fikriyle tamamen çelişir. Dolayısıyla, bu da cemiyetlerin görüşlerine bir itirazdır.
- III. Hristiyan azınlıklara siyasi hâkimiyetimizi ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez.
Bu madde, azınlık hakları üzerinden ülkenin iç işlerine müdahaleyi ve egemenliğin zedelenmesini engellemeyi amaçlar. Her ne kadar genel olarak bağımsızlık ve egemenlik ilkesini desteklese de, cemiyetlerin savunduğu "manda ve himaye" fikrine doğrudan bir itirazdan ziyade, daha çok iç politikadaki egemenlik vurgusudur.
- IV. Manda ve himaye kabul edilemez.
Bu madde, cemiyetlerin savunduğu "İngiliz güdümü" veya "Amerikan boyunduruğu" altına girme fikrine karşı doğrudan ve açık bir reddediştir. Tam bağımsızlık ilkesinin en net ifadesidir ve cemiyetlerin görüşlerine kesin bir itirazdır.
Sonuç olarak, Erzurum Kongresi'nin I, II ve IV. maddeleri, İngiliz Muhipleri Cemiyeti ve Wilson Prensipleri Cemiyeti'nin savunduğu manda ve himaye fikrine doğrudan bir itiraz niteliğindedir.
Cevap C seçeneğidir.