🎓 8. Sınıf Lgs Milli Mücadele'nin Hazırlık Dönemi Test 1 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, Milli Mücadele'nin başlangıç aşamasında yayımlanan genelgeleri (Havza, Amasya) ve toplanan kongreleri (Erzurum, Sivas) temel alarak, bu dönemin anahtar kavramlarını ve olaylarını kapsamaktadır. Özellikle milli egemenlik, tam bağımsızlık, vatan bütünlüğü, milli birlik ve beraberlik gibi ilkelerin nasıl ortaya çıktığı ve benimsendiği üzerinde durulmuştur. Ayrıca, Mustafa Kemal'in stratejileri ve Milli Mücadele'nin ilk yayın organları da ele alınmıştır.

Milli Mücadele'nin Amacı, Gerekçesi ve Yöntemi

• Gerekçe: Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir. İstanbul Hükümeti üzerine düşen görevi yapamamaktadır.
• Amaç: Vatanı kurtarmak ve milletin bağımsızlığını sağlamak.
• Yöntem: Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Bu madde, hem milli egemenliğe dayalı yeni bir devlet kurma fikrini ortaya koyar hem de mücadeleyi halkın yapacağını vurgular.

💡 İpucu: "Milletin azim ve kararı" ifadesi, doğrudan milli egemenlik ilkesiyle ilişkilidir. Halkın yönetime katılma isteğini ve kendi geleceğine sahip çıkma arzusunu gösterir.

Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919)

• Mustafa Kemal'in Samsun'dan sonra Havza'ya geçerek yayımladığı ilk genelgedir.
• Amacı: İşgallere karşı halkın tepkisini ortaya koymak, milli bilinci uyandırmak ve işgallerin haksızlığını dünyaya duyurmak.
• Önemli Kararlar:
  • İşgallere karşı mitingler düzenlenmeli ve telgraflar çekilerek protesto edilmelidir.
  • Mitinglerde Hristiyan halka zarar verilmemeli, kargaşa çıkarılmamalıdır. (İtilaf Devletleri'ne olumsuz bir koz vermemek için)
• Sonuç: Yurdun birçok yerinde mitingler düzenlenmesi, genelgenin halk üzerinde etkili olduğunu ve milli bilincin uyanmaya başladığını gösterir.

Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)

• Milli Mücadele'nin yol haritasını belirleyen en önemli belgelerden biridir. Mustafa Kemal, Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat Cebesoy gibi komutanların onayıyla yayımlanmıştır.
• Önemli Kararlar:
  • Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. (Gerekçe)
  • İstanbul Hükümeti, üzerine düşen sorumluluğu yerine getirememektedir. Bu durum, milletimizi yok saymaktadır. (Gerekçe)
  • Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. (Amaç ve Yöntem - Milli egemenlik ilkesinin ilk kez açıkça dile getirildiği yer)
  • Her türlü etki ve denetimden uzak, milli bir kurul oluşturulmalıdır. (Temsil Heyeti'nin kurulma fikri)
  • Anadolu'nun her bakımdan en güvenli yeri olan Sivas'ta ulusal bir kongre toplanacaktır.
  • Doğu illeri adına Erzurum'da bir kongre toplanacaktır.
  • Askeri ve milli örgütler kesinlikle dağıtılmamalı, komuta kademeleri bırakılmamalıdır. (Mücadeleyi sürdürme kararlılığı)
• Önemi:
  • Milli Mücadele'nin amacı, gerekçesi ve yöntemi belirlenmiştir.
  • Milli egemenlik fikri ilk kez açıkça dile getirilmiştir.
  • Bireysel olmaktan çıkıp, milli bir hareket haline gelmiştir.
  • İstanbul Hükümeti'ne karşı bir başkaldırı niteliğindedir.

⚠️ Dikkat: Amasya Genelgesi'nde "milletin azim ve kararı" ifadesiyle milli egemenlik vurgulanırken, Erzurum ve Sivas kongrelerinde bu fikir daha da somutlaşmıştır.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919)

• Başlangıçta Doğu Anadolu'daki Ermeni ve Pontus Rum faaliyetlerine karşı bölgesel amaçlarla toplanmıştır. Ancak Mustafa Kemal'in katılımıyla ulusal kararlar alınmıştır.
• Önemli Kararlar:
  • Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez. (Vatan bütünlüğü ilkesi)
  • Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı millet topyekûn direniş gösterecektir.
  • Kuvayımilliye'yi etkin, milli iradeyi egemen kılmak esastır. (Milli egemenlik ve bağımsızlık)
  • Manda ve himaye kabul edilemez. (Tam bağımsızlık ilkesi ilk kez açıkça reddedilmiştir.)
  • Milli Meclis derhal toplanmalı ve hükümet işleri meclis denetiminde olmalıdır. (Milli egemenlik vurgusu)
  • Geçici bir hükümet kurulacak, eğer İstanbul Hükümeti görevini yapmazsa bu hükümet göreve başlayacaktır.
  • Doğu Anadolu'daki cemiyetler "Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilmiştir.
  • Temsil Heyeti ilk kez oluşturulmuştur. (Bölgesel nitelikte)
• Önemi:
  • Bölgesel toplanmasına rağmen ulusal kararlar alınmıştır.
  • Tam bağımsızlık ve milli egemenlik ilkeleri vurgulanmıştır.
  • Temsil Heyeti'nin kurulmasıyla Milli Mücadele'nin yürütme organının temelleri atılmıştır.

⚠️ Dikkat: Erzurum Kongresi'nde alınan "Milli iradeyi hakim kılmak esastır" ve "Milli irade padişah ve halifeyi kurtaracaktır" gibi çelişkili görünen kararlar, o dönemde padişah ve hilafet yanlılarının tepkisini çekmemek ve milli birliği sağlamak amacıyla alınmıştır.

Sivas Kongresi (4 - 11 Eylül 1919)

• Amasya Genelgesi'nde toplanması kararlaştırılan, tüm yurdu kapsayan ulusal bir kongredir. İstanbul Hükümeti kongreyi engellemeye çalışmıştır.
• Önemli Kararlar:
  • Erzurum Kongresi kararları genişletilerek ulusal hale getirilmiştir.
  • Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez.
  • Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir. (Tam bağımsızlık ilkesi tavizsiz benimsenmiştir.)
  • Tüm milli cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilmiştir. (Milli birliğin sağlanması)
  • Temsil Heyeti'nin yetkileri tüm yurdu kapsayacak şekilde genişletilmiştir. (Milli Mücadele'nin yürütme organı haline gelmiştir.)
  • İrade-i Milliye gazetesi çıkarılarak halkın doğru bilgilendirilmesi ve kamuoyu oluşturulması sağlanmıştır.
• Önemi:
  • Milli Mücadele'nin tek bir merkezden yönetilmesi sağlanmıştır.
  • Manda ve himaye fikri kesin olarak reddedilerek tam bağımsızlık vurgulanmıştır.
  • Temsil Heyeti, İstanbul Hükümeti'ne karşı bir güç haline gelmiştir.
  • Halkın bilinçlenmesi ve kamuoyu oluşturulması için adımlar atılmıştır.

💡 İpucu: Sivas Kongresi'nin ulusal niteliği, tüm yurdu temsil eden delegelerin katılması ve tüm yurdu ilgilendiren kararlar almasından gelir. Erzurum Kongresi ise bölgesel toplanmasına rağmen ulusal kararlar almıştır.

Milli Mücadele Dönemi'nde Basın-Yayın Faaliyetleri

• Milli Mücadele'nin haklılığını halka duyurmak, yanlış bilgileri düzeltmek ve kamuoyu oluşturmak amacıyla önemli basın-yayın organları kurulmuştur.
• Örnekler:
  • İrade-i Milliye Gazetesi: Sivas Kongresi sırasında çıkarılan, Milli Mücadele'nin ilk yayın organıdır.
  • Hakimiyet-i Milliye Gazetesi: Mustafa Kemal Ankara'ya geçtikten sonra çıkarılan ve Milli Mücadele'nin resmi yayın organı olan gazetedir.
  • Anadolu Ajansı: Milli Mücadele döneminde doğru haber akışını sağlamak ve içte-dışta kamuoyu oluşturmak amacıyla kurulmuştur.
• Amaçları:
  • Halkı doğru bilgilendirmek.
  • İçte ve dışta kamuoyu oluşturmak.
  • Milli Mücadele aleyhindeki propagandaları etkisizleştirmek.
  • Milli birliği ve dayanışmayı güçlendirmek.

Mustafa Kemal'in Stratejisi ve Liderlik Özellikleri

• Mustafa Kemal, Milli Mücadele'ye başlarken öncelikle halkı bilinçlendirmeyi ve milli birliği sağlamayı hedeflemiştir. Bu nedenle ilk olarak genelgeler yayımlamış ve kongreler düzenlemiştir.
• Silahlı mücadeleye geçişi, halkın desteği ve milli birliğin sağlanmasından sonra planlamıştır.
• Bu tutum, onun ileri görüşlülüğünü, stratejik düşünme yeteneğini ve halkın desteğini kazanmaya verdiği önemi gösterir.

Kritik Noktalar ve İpuçları:

• ⚠️ Dikkat: "Milletin azim ve kararı" ifadesi gördüğünüzde doğrudan milli egemenlik ile ilişkilendirin.
• 💡 İpucu: Manda ve himayenin reddedilmesi, tam bağımsızlık ilkesinin en net göstergesidir. Erzurum'da ilk kez, Sivas'ta ise kesin olarak reddedilmiştir.
• ⚠️ Dikkat: Kongrelerin bölgesel mi (Erzurum başlangıçta) yoksa ulusal mı (Sivas) toplandığına dikkat edin, ancak alınan kararların niteliği (ulusal) daha önemlidir.
• 💡 İpucu: Milli Mücadele'nin hazırlık döneminde yapılan tüm faaliyetlerin (genelgeler, kongreler, basın-yayın) temel amacı; milli birliği sağlamak, halkı bilinçlendirmek, bağımsızlık ve egemenlik fikrini yaymaktır.
• ⚠️ Dikkat: İstanbul Hükümeti'nin Milli Mücadele'ye karşı tutumu genellikle olumsuz ve engelleyici yöndedir. Mustafa Kemal'i itibarsızlaştırma çabaları da bu kapsamdadır.
• 💡 İpucu: "Milli Meclis", "Milli irade", "Milletin kararı" gibi ifadeler milli egemenliği; "Manda ve himaye kabul edilemez", "Başka bir devletin egemenliği altında yaşanamaz" gibi ifadeler tam bağımsızlığı; "Vatan bir bütündür, bölünemez" ifadesi ise vatan bütünlüğünü vurgular.