Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri!

LGS yolculuğunuzda önemli bir dönemeç olan "Kuvayımilliye Hareketi ve Cemiyetler" konusu, Milli Mücadele'nin başlangıç aşamasını anlamanız için kritik öneme sahiptir. Bu ders notu, bu konudaki temel bilgileri pekiştirmeniz, kavramları doğru anlamanız ve sınavda karşınıza çıkabilecek soru tiplerine hazırlanmanız için özel olarak hazırlandı.

🎓 8. Sınıf Lgs Kuvayi Milliye Hareketi ve Cemiyetler Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Özet: Bu ders notu, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası Anadolu'da ortaya çıkan işgallere karşı Türk milletinin gösterdiği tepkileri, kurulan Milli (Yararlı) Cemiyetleri, Kuvayımilliye hareketini ve Milli Mücadele'ye düşman olan (Zararlı) Cemiyetleri kapsamaktadır. Konunun ana hatları, cemiyetlerin amaçları, özellikleri ve Milli Mücadele'deki rolleri üzerinde durulacaktır.

Mondros Ateşkes Antlaşması Sonrası Durum ve İşgaller

• I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı Devleti, ağır şartlar içeren Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalamak zorunda kaldı.
• Antlaşmanın özellikle 7. ve 24. maddeleri, İtilaf Devletleri'ne Anadolu'yu işgal etme fırsatı verdi.
• İşgallerin başlamasıyla birlikte Osmanlı Hükümeti'nin (İstanbul Hükümeti) bu duruma sessiz kalması veya yetersiz tepki göstermesi, halkın kendi kaderini eline almasına yol açtı.

İşgallere Karşı Tepkiler ve Direniş

Anadolu halkı, işgaller karşısında farklı tepkiler gösterdi:

• Direnişçiler: İşgalleri haksız bularak vatansever duygularla mücadeleye girişenler. Milli Cemiyetleri kurdular ve Kuvayımilliye birliklerini oluşturdular.
• Manda ve Himaye Yanlıları: Kurtuluşun büyük bir devletin (İngiltere veya ABD) himayesine girmekle mümkün olacağını düşünenler.
• Sessiz Kalanlar: İşgaller karşısında çaresizlik veya umutsuzluk içinde kalanlar.

⚠️ Dikkat: Mondros sonrası Anadolu'da işgaller konusunda halk arasında farklı fikir ayrılıkları olduğunu unutmayın. Ulusal bağımsızlık konusunda hükümetle halk aynı fikirde değildi.

Milli Cemiyetler (Yararlı Cemiyetler)

İşgallere karşı Türk halkı tarafından kurulan, vatansever ve bağımsızlık yanlısı cemiyetlerdir.

Kuruluş Amaçları ve Özellikleri:

• Vatanseverlik ve Milliyetçilik: Hürriyet ve özgürlüğün tehlikeye düştüğünü gören Türk halkı tarafından, vatan ve millet sevgisiyle kurulmuşlardır.
• Bölgesel Nitelik: Başlangıçta genellikle kendi bölgelerini düşman işgalinden kurtarmayı amaçlamışlardır. Bu durum, Milli Mücadele'nin ilk aşamasında ulusal birlik ve beraberliğin tam olarak sağlanamadığını gösterir.
• Bağımsızlık Duygusu: Manda ve himaye fikrine tamamen karşıdırlar. Tam bağımsızlığı savunurlar.
• Sorumluluk ve Fedakârlık: Milletin varlığı konusunda ciddi endişe duyan halkın sorumluluk alarak ve fedakârlık yaparak kurduğu oluşumlardır.
• Silahlı Direniş ve Propaganda: Bazıları silahlı direniş (Kuvayımilliye'ye destek) yaparken, bazıları da basın ve yayın yoluyla işgallerin haksızlığını dünyaya duyurmaya çalışmıştır (Milli Kongre Cemiyeti gibi).

Önemli Milli Cemiyetler ve Faaliyet Alanları:

• Kilikyalılar Cemiyeti: Çukurova ve çevresini Fransız ve Ermeni işgaline karşı savunmuştur.
• Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Trakya'nın Yunanistan tarafından işgalini engellemeyi amaçlamıştır.
• İzmir Müdafaa-i Hukuk-i Osmaniye Cemiyeti: İzmir ve çevresinin Yunan işgalini önlemek için mücadele etmiştir.
• Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti: Karadeniz Bölgesi'nde Pontus Rum Devleti'nin kurulmasını engellemek için çalışmıştır.
• Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Doğu Anadolu'da Ermeni devleti kurulmasını engellemeyi amaçlamıştır.
• Milli Kongre Cemiyeti: Diğer cemiyetlerden farklı olarak, bölgesel değil, ulusal kurtuluşu hedeflemiş ve basın-yayın yoluyla işgallerin haksızlığını dünyaya duyurmaya çalışmıştır.

💡 İpucu: Milli Cemiyetlerin isimlerindeki "Müdafaa-i Hukuk" (Hakları Savunma) ifadesi, onların vatansever ve bağımsızlıkçı karakterini vurgular.

Zararlı Cemiyetler

Milli Mücadele'ye ve Türk milletinin bağımsızlık hedefine düşman olan, ülkenin bütünlüğünü bozmayı veya manda-himaye altına girmeyi savunan cemiyetlerdir.

Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler:

• Amaçları: Mondros Ateşkesi'nin kendilerine tanıdığı hakları kullanarak, Anadolu'da kendi bağımsız devletlerini kurmak. Bu amaçla Türk halkını bulundukları bölgelerde azınlık durumuna düşürmeye, katliamlar yaparak göçe zorlamaya çalışmışlardır.
• Örnekler:
  • Etniki Eterya Cemiyeti: Megali İdea (Büyük Yunanistan) idealini gerçekleştirmek, Batı Anadolu ve Trakya'yı Yunanistan'a katmak.
  • Pontus Rum Cemiyeti: Karadeniz Bölgesi'nde bağımsız bir Pontus Rum Devleti kurmak.
  • Maccabi ve Alyans İsrailit Cemiyetleri: Filistin'de bağımsız bir Yahudi devleti kurmak.
  • Taşnak ve Hınçak Cemiyetleri: Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermeni devleti kurmak.

Milli Varlığa Düşman Cemiyetler (Türkler Tarafından Kurulanlar):

• Amaçları: Kurtuluşun ancak padişah ve halifenin otoritesine bağlı kalmakla veya büyük bir devletin (İngiltere/ABD) himayesine girmekle mümkün olacağına inanmışlardır. Milli Mücadele hareketini ve Kuvayımilliye'yi isyan olarak görmüşlerdir.
• Örnekler:
  • Teali İslam Cemiyeti: Kurtuluşu halifelik ve padişahlık makamının güçlendirilmesinde görmüş, şeriat kurallarının uygulanmasını savunmuştur.
  • İngiliz Muhipleri Cemiyeti: İngiliz mandasını savunmuş, kurtuluşun İngiltere'nin himayesine girmekle mümkün olacağını düşünmüştür.
  • Wilson Prensipleri Cemiyeti: Amerikan mandasını savunmuştur.
  • Hürriyet ve İtilaf Fırkası: İttihat ve Terakki karşıtı bir siyasi parti olup, Milli Mücadele'ye mesafeli durmuştur.

⚠️ Dikkat: Zararlı cemiyetleri ayırt ederken, azınlıkların kurduklarının "ayrılıkçı" ve "devlet kurma" amacı taşıdığını, Türkler tarafından kurulanların ise "manda-himaye" veya "saltanat-hilafet yanlısı" olduğunu unutmayın.

Kuvayımilliye Hareketi

İzmir'in işgalinin geçici olmayacağının anlaşılması ve Osmanlı Hükümeti'nin işgallere karşı yetersiz kalması üzerine, Türk halkının kendi imkanlarıyla oluşturduğu silahlı direniş birlikleridir.

Oluşumu ve Özellikleri:

• Halk Direnişi: Terhis edilen Osmanlı ordusu subayları, askerler ve eli silah tutan vatansever kadın-erkek tüm halkın katılımıyla oluşmuştur.
• Bağımsızlığa Düşkünlük: Temel motivasyonu, vatan topraklarını işgalden kurtarma ve tam bağımsızlığı sağlama arzusudur.
• Bölgesel Faaliyet: Başlangıçta kendi bölgelerini savunmaya yönelik faaliyet göstermişlerdir.
• Önemi:
  • İşgallere karşı ilk silahlı direnişi başlatmışlardır.
  • Düşmanın ilerleyişini yavaşlatarak, TBMM'nin düzenli orduyu kurması için zaman kazandırmışlardır.
  • Milli bilincin uyanmasında ve yayılmasında etkili olmuşlardır.
  • Türk halkının işgallere sessiz kalmadığını tüm dünyaya göstermişlerdir.

💡 İpucu: Kuvayımilliye'nin bölgesel olması, düzenli orduya geçişin nedenlerinden biridir. Disiplinsiz ve bölgesel olmaları, büyük çaplı düşman saldırılarına karşı yetersiz kalmalarına neden olmuştur.

Bu ders notu, "Kuvayımilliye Hareketi ve Cemiyetler" konusunun ana hatlarını kapsamakta ve LGS'de karşınıza çıkabilecek temel kavramları ve ayrımları vurgulamaktadır. Başarılar dilerim!