Sorunun Çözümü
Verilen Wilson İlkeleri'nin 12. maddesi iki ana bölümden oluşmaktadır:
- Birinci Bölüm: "Osmanlı Devleti'nin çoğunluğu Türk olan bölgeleri, Türk egemenliğine bırakılmalıdır." Bu kısım, Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerde Türk egemenliğinin devam etmesini öngörür.
- İkinci Bölüm: "Türk yönetiminde bulunan öteki uluslara kesin ve her türlü kuşkudan uzak bir yaşama güvenliği ve kendi gelişimlerini istedikleri gibi yürütecek kesin fırsatlar verilmelidir." Bu kısım, Osmanlı Devleti sınırları içinde yaşayan Türk olmayan uluslara (azınlıklara) kendi geleceklerini belirleme, yani özerklik veya bağımsızlık yolunu açabilecek çok geniş haklar tanınmasını talep etmektedir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Osmanlı Devleti'nin kaybettiği topraklarını geri almasını sağladığı: Metinde böyle bir ifade veya çıkarım bulunmamaktadır. Aksine, Türk olmayan uluslara haklar verilmesi toprak kayıplarına yol açabilir.
- B) Osmanlı Devleti'nin egemen devlet anlayışına aykırı olduğu: Maddenin ikinci kısmı, Osmanlı Devleti'nin kendi sınırları içindeki "öteki uluslara" kendi gelişimlerini "istedikleri gibi yürütecek" fırsatlar verilmesini şart koşmaktadır. Bu durum, merkezi otoritenin bu uluslar üzerindeki mutlak egemenliğini kısıtlar ve dışarıdan bir müdahale ile devletin iç işlerine karışılması anlamına gelir. Egemen bir devletin kendi toprakları üzerindeki tam ve bölünmez yetkisi ilkesine aykırıdır. Bu nedenle, Wilson İlkeleri'nin bu maddesi Osmanlı'nın egemen devlet anlayışına ters düşmektedir.
- C) Osmanlı Devleti'nin manda ve himaye sistemini benimsemesinde etkili olduğu: Manda ve himaye sistemi, Osmanlı topraklarının parçalanmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu madde, Osmanlı'nın kendisinin manda sistemini benimsemesiyle ilgili değil, kendi içindeki ulusların haklarıyla ilgilidir.
- D) Osmanlı Devleti'nin azınlıklara siyasi ve sosyal olarak denk haklar verdiği: Madde, bu hakların *verilmesi gerektiğini* belirtmektedir, Osmanlı Devleti'nin bu hakları *zaten verdiğini* söylememektedir. Ayrıca, "kendi gelişimlerini istedikleri gibi yürütme" ifadesi, sadece "denk haklar"dan daha öteye giderek özerklik veya bağımsızlık taleplerine zemin hazırlayabilir.
Sonuç olarak, Wilson İlkeleri'nin 12. maddesi, Osmanlı Devleti'nin kendi içindeki Türk olmayan uluslara geniş haklar tanınmasını talep ederek, devletin iç işlerine karışmakta ve egemenlik haklarını kısıtlamaktadır.
Cevap B seçeneğidir.