Sorunun Çözümü
Verilen gazete haberindeki grafiklere göre ifadeleri adım adım inceleyelim:
- A) 2022 yılında arıtılan atık suyun %53'ü gelişmiş arıtma tesisinde arıtılmıştır.
- 2022 yılı grafiğine (sağdaki) baktığımızda, mavi renkle gösterilen "Gelişmiş arıtma tesisi" oranı %53'tür.
- Bu ifade doğrudur.
- B) 2020 yılında arıtılan atık suyun %26,7'si biyolojik arıtma tesisinde arıtılmıştır.
- 2020 yılı grafiğine (soldaki) baktığımızda, mor renkle gösterilen "Biyolojik arıtma tesisi" oranı %26,7'dir.
- Bu ifade doğrudur.
- C) 2022 yılında fiziksel arıtma tesisinde arıtılan su miktarı, 2020 yılına göre değişmemiştir.
- "Fiziksel arıtma tesisi" (turuncu renk) oranı hem 2020'de hem de 2022'de %22'dir.
- Ancak, grafikler sadece arıtılan toplam su miktarının tesis tiplerine göre *yüzde dağılımını* göstermektedir. 2020 ve 2022 yıllarında arıtılan *toplam su miktarlarının* aynı olup olmadığına dair bir bilgi verilmemiştir. Eğer toplam arıtılan su miktarı değişmişse, yüzdeler aynı kalsa bile arıtılan mutlak su miktarı değişmiş olacaktır.
- Bu nedenle, bu ifadenin kesin olarak doğru olup olmadığı söylenemez (yani, elimizdeki verilerle doğrulanamaz).
- D) 2020 yılında arıtılan suyun yarısından azı gelişmiş arıtma tesisinde arıtılmıştır.
- 2020 yılı grafiğine (soldaki) baktığımızda, "Gelişmiş arıtma tesisi" (mavi renk) oranı %51'dir.
- "Yarısından azı" demek %50'den azı demektir.
- Ancak %51, %50'den az değil, %50'den fazladır.
- Bu ifade, grafikteki bilgiyle çelişmektedir ve bu nedenle yanlıştır.
Soruda "hangisi söylenemez?" denildiğinde, genellikle verilen bilgilerle çelişen veya kesinlikle yanlış olan ifade kastedilir. D seçeneğindeki ifade, grafikteki %51'lik oranla doğrudan çeliştiği için kesinlikle yanlıştır ve bu nedenle söylenemez.
Cevap D seçeneğidir.