Bir ampulün parlaklığı, üzerinden geçen akımın karesiyle (\(P = I^2 R\)) veya üzerindeki gerilimin karesiyle (\(P = V^2 / R\)) doğru orantılıdır. Ampuller özdeş olduğundan dirençleri (R) aynıdır. Dolayısıyla, K ampulünün daha parlak yanması için üzerinden geçen akımın (\(I_K\)) en büyük olması gerekir.
Devrelerdeki anahtarların durumlarına göre K ampulünden geçen akımı hesaplayalım. Pilin gerilimi \(V_{batt}\) ve her bir ampulün direnci R olsun.
- A) Seçeneği:
- K ampulü seri bağlıdır. Paralel koldaki her iki anahtar da kapalıdır.
- Paralel koldaki iki ampulün eşdeğer direnci: \(R_{par} = \frac{R \times R}{R + R} = \frac{R^2}{2R} = \frac{R}{2}\).
- Devrenin toplam eşdeğer direnci: \(R_{eq,A} = R_K + R_{par} = R + \frac{R}{2} = \frac{3R}{2}\).
- K ampulünden geçen akım: \(I_{K,A} = \frac{V_{batt}}{R_{eq,A}} = \frac{V_{batt}}{3R/2} = \frac{2V_{batt}}{3R}\).
- B) Seçeneği:
- K ampulü seri bağlıdır. Paralel koldaki üst anahtar açık, alt anahtar kapalıdır.
- Paralel koldaki eşdeğer direnç: Üst kol açık olduğu için akım sadece alt koldaki ampulden geçer. Bu durumda paralel kolun eşdeğer direnci \(R_{par} = R\) olur.
- Devrenin toplam eşdeğer direnci: \(R_{eq,B} = R_K + R_{par} = R + R = 2R\).
- K ampulünden geçen akım: \(I_{K,B} = \frac{V_{batt}}{R_{eq,B}} = \frac{V_{batt}}{2R}\).
- C) Seçeneği:
- K ampulü seri bağlıdır. Paralel koldaki üst anahtar kapalı, alt anahtar açıktır.
- Paralel koldaki eşdeğer direnç: Alt kol açık olduğu için akım sadece üst koldaki ampulden geçer. Bu durumda paralel kolun eşdeğer direnci \(R_{par} = R\) olur.
- Devrenin toplam eşdeğer direnci: \(R_{eq,C} = R_K + R_{par} = R + R = 2R\).
- K ampulünden geçen akım: \(I_{K,C} = \frac{V_{batt}}{R_{eq,C}} = \frac{V_{batt}}{2R}\).
- D) Seçeneği:
- K ampulü seri bağlıdır. Paralel koldaki her iki anahtar da açıktır.
- Paralel koldan akım geçmez, devre açık devredir.
- K ampulünden geçen akım: \(I_{K,D} = 0\). (K ampulü yanmaz.)
K ampulünden geçen akımları karşılaştıralım:
- \(I_{K,A} = \frac{2}{3} \frac{V_{batt}}{R} \approx 0.667 \frac{V_{batt}}{R}\)
- \(I_{K,B} = \frac{1}{2} \frac{V_{batt}}{R} = 0.5 \frac{V_{batt}}{R}\)
- \(I_{K,C} = \frac{1}{2} \frac{V_{batt}}{R} = 0.5 \frac{V_{batt}}{R}\)
- \(I_{K,D} = 0\)
Bu hesaplamalara göre, K ampulünden geçen akım A seçeneğinde en fazladır (\(0.667 \frac{V_{batt}}{R}\)). Dolayısıyla K ampulü A seçeneğinde en parlak yanar.
Cevap C seçeneğidir.