Bir deneyi analiz ederken, değişkenleri doğru bir şekilde tanımlamak önemlidir:
- Bağımsız Değişken: Deneyde kasıtlı olarak değiştirilen değişkendir. Bu değişiklik, bağımlı değişken üzerindeki etkisini gözlemlemek için yapılır.
- Bağımlı Değişken: Bağımsız değişkendeki değişime bağlı olarak gözlemlenen veya ölçülen değişkendir. Bağımsız değişkenin sonucudur.
- Kontrol Edilen Değişken: Deney boyunca sabit tutulan, yani değiştirilmeyen değişkendir. Bu, bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini net bir şekilde görebilmek için yapılır.
Şimdi verilen hipotez ve deney düzeneğini inceleyelim:
Hipotez: "Paralel bağlı ampullerde pil sayısı değişmeden paralel bağlı ampul sayısının artması, ampul parlaklığını etkilemez."
- Bağımsız Değişkeni Belirleme:
Hipotezde "paralel bağlı ampul sayısının artması" ifadesi, deneyde kasıtlı olarak değiştirilen şeyin paralel bağlı ampul sayısı olduğunu gösterir. Deney düzeneğinde de ampul sayısı 1'den 2'ye, sonra 3'e çıkarılmıştır.
- Bağımlı Değişkeni Belirleme:
Hipotezde "ampul parlaklığını etkilemez" ifadesi, gözlemlenen veya ölçülen sonucun ampul parlaklığı olduğunu belirtir. Deney, ampul sayısındaki değişimin parlaklık üzerindeki etkisini test etmektedir.
- Kontrol Edilen Değişkeni Belirleme:
Hipotezde "pil sayısı değişmeden" ifadesi, deney boyunca sabit tutulan şeyin pil sayısı olduğunu gösterir. Deney düzeneğinde de tüm devrelerde sadece birer pil kullanılmıştır.
Bu durumda değişkenler şu şekilde sıralanır:
- Bağımlı Değişken: Ampul parlaklığı
- Bağımsız Değişken: Paralel bağlı ampul sayısı
- Kontrol Edilen Değişken: Pil sayısı
Bu sıralama C seçeneğinde doğru verilmiştir.
Cevap C seçeneğidir.