Verilen yargıyı ispatlamak için, deneyde sadece incelenen değişkenin (seri bağlı ampul sayısı) değiştirilmesi, diğer tüm değişkenlerin (pil sayısı, pilin gerilimi, ampul tipi, ampul bağlantı şekli) sabit tutulması gerekir. Bu, bilimsel deneylerdeki kontrollü değişken prensibidir.
- Yargı: "Bir elektrik devresindeki seri bağlı ampullerin sayısı arttıkça ampul parlaklığı azalır."
- Bu yargıyı test etmek için, pil sayısı ve ampul tipi aynı kalmalı, ampuller seri bağlı olmalı ve seri bağlı ampul sayısı farklı olmalıdır.
Şimdi devreleri inceleyelim:
- Devre 1: 1 pil, 1 seri bağlı ampul.
- Devre 2: 2 pil, 1 seri bağlı ampul. (Pil sayısı farklı, bu yüzden 1. devre ile karşılaştırılamaz.)
- Devre 3: 1 pil, 2 seri bağlı ampul.
- Devre 4: 1 pil, 2 paralel bağlı ampul. (Ampuller seri değil, paralel bağlı. Bu nedenle yargıyı test etmek için uygun değildir.)
Devre 1 ve Devre 3'ü karşılaştırdığımızda:
- Her ikisinde de 1 adet özdeş pil kullanılmıştır. (Sabit değişken)
- Her ikisinde de özdeş ampuller kullanılmıştır. (Sabit değişken)
- Her iki devredeki ampuller de seri bağlıdır. (İncelenen bağlantı tipi)
- Devre 1'de 1 seri bağlı ampul varken, Devre 3'te 2 seri bağlı ampul vardır. (Değişen değişken: seri bağlı ampul sayısı)
Bu iki devreyi kullanarak, seri bağlı ampul sayısının artmasının ampul parlaklığını nasıl etkilediğini gözlemleyebiliriz. Seri bağlı ampul sayısı arttıkça devrenin toplam direnci artar, bu da devreden geçen akımı azaltır (\(I = V/R_{toplam}\)). Akım azaldıkça ampullerin parlaklığı azalır.
Bu nedenle, verilen yargıyı ispatlamak için Devre 1 ve Devre 3 kullanılmalıdır.
Cevap B seçeneğidir.