Sorunun Çözümü
Verilen deney düzeneklerinde, öğrencilerin çimlenmeyi etkileyen faktörlerden hangisini araştırabileceğini bulmak için, düzenekler arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri incelemeliyiz. Bilimsel bir deneyde, bir faktörün etkisini araştırmak için o faktör dışındaki tüm diğer faktörlerin sabit tutulması (kontrollü değişken olması) gerekir.
- Deney 1: 20°C, Nemli Toprak, Normal Hava Koşulları, Özdeş Tohum
- Deney 2: 20°C, Kuru Toprak, Normal Hava Koşulları, Özdeş Tohum
- Deney 3: 30°C, Vakumlanmış Kap (Havasız), Nemli Toprak, Özdeş Tohum
- Deney 4: 30°C, Kuru Toprak, Normal Hava Koşulları, Özdeş Tohum
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Sıcaklığın çimlenmeye etkisi: Sıcaklığın etkisini araştırmak için nem ve hava gibi diğer faktörlerin sabit tutulması gerekir. Deney 1 (20°C, Nemli, Havalı) ile Deney 3 (30°C, Nemli, Havasız) karşılaştırıldığında hem sıcaklık hem de hava değişmektedir. Deney 2 (20°C, Kuru, Havalı) ile Deney 4 (30°C, Kuru, Havalı) karşılaştırıldığında sıcaklık değişirken, nem ve hava sabit kalmaktadır. Bu karşılaştırma sıcaklığın etkisini araştırmaya uygun olsa da, daha net bir karşılaştırma arıyoruz.
- B) Havanın çimlenmeye etkisi: Havanın etkisini araştırmak için sıcaklık ve nemin sabit tutulması gerekir. Deney 3 (30°C, Havasız, Nemli) ile karşılaştırılabilecek, sıcaklığı 30°C ve nemi nemli olan havalı bir düzenek bulunmamaktadır. Dolayısıyla havanın etkisini doğrudan araştırmak zordur.
- C) Nemin çimlenmeye etkisi: Nemin etkisini araştırmak için sıcaklık ve havanın sabit tutulması gerekir.
- Deney 1 (20°C, Nemli Toprak, Normal Hava)
- Deney 2 (20°C, Kuru Toprak, Normal Hava)
- D) Tohum büyüklüğünün çimlenmeye etkisi: Soruda "özdeş tohumlar" kullanıldığı belirtilmiştir. Bu da tohum büyüklüğünün sabit bir faktör olduğunu ve araştırılan bir değişken olmadığını gösterir.
Bu analizlere göre, Deney 1 ve Deney 2'yi karşılaştırarak nemin çimlenme üzerindeki etkisini net bir şekilde araştırabiliriz.
Cevap C seçeneğidir.