🎓 3. sınıf Noktalama İşaretleri - Yazım Kuralları Ünite Değerlendirme Testi 1 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili 3. sınıf öğrencileri, bu ders notu, "Noktalama İşaretleri" ve "Yazım Kuralları" ünitesindeki bilgilerinizi pekiştirmeniz için hazırlandı. Bu testte karşınıza çıkabilecek tüm önemli konuları ve sıkça yapılan hataları burada bulacaksınız. Unutmayın, Türkçe dersinde başarılı olmak için bol bol okumak ve yazım kurallarına dikkat etmek çok önemli! Hadi başlayalım! 🚀

1. Büyük Harflerin Kullanımı 🅰️

Cümlelerin ve özel isimlerin doğru yazılması, yazım kurallarının en temelidir.

• Cümleler her zaman büyük harfle başlar.
  Örnek: Bugün hava çok güzel.
• Özel isimler her zaman büyük harfle başlar. Kişi adları, soyadları, şehir, ülke, mahalle, cadde adları özel isimlerdir.
  Örnek: Ahmet, İstanbul, Türkiye, Kızılay Caddesi.
• Bayram ve özel gün adları büyük harfle başlar.
  Örnek: 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Cumhuriyet Bayramı, Öğretmenler Günü.
• Tarihlerde ay ve gün adları belirli bir tarihi belirtiyorsa büyük harfle başlar.
  Örnek: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı. (Ama "mayıs ayında" derken küçük harf.)
• Kısaltmaların ilk harfi büyük yazılır ve sonuna nokta konur. Unvan bildiren kısaltmalar da böyledir.
  Örnek: Dr. (Doktor), Prof. (Profesör)

⚠️ Dikkat: Ay adları bir sayı ile birlikte kullanıldığında büyük harfle başlar. Örneğin, "19 Mayıs", "20 Temmuz". Ama "mayıs ayında" derken küçük harfle yazılır.

2. Sayıların Yazımı 🔢

Sayıları yazarken bazı kurallara dikkat etmeliyiz.

• Sayılar genellikle metin içinde yazıyla yazılır.
  Örnek: Bu kitapta dört yüz kırk beş soru var.
• Rakamla yazılan sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
  Örnek: 50'nci, 1990'da.
• Sıra sayıları belirtilirken rakamdan sonra nokta (.) konur veya ek kesme işaretiyle ayrılır.
  Örnek: 2. (ikinci) veya 2'nci.

💡 İpucu: Para birimleri veya ölçü birimleri gibi kesin ifadeler rakamla yazılabilir. Örneğin, "50 lira", "3 metre".

3. Birleşik Kelimelerin Yazımı (Ayrı mı, Bitişik mi?) 🤔

Bazı kelimeler ayrı, bazıları ise bitişik yazılır. Bu, anlamı değiştirebilir.

• "Bir şey" her zaman ayrı yazılır.
  Örnek: Yanıma yedek bir şey almadım.
• "Birkaç" ve "hiçbir" kelimeleri bitişik yazılır.
  Örnek: Birkaç arkadaşım geldi. Hiçbiri anlatılanları dinlemiyordu.

⚠️ Dikkat: "Her şey" de "bir şey" gibi ayrı yazılır. "Herkes" ise bitişik yazılır.

4. Soru Eki "-mı, -mi, -mu, -mü"nün Yazımı❓

Türkçede soru ekleri her zaman ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimeye göre ünlü uyumuna uyar.

• Soru ekleri (-mı, -mi, -mu, -mü) her zaman ayrı yazılır.
  Örnek: Evde mi kalmış? Geldi mi? Okuyor mu?
• Soru ekinden sonra gelen ekler, soru ekine bitişik yazılır.
  Örnek: Evde miydi? Gelecek misin?

💡 İpucu: Soru eki, bir cümleyi soru cümlesi yapar. Bu yüzden cümlenin sonuna soru işareti (?) konur.

5. Satır Sonuna Sığmayan Kelimelerin Ayrılması (-) ✂️

Bir kelime satır sonuna sığmadığında kısa çizgi (-) ile ayrılır.

• Kelimeler hecelerinden ayrılır.
  Örnek: yo-rul-du, eş-ya-la-rın, sağ-lık-ta.
• İlk heceden sonra kelimeyi ayırırken mutlaka hece sınırına dikkat etmeliyiz. Bir hece tek başına satır sonunda veya satır başında bırakılmaz.
  Örnek: Yanlış: "o-yun" yerine "oyun" (tek hece bırakılamaz). Yanlış: "a-ra-ba" yerine "araba" (ilk hece tek başına bırakılamaz).

⚠️ Dikkat: Satır sonunda ve başında tek harf bırakılmaz. Örneğin, "o-yun" şeklinde ayıramayız.

6. Noktalama İşaretleri 🚦

Cümlelerimizi daha anlaşılır hale getirmek için noktalama işaretlerini doğru kullanmalıyız.

• Nokta (.)
  
  • Cümlenin bittiğini gösterir. Örnek: Ders çalışıyorum.
  • Sıra sayılarını belirtir. Örnek: 3. sınıf.
  • Saat ve dakika arasına konur. Örnek: Saat 18.00.
• Virgül (,)
  
  • Eş görevli kelimeleri veya kelime gruplarını ayırır. Örnek: Elma, patates, soğan aldım.
  • Hitaplardan sonra kullanılır. Örnek: Sevgili Anneciğim,
  • Uzun cümlelerde anlam karışıklığını önler.
• Soru İşareti (?)
  
  • Soru cümlelerinin sonuna konur. Örnek: Kaç yaşındasın?
  • Bilgiye güvenilmediğini veya şüpheyle yaklaşıldığını belirtir.
• Ünlem İşareti (!)
  
  • Sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. Örnek: Yaşasın!
  • Seslenme ve hitaplardan sonra da kullanılabilir. Örnek: Yetişin!
• Kesme İşareti (')
  
  • Özel isimlere gelen çekim eklerini ayırır. Örnek: Ankara'da, Atatürk'ün.
  • Kısaltmalara gelen ekleri ayırır. Örnek: TDK'nin.
• İki Nokta (:)
  
  • Açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur. Örnek: Ülkemizin denizleri şunlardır: Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz.
  • Konuşma cümlelerinden önce kullanılır. Örnek: Dede Emre'yi yanına çağırdı: "Emre hemen buraya gel!"
• Tırnak İşareti (" ")
  
  • Başkasından aktarılan sözleri belirtmek için kullanılır. Örnek: Dedi ki: "Yarın geleceğim."
  • Vurgulanmak istenen kelimeler için de kullanılabilir.

⚠️ Dikkat: Kısaltmalardan sonra virgül kullanılmaz. Örneğin, "Dr. Ahmet" doğru, "Dr, Ahmet" yanlıştır.

7. Cümle Bilgisi 📚

Cümleler, anlamlı bir bütün oluşturan kelime gruplarıdır.

• Anlamlı ve Kurallı Cümle Oluşturma: Kelimeleri doğru sıraya koyarak anlamlı bir cümle kurmalıyız. Türkçede genellikle özne-nesne-yüklem sırası takip edilir.
  Örnek: "Geçen hafta Burcu ile sinemaya gittik." (Özne: biz (gizli), Zaman: geçen hafta, Kiminle: Burcu ile, Nereye: sinemaya, Yüklem: gittik)
• Cümle Türleri:
  • Olumlu Cümle: Bir işin yapıldığını, bir durumun var olduğunu anlatan cümlelerdir. "Değil", "-ma, -me" gibi olumsuzluk ekleri bulunmaz.
    Örnek: Yolculuğumuz uzun sürecek.
  • Olumsuz Cümle: Bir işin yapılmadığını, bir durumun olmadığını anlatan cümlelerdir. "-ma, -me" veya "değil" kelimesi bulunur.
    Örnek: Yolculuğumuz uzun sürmeyecek.
  • Kurallı Cümle: Yüklemi (işi, oluşu bildiren kelime) sonda olan cümlelerdir.
    Örnek: Ben okula gittim. (Gittim: yüklem, sonda)
  • Kuralsız (Devrik) Cümle: Yüklemi sonda olmayan cümlelerdir. (Genellikle şiirlerde veya günlük konuşmada kullanılır.)
    Örnek: Gittim ben okula. (Gittim: yüklem, sonda değil)

💡 İpucu: Cümle kurarken önce kimin ne yaptığını (özne, yüklem), sonra diğer bilgileri (ne, nerede, ne zaman, nasıl) düşünmek işini kolaylaştırır.

8. Okuduğunu Anlama ve Metin Analizi 📖

Verilen bir metni dikkatlice okumak ve soruları metne göre cevaplamak çok önemlidir.

• Ana Fikri Bulma: Metnin bize vermek istediği en önemli mesaj nedir?
• Yardımcı Fikirler: Metinde anlatılan diğer önemli detaylar nelerdir?
• Karakterlerin Duyguları: Metindeki kişiler ne hissediyor? (Sevinç, üzüntü, şaşkınlık vb.)
• Olayın Yeri ve Zamanı: Olay nerede ve ne zaman geçiyor?
• Kişisel Özellikler: Metindeki karakterlerin hangi özelliklerini öğreniyoruz? (Çocuk sevgisi, çalışkanlık vb.)

💡 İpucu: Okuduğunuz metinleri anlamak için önce tüm metni dikkatlice bir kez okuyun, sonra soruları okuyup metinde ilgili yerleri tekrar bulun.

Bu ders notları, 3. sınıf seviyesindeki yazım ve noktalama kurallarını pekiştirmenize yardımcı olacaktır. Bol bol pratik yaparak ve okuyarak bu konularda ustalaşabilirsiniz. Başarılar dilerim! ✨