🎓 7. Sınıf Işığın Madde ile Etkileşimi Ünite Değerlendirme Test 5 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, "Işığın Madde ile Etkileşimi" ünitesi kapsamında ışığın yansıması, kırılması ve soğurulması gibi temel konuları ele almaktadır. Ayrıca, cisimlerin renkli görünmesi, göz kusurları ve ışığın günlük hayattaki uygulamaları gibi önemli başlıkları da içermektedir. Sınava hazırlanırken bu notları dikkatlice okuyarak konuları pekiştirebilirsin.

Işığın Yansıması ✨

• Işığın bir yüzeye çarparak geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir.
• Düzgün Yansıma: Pürüzsüz yüzeylerde (ayna, durgun su) ışınlar birbirine paralel olarak yansır. Görüntü net ve düzgün oluşur.
• Dağınık Yansıma: Pürüzlü yüzeylerde (duvar, kağıt) ışınlar farklı yönlere doğru yansır. Görüntü oluşmaz veya bulanık olur.
• Düz Aynalar:
  • Görüntü aynanın arkasında, cisimle aynı büyüklükte ve düz oluşur.
  • Görüntü sanaldır (gerçekte yoktur, elle tutulamaz).
  • Cismin aynaya uzaklığı ile görüntünün aynaya uzaklığı eşittir.
  • Görüntü, cisme göre simetriktir (sağ-sol tersliği vardır). 🔄 Örneğin, aynaya bakarken sağ elini kaldırırsan, görüntüdeki kişi sol elini kaldırır.
• 💡 İpucu: Düz aynada saat veya yazı okurken sağ-sol tersliğine dikkat etmelisin. Sayıların veya harflerin simetrik şekillerini düşünerek doğru görüntüyü bulabilirsin.

Işığın Kırılması 💧

• Işığın bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama geçerken doğrultu ve hız değiştirmesine kırılma denir.
• Kırılma, ortamların yoğunluk farkından kaynaklanır. Yoğunluk arttıkça ışığın hızı azalır ve daha çok kırılır.
• Az Yoğun Ortamdan Çok Yoğun Ortama Geçiş: Işık normale yaklaşarak kırılır. Hızı azalır. (Örn: Havadan suya geçen ışık)
• Çok Yoğun Ortamdan Az Yoğun Ortama Geçiş: Işık normalden uzaklaşarak kırılır. Hızı artar. (Örn: Sudan havaya geçen ışık)
• ⚠️ Dikkat: Işık, yüzeyin normali üzerinden (dik olarak) gelirse kırılmadan geçer, sadece hızı değişir.
• Günlük Hayatta Kırılma Örnekleri:
  • Su dolu bardağa konulan kaşığın kırık görünmesi 🥄
  • Havuzdaki cisimlerin olduğundan daha yakında görünmesi 🏊
  • Gökkuşağının oluşumu 🌈 (Güneş ışığının yağmur damlalarında kırılması ve yansıması)
  • Serap olayı (sıcak havada yolun ıslak görünmesi)
• Mercekler: Işığı kırarak görüntü oluşturan saydam cisimlerdir.
  • İnce Kenarlı Mercek (Yakınsak Mercek): Paralel gelen ışınları bir noktada (odak noktasında) toplar. Büyüteç olarak kullanılır. 🔍
  • Kalın Kenarlı Mercek (Iraksak Mercek): Paralel gelen ışınları dağıtır.
• Göz Kusurları ve Merceklerle Düzeltilmesi:
  • Miyopi (Uzağı Görememe): Görüntü retinanın önüne düşer. Kalın kenarlı mercek ile düzeltilir.
  • Hipermetropi (Yakını Görememe): Görüntü retinanın arkasına düşer. İnce kenarlı mercek ile düzeltilir.

Işığın Soğurulması (Emilmesi) 🔥

• Işığın bir madde tarafından tutulmasına ve genellikle ısı enerjisine dönüşmesine soğurulma denir.
• Cisimlerin Renkli Görünmesi:
  • Bir cisim, üzerine düşen beyaz ışıktaki kendi rengini yansıtır, diğer renkleri soğurur. Yansıttığı renkte görünür.
  • Örn: Yeşil bir yaprak, beyaz ışıktaki yeşil rengi yansıtır, diğer renkleri (kırmızı, mavi vb.) soğurur. Bu yüzden yeşil görünür. 🍃
• Beyaz Cisimler: Üzerine düşen tüm renkleri yansıtır. Bu yüzden beyaz görünür.
• Siyah Cisimler: Üzerine düşen tüm renkleri soğurur. Hiçbir rengi yansıtmadığı için siyah görünür.
• ⚠️ Dikkat: Bir cisim, kendi renginde ışıkla aydınlatılırsa kendi renginde görünür. Kendi rengi dışındaki bir renkte ışıkla aydınlatılırsa (ve o rengi yansıtamıyorsa) siyah görünür. Örn: Mavi bir kitap, mavi ışık altında mavi, kırmızı ışık altında siyah görünür. Ancak beyaz bir kitap, mavi ışık altında mavi, kırmızı ışık altında kırmızı görünür çünkü beyaz tüm renkleri yansıtır.
• Renkler ve Isı Soğurması:
  • Koyu renkli cisimler (siyah, lacivert vb.) ışığı daha fazla soğurur ve daha çok ısınır. ☀️
  • Açık renkli cisimler (beyaz, açık sarı vb.) ışığı daha az soğurur ve daha az ısınır.
  • Örn: Yazın koyu renkli kıyafetler giymek bizi daha çok terletirken, açık renkli kıyafetler daha serin tutar. 👕
• Işığın Soğurulmasının Uygulamaları:
  • Fotosentez: Bitkilerin güneş ışığını soğurarak besin üretmesi. 🌳
  • Güneş Enerjisi Sistemleri: Güneş panellerinin ışığı soğurarak elektrik veya sıcak su üretmesi. ☀️🏠
  • Güneş ocakları, güneş enerjili şarj aletleri gibi teknolojiler.