Sorunun Çözümü
Verilen soruyu adım adım inceleyelim:
- Şekil I: Paralel gelen ışınları dağıtan bir ıraksak (kalın kenarlı) mercek göstermektedir.
- Şekil II: Paralel gelen ışınları bir noktada toplayan bir yakınsak (ince kenarlı) mercek göstermektedir.
Şimdi verilen ifadeleri değerlendirelim:
- I ve II ile verilen mercekler dürbünlerde ve teleskoplarda kullanılmaktadır.
- Dürbünler ve teleskoplar, görüntü oluşturmak ve büyütmek için hem yakınsak hem de ıraksak mercekleri farklı kombinasyonlarda kullanabilirler (örneğin, Kepler teleskopları yakınsak mercekler kullanırken, Galile teleskopları bir yakınsak ve bir ıraksak mercek kullanır). Bu ifade doğrudur.
- Miyop göz kusurunda II ile verilen mercek kullanılmaktadır.
- Miyop göz kusuru (uzağı net görememe), görüntünün retinanın önüne düşmesiyle oluşur. Bu durumu düzeltmek için ışığı dağıtarak görüntüyü retinaya düşürmek gerekir. Işığı dağıtan mercek ıraksak mercektir (Şekil I'deki mercek). Şekil II'deki yakınsak mercek ise ışığı toplar ve hipermetrop göz kusurunda kullanılır. Bu ifade yanlıştır.
- I ile verilen mercek türü orman yangınlarına neden olmaktadır.
- Orman yangınlarına neden olan mercekler, güneş ışınlarını tek bir noktada (odak noktasında) toplayarak ısıyı artıran yakınsak merceklerdir (Şekil II'deki mercek). Şekil I'deki ıraksak mercek ışığı dağıtır ve yangına neden olmaz. Bu ifade yanlıştır.
- I ile verilen mercek ışığı dağıtırken II ile verilen mercek ışığı toplama özelliğine sahiptir.
- Şekil I'deki mercek (ıraksak mercek) paralel gelen ışınları dağıtmaktadır. Şekil II'deki mercek (yakınsak mercek) paralel gelen ışınları bir noktada toplamaktadır. Bu ifade doğrudur.
Soruda "söylenemez" (yani yanlış olan) ifadeler sorulmaktadır. Yaptığımız değerlendirmeye göre II ve III numaralı ifadeler yanlıştır.
Cevap C seçeneğidir.