7. Sınıf Işığın Kırılması ve Mercekler Test 8

Soru 13 / 15
Sorunun Çözümü

Bu soruyu çözmek için, ışığın kırılma prensiplerini ve Snell Yasası'nı kullanarak verilen çizimlerdeki ortamların kırılma indislerini karşılaştırmalı ve ardından her bir ifadenin doğruluğunu değerlendirmeliyiz.

Adım 1: Ortamların Kırılma İndislerinin Karşılaştırılması

  • Her üç çizimde de gelen ışın, normalden 2 birim yatay ve 2 birim dikey ilerleyerek arayüze ulaşır. Bu, gelme açısının ($\theta_i$) 45° olduğu anlamına gelir ($\tan(\theta_i) = 2/2 = 1$).
  • X ortamı için: Kırılan ışın normalden 1 birim yatay, 2 birim dikey ilerlemiştir. Kırılma açısı $\theta_{r,X} = \arctan(1/2) \approx 26.57^\circ$.
  • Y ortamı için: Kırılan ışın normalden 1 birim yatay, 3 birim dikey ilerlemiştir. Kırılma açısı $\theta_{r,Y} = \arctan(1/3) \approx 18.43^\circ$.
  • Z ortamı için: Kırılan ışın normalden 1 birim yatay, 3 birim dikey ilerlemiştir. Kırılma açısı $\theta_{r,Z} = \arctan(1/3) \approx 18.43^\circ$.

Görüldüğü üzere, her üç durumda da kırılma açısı gelme açısından küçüktür ($\theta_r < \theta_i$). Bu durum, ışığın normale yaklaşarak kırıldığını ve dolayısıyla X, Y, Z ortamlarının hava ortamından daha yoğun (kırılma indisi daha büyük) olduğunu gösterir. Kırılma açısı ne kadar küçükse, ortamın kırılma indisi o kadar büyüktür.

Açı değerlerine göre kırılma indisleri arasındaki ilişkiyi belirleyebiliriz: $\theta_{r,Y} = \theta_{r,Z} < \theta_{r,X} < \theta_i$. Bu da kırılma indisleri için şu sıralamayı verir:

$n_{hava} < n_X < n_Y = n_Z$

Adım 2: İfadelerin Değerlendirilmesi

  • I. Işık ışını X ortamına geçerken normalden uzaklaşarak, Y ve Z ortamlarına geçerken normale yaklaşarak kırılmıştır.

    X ortamı için, $\theta_{r,X} \approx 26.57^\circ < \theta_i = 45^\circ$ olduğundan ışık normale yaklaşarak kırılmıştır. İfadenin "normalden uzaklaşarak" kısmı yanlıştır. Y ve Z ortamları için ise "normale yaklaşarak" kısmı doğrudur. İfadenin bir kısmı yanlış olduğu için, I numaralı ifade yanlıştır.

  • II. Y ve Z ortamları aynı ortamlardır.

    Aynı gelme açısıyla (45°) hava ortamından Y ve Z ortamlarına geçen ışınların kırılma açıları aynıdır ($\theta_{r,Y} = \theta_{r,Z} \approx 18.43^\circ$). Snell Yasası'na göre, bu durum Y ve Z ortamlarının kırılma indislerinin aynı olduğu anlamına gelir ($n_Y = n_Z$). Dolayısıyla, Y ve Z ortamları aynıdır. II numaralı ifade doğrudur.

  • III. Işık ışını X ortamından, Y ya da Z ortamına gönderilecek olursa normale yaklaşarak diğer ortama geçiş yapar.

    Kırılma indisleri sıralamasına göre $n_X < n_Y$ ve $n_X < n_Z$. Yani ışık daha az yoğun bir ortamdan (X) daha yoğun bir ortama (Y veya Z) geçmektedir. Bu durumda ışık her zaman normale yaklaşarak kırılır ve diğer ortama geçer (tam yansıma olmaz).

    Ancak, bu ifade her zaman geçerli değildir. Eğer ışık ışını normal doğrultusunda ($\theta_i = 0^\circ$) gönderilirse, kırılmaya uğramaz ve sapmadan diğer ortama geçer. Bu durumda ışın "normale yaklaşarak" bir kırılma hareketi yapmaz, sadece düz geçer. Bu özel durum nedeniyle, ifadenin genelliği bozulur ve III numaralı ifade yanlış kabul edilir.

  • IV. Bu ortamlar içinde ışık ışını en hızlı hava ortamında ilerler.

    Işık hızı, ortamın kırılma indisi ile ters orantılıdır ($v = c/n$). Kırılma indisi en küçük olan ortamda ışık hızı en büyüktür. Kırılma indisleri sıralamamız $n_{hava} < n_X < n_Y = n_Z$ olduğundan, hava ortamının kırılma indisi en küçüktür. Dolayısıyla ışık en hızlı hava ortamında ilerler. IV numaralı ifade doğrudur.

Adım 3: Sonuç

Yapılan değerlendirmeler sonucunda, öğrencinin yazmış olduğu açıklamalardan yanlış olanlar I ve III numaralı ifadelerdir.

Cevap B seçeneğidir.

🪄 Test ve Çalışma Kağıdı Hazırla

Konunu yaz; MEB uyumlu test ve özetler saniyeler içinde hazırlansın. 🖨️ Ücretsiz PDF indir!

⚡ Hemen Hazırla
  • Cevaplanan
  • Aktif
  • Boş